Tại tọa đàm “Cung ứng dịch vụ công trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp”, TS. Phùng Đức Tùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong (MDRI) trình bày "Đánh giá nhanh về hiệu quả cung ứng dịch vụ công từ khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: Góc nhìn của cán bộ, công chức và người dân".

Người dân đánh giá tích cực về chính quyền địa phương 2 cấp từ tác động tới các khía cạnh dịch vụ công

Kết quả khảo sát về niềm tin của người dân về việc thay đổi hệ thống chính quyền địa phương 2 cấp cho thấy, việc tổ chức lại chính quyền địa phương từ 3 cấp thành 2 cấp được người dân đánh giá tích cực khi nhìn nhận từ tác động của việc này tới các khía cạnh dịch vụ công. Đặc biệt, việc không tổ chức cấp huyện được đánh giá là đã giúp cải thiện, dù chưa nhiều, dịch vụ hành chính công, điều kiện liên hệ với chính quyền và điều kiện phản ánh, kiến nghị với chính quyền địa phương. Khảo sát này cho thấy, đa phần người dân ủng hộ việc tinh gọn bộ máy chính quyền địa phương và giảm nấc trung gian (cấp huyện) trong cung ứng dịch vụ công.

Tuy nhiên, mức độ tương tác trực tiếp giữa người dân và chính quyền cấp xã và đại diện chính quyền ở cấp cơ sở vẫn hạn chế trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi. Tỉ lệ người dân liên hệ với cán bộ xã/phường và trưởng thôn/tổ trưởng tổ dân phố đều ở mức thấp, lần lượt là 8,63% và 16,84%. Đồng thời, tỉ lệ đánh giá tích cực về tính hiệu quả của các cuộc gặp mới chỉ ở mức lần lượt là 81,5% và 84% cho hai vị trí. Điều này phản ánh những thách thức trong việc điều chỉnh khi các vai trò và quy trình đang được tổ chức sắp xếp lại trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi. Kết quả này cũng cho thấy vẫn còn gần 20% người trả lời đánh giá chưa tốt về kết quả các cuộc gặp giữa họ và chính quyền.

Đối với đội ngũ cán bộ gần dân, sát dân như cấp xã và thôn, bản, tỷ lệ đánh giá tốt hiệu quả gặp gỡ thường được kỳ vọng ở mức cao, trên 90%.

Mức độ hài lòng với dịch vụ làm thủ tục hành chính ở cấp xã đạt 4,1 điểm trên thang điểm 5

Đánh giá trải nghiệm thực hiện thủ tục hành chính tại chính quyền cấp xã, báo cáo cho biết, sau chuyển đổi, trải nghiệm thực hiện thủ tục hành chính tại chính quyền cấp xã của người dùng trong giai đoạn đầu được đánh giá ở mức khá.

Mức độ hài lòng với dịch vụ làm thủ tục hành chính ở cấp xã đạt 4,1 điểm trên thang điểm 5. Tỉ lệ người dân phải đi lại nhiều lần hoặc qua nhiều khâu trung gian để hoàn tất thủ tục ở mức 11,26%. Đồng thời, các chỉ tiêu phản ánh năng lực thực thi của đội ngũ công chức và việc trả kết quả đúng hẹn ở mức lần lượt là 91% và 94%, theo đánh giá của người dân đã thực hiện thủ tục kể từ ngày 1/7/2025.

Bên cạnh đó, vẫn còn gần 3% người dân vẫn phải làm thủ tục hành chính qua “cò” trung gian, và gần 4% vẫn phải trả phí ngoài quy định mới được việc.

Đối với thủ tục phức tạp như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, những khó khăn này thể hiện rõ nét hơn sau chuyển đổi. So với trải nghiệm làm thủ tục hành chính khác ở cấp xã, trải nghiệm với thủ tục GCNQSD đất kém thuận lợi hơn, nổi bật ở việc chậm nhận kết quả và mức độ nhiêu khê. Tỉ lệ người đã làm thủ tục giấy CNQSDĐ vẫn phải qua “nhiều cửa, gặp nhiều người” khi làm thủ tục ở mức 26,27%.

Tỉ lệ nhận được kết quả đúng lịch hẹn chỉ đạt 71%; và tỉ lệ hài lòng với dịch vụ này chỉ đạt khoảng 87%, thấp hơn nhiều so với các thủ tục hành chính khác cùng được thực hiện ở cấp xã.

Tỉ lệ phải dùng “cò” trung gian để làm thủ tục giấy CNQSD đất ở mức 12%, cao hơn gần 10 điểm phần trăm so với các thủ tục hành chính khác. Mặc dù vậy, một điểm tích cực là tỉ lệ người không phải chi trả các khoản ngoài quy định mới làm xong thủ tục nhận giấy CNQSDĐ ở mức cao, gần 94%.

Nhóm nghiên cứu khuyến nghị, những kết quả khảo sát trên cho thấy vẫn còn dư địa để dịch vụ hành chính công cấp xã đáp ứng đúng đủ yêu cầu lấy sự hài lòng của dân làm thước đo hiệu suất.

87% người dùng hài lòng với dịch vụ hành chính công trực tuyến trên Cổng DVCQG

Từ ngày 1/7/2025, 63 cổng dịch vụ công cấp tỉnh đã dừng vận hành và chỉ còn Cổng dịch vụ công Quốc gia (DVCQG) là “một cửa điện tử” duy nhất. Kết quả khảo sát nhanh đánh giá về việc sử dụng Cổng DVCQG cho thấy, tỉ lệ người dân trực tiếp sử dụng Cổng DVCQG là 21,8% 6 tháng sau chuyển đổi.

Tuy nhiên, mức chênh lệch về tỉ lệ sử dụng Cổng DVCQG giữa các nhóm dân cư còn lớn và chưa có dấu hiệu thu hẹp. Tỉ lệ sử dụng Cổng DVCQG ở nhóm trẻ, cư dân thành thị, người có thu nhập cao và dân tộc Kinh cao hơn các nhóm còn lại. Bên cạnh đó, tỉ lệ người dùng hài lòng với dịch vụ hành chính công trực tuyến trên Cổng DVCQG ở mức còn khiêm tốn, đạt 87%, đi kèm với số người dân gặp khó khăn (27%) trong quá trình sử dụng và lo ngại về bảo mật thông tin cá nhân (34%).

Nhóm nghiên cứu cho rằng, điều này cho thấy Cổng DVCQG còn nhiều dư địa cải thiện để mở rộng đối tượng sử dụng, cải thiện trải nghiệm và niềm tin của người dùng, đồng nghĩa với sự cấp thiết của việc tiếp tục tối ưu hóa hệ thống, nhất là khi số lượng người dùng tăng cao.

Tình trạng khám chữa bệnh vượt tuyến khá cao sau chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Đánh giá về y tế công lập và bảo hiểm y tế, báo cáo cho biết, tình trạng khám chữa bệnh vượt tuyến khá cao sau chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương. Tỉ lệ người dân sử dụng dịch vụ tại bệnh viện tuyến tỉnh là 34,47% và chủ yếu phổ biến trong nhóm những hộ có thu nhập cao. Trong khi đó, vai trò của trạm y tế xã/phường rất hạn chế với khoảng 1,4% người dẫn tới trạm y tế trong 6 tháng cuối năm 2025. Tỉ lệ đến khám, chữa bệnh ở trung tâm y tế khu vực (trước chuyển đổi là bệnh viện tuyến huyện) khoảng 40%, phổ biến hơn trong hộ ở nông thôn.

Kết quả này cho thấy niềm tin của người dân vào chất lượng dịch vụ y tế của các trung tâm y tế khu vực còn thấp, mặc dù một số tiêu chí đánh giá về điều kiện phục vụ cơ bản của các trung tâm y tế khu vực vẫn khá tích cực. Đáng chú ý, tỉ lệ người đã đi điều trị ở trung tâm y tế khu vực cho biết họ “khỏi hẳn bệnh khi xuất viện” chỉ đạt 85%, và vẫn có khoảng 12% cho biết họ vẫn phải nằm chung giường bệnh với bệnh nhân khác.

Nhóm nghiên cứu nhận xét, những chỉ tiêu trên phản ánh những thách thức và cơ hội trong việc đảm bảo chất lượng dịch vụ y tế khu vực và tuyến xã trong thời gian tới.

Ngoài ra, khi được hỏi về những vấn đề Nhà nước cần tập trung cải thiện trong thời gian tới, 3 nhóm vấn đề được đa số người trả lời đề xuất nhiều nhất là: dịch vụ công, kinh tế, và quản trị - hành chính, đặc biệt có tới hơn một nửa số người trả lời (53%) đề cập tới nhóm các vấn đề về dịch vụ công.

Từ kết quả khảo sát, nhóm nghiên cứu đã đưa ra đề xuất với chính quyền địa phương cần tăng năng lực vận hành thực chất; Đề xuất với Chính phủ: Đảm điều kiện nền tảng; Đề xuất với bộ, ngành Trung ương: Thiết kế hệ thống văn bản chính sách và hướng dẫn thực thi với tầm nhìn dài hạn

TS. Phùng Đức Tùng cho rằng, việc triển khai hệ thống chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay là một cuộc cải cách hành chính tổng thể, đang được thực thi thông qua một quá trình vừa làm vừa rút kinh nghiệm, điều chỉnh và kiện toàn thể chế. Giai đoạn vừa qua chứng kiến những chuyển dịch to lớn của toàn bộ hệ thống chính quyền địa phương. Những kết quả khảo sát và nghiên cứu ban đầu nêu trên cung cấp những căn cứ từ thực tiễn quan trọng để các cấp chính quyền từ Trung ương đến cơ sở nhìn lại và bước tiếp với những điều chỉnh kịp thời, thích ứng linh hoạt, hướng tới xây dựng thành công một hệ thống quản trị địa phương hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, bao trùm, lấy người dân làm trung tâm.

Chính quyền địa phương 2 cấp: Phát hiện sớm vướng mắc để khắc phục kịp thời

VOV.VN - "Điều quan trọng không chỉ là có chủ trương đúng mà còn là tổ chức thực hiện đúng, nhanh và bền vững. Một hệ thống tốt không phải là hệ thống không bao giờ có vướng mắc, mà là hệ thống phát hiện sớm các vướng mắc, khắc phục kịp thời và không để người dân phải gánh chi phí của sự thiếu đồng bộ”.