Không phải bức tranh toàn màu xám

Mỗi ngày, ba cơ sở của Bệnh viện K (Hà Nội) tiếp nhận khoảng 2.000 lượt người đến khám, trong đó 150 - 200 trường hợp phải nhập viện điều trị. Theo ghi nhận gần đây của bệnh viện, khoảng 1/3 số người bệnh thuộc nhóm dưới 50 tuổi.

Theo bác sĩ Hà Hải Nam, Phó Trưởng khoa Ngoại bụng 1, Bệnh viện K, một số loại ung thư đang được ghi nhận ở nhóm người trẻ. Trong đó có ung thư phổi, ung thư vú, ung thư tuyến giáp và ung thư đại trực tràng. Ung thư dạ dày và ung thư thận cũng có xu hướng gia tăng ở nhóm tuổi này.

Bác sĩ Nam cho rằng ung thư khởi phát sớm là vấn đề đáng lưu ý, bởi người trẻ, đặc biệt những người dưới 30 tuổi, còn một chặng đường học tập, lao động và cống hiến dài phía trước. Khi mắc bệnh, không chỉ sức khỏe mà tinh thần, khả năng lao động của người bệnh cũng có thể bị ảnh hưởng, tạo ra gánh nặng đối với cả cá nhân và xã hội.

Về nguyên nhân, theo bác sĩ Nam, ung thư khởi phát sớm không bắt nguồn từ yếu tố đơn lẻ mà là sự kết hợp của nhiều nguy cơ. Trong đó, có những yếu tố liên quan đến lối sống mà mỗi người có thể chủ động điều chỉnh.

Một trong những yếu tố được bác sĩ đề cập là thừa cân, béo phì và chế độ ăn uống không phù hợp. Người trẻ có xu hướng ngồi nhiều, ít vận động, trong khi chế độ ăn có thể chứa nhiều năng lượng, chất béo, thực phẩm chế biến sẵn, thịt chế biến hoặc các thực phẩm được nấu ở nhiệt độ cao. Những yếu tố này có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư.

Thuốc lá và khói thuốc cũng là yếu tố nguy cơ cần lưu ý. Không chỉ người đang hút thuốc mà cả người từng hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc đều cần quan tâm đến nguy cơ này. Theo bác sĩ Nam, thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ đối với nhiều loại ung thư.

Bên cạnh các yếu tố liên quan lối sống, một số tác nhân vi sinh vật cũng có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư. Các tác nhân được bác sĩ Nam đề cập gồm: virus HPV, virus viêm gan B, virus viêm gan C và vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori). Bác sĩ Nam cho biết. ông từng trao đổi với các chuyên gia đến từ nhiều quốc gia châu Âu và châu Á, trong đó có Nhật Bản và Hàn Quốc. Tại những quốc gia có tỷ lệ ung thư dạ dày cao, việc phát hiện và điều trị H. pylori được đặc biệt chú trọng, kể cả ở người trẻ.

Tiền sử gia đình và yếu tố di truyền cũng là thông tin cần được lưu ý khi đánh giá nguy cơ. Nếu bố mẹ, anh chị em ruột hoặc những người thân trong gia đình từng mắc ung thư, nguy cơ của một số thành viên có thể cao hơn. Ví dụ, trường hợp có mẹ hoặc chị gái từng mắc ung thư vú cần lưu ý đến nguy cơ của bản thân.

Tương tự, với gia đình có bố mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc ung thư đại trực tràng hoặc ung thư dạ dày, các thành viên khác nên chủ động cung cấp thông tin này cho bác sĩ. Đây là cơ sở để bác sĩ đánh giá nguy cơ và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.

Tuy nhiên, bác sĩ Nam lưu ý, việc có người thân mắc ung thư không đồng nghĩa một người chắc chắn sẽ mắc bệnh. Tiền sử gia đình là một thông tin quan trọng để bác sĩ xem xét, từ đó xác định người bệnh có thuộc nhóm nguy cơ cao hay không.

Đừng bi quan nhưng không được chủ quan

Trước sự quan tâm ngày càng lớn đối với tình trạng ung thư ở người trẻ, bác sĩ Hà Hải Nam cho rằng, không nên nhìn nhận vấn đề theo hướng quá bi quan. Bức tranh ung thư ở nhóm tuổi này có sự thay đổi khác nhau tùy từng loại bệnh và nhóm dân số, chứ không phải tất cả các loại ung thư đều gia tăng.

Theo bác sĩ Nam, một nghiên cứu được thực hiện tại Mỹ trong giai đoạn 2010 - 2019 ghi nhận khoảng 14 loại ung thư có xu hướng gia tăng ở người trẻ. Trong khi đó, khoảng 19 nhóm ung thư khác lại có xu hướng giảm hoặc không tăng.

Trong số những bệnh có xu hướng gia tăng, ung thư đại trực tràng và ung thư tụy là hai loại được đặc biệt quan tâm. Những số liệu này cho thấy xu hướng ung thư ở người trẻ cần được nhìn nhận một cách cụ thể theo từng loại bệnh, thay vì cho rằng ung thư đang đồng loạt gia tăng ở tất cả nhóm.

Bên cạnh đó, khi không may mắc bệnh, người trẻ cũng có một số lợi thế nhất định trong quá trình điều trị. Bác sĩ Nam cho biết chức năng của các cơ quan quan trọng như gan, thận và nhiều cơ quan khác ở người trẻ thường còn tốt. Nhờ đó, khả năng dung nạp và đáp ứng với các phương pháp như hóa trị, xạ trị, phẫu thuật có thể thuận lợi hơn so với người cao tuổi, đặc biệt là nhóm trên 70 tuổi khi chức năng các cơ quan đã suy giảm.

Khả năng chủ động tiếp cận thông tin cũng là một lợi thế của người trẻ. “Người trẻ cũng có khả năng tiếp cận và cập nhật thông tin nhanh. Sau khi được chẩn đoán, họ thường chủ động tìm hiểu kiến thức, đặt câu hỏi và trao đổi với bác sĩ. Điều này giúp quá trình tương tác, thống nhất phương án điều trị giữa hai bên thuận lợi hơn”, bác sĩ Nam cho hay.

Tuy nhiên, người trẻ cũng đối mặt với những bất lợi riêng. Theo bác sĩ Nam, ở nhóm tuổi này, quá trình chuyển hóa và phân chia tế bào diễn ra mạnh. Khi tế bào ung thư xuất hiện, trong một số trường hợp, bệnh có thể tiến triển nhanh.

Một vấn đề khác là tâm lý cho rằng ung thư chủ yếu là bệnh của người già. Quan niệm này có thể khiến người trẻ chủ quan, không nghĩ bản thân có nguy cơ mắc bệnh. Vì vậy, khi xuất hiện các triệu chứng, họ có thể trì hoãn việc thăm khám và dẫn đến phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn.

Trong điều trị ung thư, giai đoạn bệnh tại thời điểm chẩn đoán có vai trò quan trọng đối với tiên lượng và hiệu quả điều trị. Do đó, với nhiều loại ung thư, bệnh được phát hiện càng sớm thì cơ hội điều trị hiệu quả càng cao.

Với người trẻ, ung thư còn có thể kéo theo những tác động đáng kể đến công việc, thu nhập và kế hoạch cuộc sống. Quá trình điều trị có thể kéo dài, cần phối hợp nhiều phương pháp và phát sinh chi phí lớn, từ đó tạo thêm gánh nặng kinh tế cho người bệnh.

Một vấn đề khác cần được quan tâm là khả năng sinh sản. Bác sĩ Nam cho biết ở độ tuổi 30 - 40, nhiều người vẫn có nhu cầu sinh con. Vì vậy, trước khi điều trị, vấn đề bảo tồn khả năng sinh sản cần được đặt ra và bác sĩ có thể cân nhắc những phương án phù hợp nếu điều kiện cho phép.

Đề xuất bảo hiểm y tế trả chi phí sàng lọc 7 loại ung thư

VOV.VN - Bộ Y tế đề xuất quỹ BHYT thanh toán chi phí sàng lọc, chẩn đoán sớm 7 loại ung thư cùng viêm gan B, C, thay vì chỉ chi trả khi người bệnh đã mắc và điều trị.