Việt Nam - Nhật Bản tăng cường hợp tác thực thi bản quyền trên môi trường số

Phát biểu khai mạc, ông Trần Hoàng, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam nhấn mạnh, Việt Nam luôn xác định bản quyền là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế sáng tạo. Thời gian qua, Việt Nam không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan; tăng cường năng lực thực thi; thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước và mở rộng hợp tác quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập cũng như sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.

"Với tính chất xuyên biên giới của Internet, không quốc gia nào có thể giải quyết hiệu quả vấn đề bản quyền nếu hành động đơn lẻ. Bảo vệ bản quyền không phải là rào cản đối với đổi mới sáng tạo mà chính là điều kiện để đổi mới sáng tạo phát triển bền vững", ông Trần Hoàng nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Kawakami Toshihiro, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản cho rằng sự yêu thích của công chúng Việt Nam đối với hoạt hình và truyện tranh Nhật Bản là tín hiệu tích cực cho giao lưu văn hóa giữa hai nước. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của các nội dung này trên môi trường số cũng khiến công tác bảo hộ quyền tác giả trở thành thách thức mang tính quốc tế. Theo ông, trong bối cảnh các sản phẩm giải trí được phổ biến vượt qua mọi ranh giới quốc gia, việc tăng cường hợp tác quốc tế là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ quyền tác giả hiệu quả.

Tại hội thảo, bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam đã phân tích những thách thức nổi bật trong thực thi bản quyền trên môi trường số như tốc độ lan truyền nhanh của nội dung vi phạm, chi phí vi phạm thấp nhưng lợi nhuận bất chính cao, tính ẩn danh xuyên biên giới gây khó khăn cho việc truy vết, tình trạng tái diễn thông qua thay đổi tên miền liên tục và hoạt động trục lợi có tổ chức.

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, hệ thống pháp luật Việt Nam đã được hoàn thiện với nền tảng là Luật Sở hữu trí tuệ cùng các lần sửa đổi năm 2022 và 2025, các nghị định hướng dẫn, trong đó có Nghị định số 341/2025/NĐ-CP. Theo Điều 225 Bộ luật Hình sự, cá nhân xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể bị phạt tiền đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm; pháp nhân thương mại vi phạm có thể bị phạt từ 1-3 tỷ đồng và đình chỉ hoạt động từ 6 tháng đến 2 năm.

Bà Phạm Thị Kim Oanh cũng cho biết, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (ISP) giữ vai trò quan trọng trong quy trình thực thi. Theo quy định, ISP phải gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; đối với yêu cầu từ chủ thể quyền, việc tạm gỡ bỏ hoặc chặn truy cập phải được thực hiện trong vòng 72 giờ để các bên tiến hành quy trình phản đối hoặc chứng minh.

Chia sẻ kinh nghiệm từ Nhật Bản, ông Takuto Kudo, Giám đốc Trung tâm CODA Việt Nam, giới thiệu mô hình "Thực thi chung" (Joint Enforcement), trong đó phân loại các website vi phạm theo quy mô và thị trường mục tiêu để có biện pháp xử lý phù hợp. Theo ông, chống vi phạm bản quyền không chỉ là vấn đề của các chủ sở hữu quyền Nhật Bản mà còn liên quan trực tiếp đến sự phát triển lành mạnh của ngành công nghiệp nội dung Việt Nam. Ông cũng nhấn mạnh việc kết hợp các nguồn chứng cứ kỹ thuật số như dữ liệu WHOIS, IP máy chủ, doanh thu quảng cáo và thông tin thanh toán sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều tra, xử lý các vụ việc.

Các đại biểu thống nhất cho rằng, để xây dựng hệ sinh thái bản quyền số minh bạch và bền vững cần tập trung vào ba nhóm giải pháp gồm tiếp tục hoàn thiện pháp luật, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong phát hiện và cảnh báo vi phạm, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế nhằm xử lý hiệu quả các hành vi xâm phạm bản quyền xuyên biên giới.

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu cũng trao đổi kinh nghiệm thực thi bản quyền tại Việt Nam và Nhật Bản, chia sẻ mô hình bảo vệ bản quyền trong lĩnh vực âm nhạc, truyện tranh, xuất bản và các giải pháp tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, chủ thể quyền và doanh nghiệp công nghệ trước những thách thức do nền tảng số và trí tuệ nhân tạo đặt ra. Theo thông tin tại hội thảo, đợt cao điểm toàn quốc về phòng, chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ vào tháng 5/2026 đã phát hiện hơn 2.000 trường hợp nghi ngờ vi phạm, cho thấy quyết tâm của Việt Nam trong tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ và xây dựng môi trường bản quyền số minh bạch, an toàn.

Quy định mới về tiền bản quyền trong lĩnh vực báo chí

VOV.VN - Tại Nghị định số 287/2026/NĐ-CP, Chính phủ quy định chi tiết về tiền bản quyền trong lĩnh vực báo chí.