Lần theo ký ức, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở xã Đặng Thùy Trâm

Đồi Sim, thuộc tổ Đồng Răm, thôn Đồng Răm, xã Đặng Thùy Trâm từng là khu vực Bệnh xá Đức Phổ, còn gọi là Bệnh xá Bác Mười. Trong những năm chiến tranh, nơi đây tiếp nhận, điều trị nhiều thương binh, bệnh binh, cán bộ, chiến sĩ cách mạng. Những người hy sinh được an táng tại khu vực này.

Để xác định vị trí tìm kiếm, Ban Chỉ huy Quân sự xã Đặng Thùy Trâm tiến hành rà soát thông tin từ những người từng sống, chiến đấu, công tác tại đây. Những ký ức sau hơn nửa thế kỷ được đối chiếu với tư liệu lịch sử và khảo sát thực địa trước khi tổ chức đào tìm.

Trong số những người tình nguyện tham gia đợt tìm kiếm có ông Tô Đức Lâm, ở phường Đức Phổ. Ông từng có hơn 20 năm tham gia công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và vừa nghỉ hưu từ năm ngoái.

Sau khi nghỉ hưu, ông Lâm tiếp tục tình nguyện đồng hành với lực lượng tìm kiếm tại Đồi Sim. Theo ông, địa hình đã thay đổi nhiều, diện tích tìm kiếm rộng, trong khi những dấu mốc cũ không còn nguyên trạng. Vì vậy, thông tin từ nhân chứng phải được kết hợp với tư liệu lịch sử và khảo sát thực tế.

“Đồi Sim quả thật là địa hình rất khó khăn. Diện tích tìm kiếm rộng, vị trí cụ thể bị mất dấu. Ví dụ như ngày xưa các chú kể lại, chôn cất xong có khi lấy hòn đá làm đầu hoặc chôn gần gốc cây để làm dấu, nhưng bây giờ những dấu mốc đó đã thay đổi hết. Vì vậy lực lượng tìm kiếm phải lần từng ly, từng tý, từ ngày này qua ngày khác. Khi có dấu hiệu khả nghi thì tiếp tục tìm thủ công, cứ cuốn chiếu từng khu vực”, ông Tô Đức Lâm chia sẻ.

Theo kế hoạch, công tác tìm kiếm tại Đồi Sim triển khai từ ngày 7/9 đến 26/9. Máy đào bóc từng lớp đất dày khoảng 10-20 cm, từ ngoài vào trong. Lực lượng làm nhiệm vụ liên tục quan sát từng gầu đất được đào lên. Khi phát hiện dấu hiệu như tấm tăng, võng, vật dụng hoặc dấu tích bất thường, máy lập tức dừng lại để chuyển sang đào thủ công.

Ngày 14/9, lực lượng tìm kiếm mở rộng thêm 80m2, nâng tổng diện tích đào tìm lên 550m2 và phát hiện 3 bộ hài cốt.

Các dấu tích tìm thấy cùng hài cốt cho thấy những người nằm lại nơi đây từng mang theo nhiều vật dụng cá nhân, quân trang. Có trường hợp còn 28 chiếc răng, 12 chiếc cúc áo, một tấm tăng và một chiếc võng dù. Một trường hợp khác còn 10 chiếc răng, 2 chiếc cúc áo và một chiếc võng dạ đã mục. Những dấu tích nhỏ được thu gom, bảo quản để phục vụ quá trình xác định danh tính sau này.

Công việc tìm kiếm diễn ra trong điều kiện địa hình nhiều đá, đất thay đổi theo từng khu vực. Những ngày có mưa, đất ẩm, nhão khiến việc đào tìm khó khăn hơn. Tuy vậy, cán bộ, chiến sĩ vẫn tranh thủ thời gian, làm việc giữa trưa để mở rộng phạm vi tìm kiếm.

Thượng úy Quân nhân chuyên nghiệp Đặng Hoàng Thiên, Ban Chỉ huy Quân sự xã Đặng Thùy Trâm, trực tiếp theo dõi quá trình máy đào bóc đất và thực hiện việc quy tập hài cốt. Mỗi khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, anh cùng đồng đội chuyển sang đào thủ công, cẩn trọng lấy từng phần hài cốt và di vật.

“Ngày đầu tiên máy đào múc lên là tăng võng. Bắt đầu từ điểm đó, theo lời một nhân chứng kể, từ điểm chính rồi khoanh vùng và đào ra các điểm lân cận. Riêng cá nhân tôi trực tiếp quy tập thấy rất vui mừng và xúc động khi tìm được mộ, và sẽ cố gắng tiếp tục tìm tất cả những liệt sĩ còn nằm ở đây để đưa các liệt sĩ về với gia đình”, anh Đặng Hoàng Thiên nói.

Đến ngày 15/9, lực lượng tìm kiếm đã tìm thấy, quy tập 8 bộ hài cốt tại Đồi Sim. Các hài cốt được đặt vào tiểu quách theo quy định và được bảo quản cẩn thận. Trong quá trình tìm kiếm, khu vực Đồi Sim từng được xác định có 12 hài cốt liệt sĩ, trong đó còn những trường hợp chưa được tìm thấy. Lực lượng chức năng tiếp tục khảo sát, đối chiếu các nguồn thông tin và mở rộng phạm vi tìm kiếm.

Trung tá Phạm Duy Phương, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Đặng Thùy Trâm cho biết, đợt này xã đã quy tập 9 hài cốt liệt sĩ, trong đó 1 hài cốt liệt sĩ tại khu vực Hố Sâu và 8 hài cốt liệt sĩ tại khu vực Đồi Sim, thôn Đồng Răm. Việc kiểm chứng thông tin và thực hiện từng bước thận trọng là yếu tố quan trọng trong quá trình tìm kiếm.

Trung tá Phạm Duy Phương cho rằng, những hài cốt được phát hiện những ngày qua giúp lực lượng có thêm cơ sở để tiếp tục mở rộng khu vực khảo sát: “Mừng vì chúng ta xác định chính xác được vị trí, và mừng vì có thể tìm được các chú, các bác để quy tập đưa về với đồng đội, với gia đình. Với phương châm là tỉ mỉ, không bỏ sót và cố gắng quy tập được số lượng cao nhất để đưa các hài cốt liệt sĩ về”.

Từ thực tế tại Đồi Sim, Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi cho biết, địa hình khu vực đã biến đổi nhiều, trong khi phần lớn nhân chứng cung cấp thông tin đều đã lớn tuổi. Vì vậy, lực lượng tìm kiếm phải tổng hợp từ nhiều nguồn thông tin, lời kể của nhân chứng, tư liệu lịch sử đến khảo sát thực tế.

“Để có cơ sở bảo đảm các yếu tố về nội dung, khi tiến hành tìm kiếm, chúng tôi đã thu thập các thông tin do nhân dân cung cấp; căn cứ vào việc tra cứu lịch sử của lực lượng vũ trang, căn cứ vào kết luận về địa bàn, và đặc biệt là khảo sát thực tế địa hình. Từ đó, chúng tôi rà soát, phân loại để có kết luận chính xác về vị trí, bảo đảm việc tìm kiếm thuận lợi và đạt hiệu quả trong chiến dịch”, Đại tá Trịnh Công Sơn cho biết.

Quảng Ngãi hoàn thành lấy mẫu ADN hơn 13.600 phần mộ liệt sĩ

VOV.VN - Cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ngãi đang chạy đua với thời gian, hoàn thành lấy mẫu sinh phẩm tại hơn 13.600 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính, sớm hơn kế hoạch 15 ngày.