Ngày 19/5, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị tổng kết việc thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng chủ trì hội nghị.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tạo lập khuôn khổ pháp lý cho công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Theo Bộ trưởng, hiện nay, nhiều chủ trương, định hướng lớn của Đảng đã đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Nghị quyết số 66 ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đã đặt ra nhiều yêu cầu quan trọng đối với quy trình xây dựng pháp luật.

Cùng với đó, Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới tiếp tục chỉ rõ các định hướng như: “Cấu trúc hệ thống pháp luật được xác định theo thứ bậc”, “Mở rộng phạm vi áp dụng và xác định rõ giá trị pháp lý của các nguồn bổ trợ”…

Bộ Chính trị giao Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo Đảng ủy Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 năm 2026, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. 

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc nghiên cứu ban hành luật về văn bản quy phạm pháp luật để thay thế Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 là yêu cầu khách quan, cấp thiết, đáp ứng yêu cầu đổi mới quy trình xây dựng pháp luật.

Rà soát, đơn giản hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật 

Báo cáo tại hội nghị, ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật cho biết, việc ban hành và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật đã có nhiều chuyển biến tích cực. Chất lượng văn bản quy phạm pháp luật tiếp tục được nâng cao.

Nhiều văn bản được ban hành kịp thời để thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số...

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Quốc Hoàn, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật vẫn còn bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc, dẫn đến tình trạng phân tán, khó xác định nội dung của từng loại văn bản, gây chồng chéo giữa các nội dung văn bản.

Một số quy định của luật còn chưa rõ ràng, thiếu thống nhất, đặc biệt liên quan đến thẩm quyền ban hành văn bản, xác định hiệu lực pháp lý, quy trình xây dựng chính sách, trình tự thủ tục rút gọn cũng như cơ chế xử lý các vấn đề phát sinh cấp bách trong thực tiễn.

Trong tổ chức thi hành luật, chất lượng xây dựng chính sách và soạn thảo văn bản ở một số cơ quan chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới. Việc lấy ý kiến, tham vấn, tiếp thu và giải trình chính sách thực hiện thiếu đồng bộ. Tình trạng gửi ý kiến góp ý chậm vẫn xảy ra, ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng văn bản; việc tiếp thu, giải trình ở một số trường hợp chưa thực sự đầy đủ, làm cho hoạt động tham vấn còn mang tính hình thức, chất lượng góp ý chưa cao và thiếu kịp thời.

Nhiều hồ sơ được trình sát kỳ họp, làm rút ngắn thời gian tiếp thu, chỉnh lý và tạo áp lực lớn cho cả cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn đề nghị sửa đổi, đơn giản hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng mỗi chủ thể có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật chỉ ban hành một hình thức văn bản quy phạm pháp luật.

Sửa đổi luật theo hướng xác định rõ thứ bậc của các hình thức văn bản quy phạm pháp luật và hoàn thiện nguyên tắc áp dụng pháp luật. Đồng thời, nghiên cứu mở rộng và xác định rõ giá trị áp dụng của các nguồn bổ trợ như án lệ, tập quán, lẽ công bằng, nguyên tắc pháp luật và học thuyết pháp lý trong quá trình áp dụng pháp luật.

Quy định cụ thể hơn việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn, áp dụng trường hợp đặc biệt để vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn vừa bảo đảm yêu cầu chất lượng trong xây dựng, ban hành văn bản, hạn chế tối đa việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn hoặc trường hợp đặc biệt khi có điều kiện để thực hiện đầy đủ các bước, các khâu theo trình tự, thủ tục thông thường.

Cùng với đó, quy định chặt chẽ hơn việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, biện pháp thực hiện và hướng dẫn thi hành theo hướng cơ quan trình dự án, dự thảo phải trình luôn văn bản quy định chi tiết, hạn chế việc ban hành văn bản quy định chi tiết; quy định cụ thể việc xử lý trong trường hợp không kịp ban hành văn bản quy định chi tiết để khắc phục khoảng trống pháp luật,...Nâng cao chất lượng công tác thẩm định, thẩm tra, phản biện xã hội và trách nhiệm giải trình của cơ quan chủ trì soạn thảo…

Tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành Luật; đồng thời đưa ra các đề xuất, kiến nghị, các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Mở rộng phạm vi hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật

VOV.VN - Sáng nay 11/5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội: Không để khoảng trống pháp luật

VOV.VN - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu các cơ quan tăng cường kỷ luật lập pháp, chấm dứt tình trạng xin lùi, “khất” văn bản hướng dẫn thi hành luật, tránh khoảng trống pháp lý.