Chính phủ đề xuất trao thẩm quyền rộng hơn cho đô thị đặc biệt

Tinh thần pháp luật kiến tạo phát triển

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, dự án Luật Phát triển đô thị được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đột phá và khả thi thúc đẩy phát triển. Mục tiêu trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện; tăng cường phân cấp, phân quyền để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.

Việc ban hành luật là cần thiết để thể chế hóa chủ trương, nghị quyết của Đảng (nhất là Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới và các chỉ đạo liên quan của cấp có thẩm quyền); kế thừa, luật hóa các cơ chế, chính sách đặc thù được quy định tại các nghị quyết có liên quan của Quốc hội đã được thực tiễn kiểm nghiệm.

Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị lớn còn nhiều điểm nghẽn về quy hoạch, hạ tầng, môi trường, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế, an sinh, quản trị và liên kết vùng, cần một đạo luật ổn định, bao quát và đủ mạnh để tạo động lực phát triển mới.

Dự thảo được thiết kế theo hướng trao thẩm quyền rộng hơn cho đô thị đặc biệt trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn.

Việc phân quyền được thiết kế gắn với yêu cầu chặt chẽ về trình tự, thủ tục, kiểm soát quyền lực, giám sát và trách nhiệm giải trình, qua đó bảo đảm tính thống nhất, ổn định của hệ thống pháp luật.

Cùng với đó chú trọng cải cách thủ tục hành chính thông qua cơ chế xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính; cho phép điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, trong triển khai các dự án đầu tư, gắn với chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền thành phố.

Các quy định cũng tạo cơ sở pháp lý để phát triển các lĩnh vực then chốt phù hợp với điều kiện thực tiễn, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của thành phố, như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics tích hợp, kinh tế biển, hạ tầng năng lượng, công nghiệp năng lượng, giáo dục, y tế, du lịch, thu hút nhà đầu tư chiến lược và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao…

Chính phủ đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép bổ sung dự án luật vào Chương trình kỳ họp Quốc hội tháng 8/2026 để xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Trao quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng và tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, thống nhất để thúc đẩy phát triển các đô thị lớn, đẩy mạnh phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị.

Thường trực Ủy ban Pháp luật cũng đề nghị tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng mới của Đảng, nhất là các nghị quyết, kết luận gần đây của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; nghiên cứu bổ sung các cơ chế, chính sách đột phá đối với các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng của Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị đặc biệt; đảm bảo phù hợp yêu cầu của Kết luận số 09-KL/TW về tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, hài hòa giữa yêu cầu quản lý thống nhất và phát huy tính chủ động, sáng tạo của địa phương.

Để đảm bảo tính khả thi, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung các nguyên tắc làm căn cứ để Chính phủ quy định việc áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt cho các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt; quán triệt nguyên tắc trao quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực, mỗi thẩm quyền được giao phải có cơ chế theo dõi, báo cáo, kiểm tra, giám sát và giải trình tương ứng.

Cùng với đó làm rõ vai trò điều phối của Chính phủ trong việc thực hiện giữa các bộ, ngành, địa phương; xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình xây dựng, ban hành và thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù; đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các địa phương cùng được áp dụng cơ chế đặc thù và các địa phương không được hưởng cơ chế; bổ sung trách nhiệm định kỳ đánh giá của Chính phủ và UBND thành phố.

TP.HCM chuẩn bị 81 nghị quyết trong năm 2026 để triển khai Luật Phát triển đô thị

VOV.VN - Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP.HCM Nguyễn Văn Thọ yêu cầu khẩn trương hoàn thiện các nội dung, chuẩn bị văn bản dưới Luật để sẵn sàng triển khai ngay khi Luật Phát triển đô thị được thông qua và có hiệu lực.