Vận hành ổn định trong điều kiện khối lượng công việc lớn

Thông tin tại tọa đàm “Cung ứng dịch vụ công trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp”, TS. Đậu Văn Côi, Vụ trưởng Vụ Xã hội, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về sắp xếp, tinh gọn tổ chức, bộ máy, đến nay cả nước đã giảm 34,9% đầu mối trực thuộc Trung ương, giảm 46% đơn vị hành chính cấp tỉnh, 66,9% đơn vị hành chính cấp xã; giảm một cấp hành chính (không tổ chức cấp huyện). Việc sắp xếp, tinh gọn hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập đang được thực hiện mạnh mẽ theo định hướng giảm số lượng, tăng quy mô, đồng thời gắn với mức độ tự chủ tài chính và chức năng cung ứng dịch vụ công. Từ 2017 đến tháng 10/2024 đã giảm 720.360 biên chế so với năm 2015; từ tháng 11/2024 đến tháng 10/2025, cả hệ thống chính trị có 146.847 người đã có quyết định nghỉ việc. Tổng cộng từ 2017-10/2025, toàn hệ thống đã giảm 867.207 biên chế.

Nhiệm vụ cung ứng dịch vụ công có sự chuyển đổi mạnh mẽ theo chính quyền địa phương 2 cấp. Kể từ ngày 1/7/2025 có 556 thủ tục hành chính (TTHC) phân cấp, phân quyền từ Trung ương xuống cho địa phương; phân định thẩm quyền giải quyết 346 TTHC từng thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp huyện, trong đó chuyển thẩm quyền giải quyết lên cấp tỉnh là 18 TTHC, chuyển xuống cấp xã là 278 TTHC và bãi bỏ 50 TTHC. Như vậy, tổng số TTHC sau khi phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền là: cấp tỉnh 2.161 TTHC, cấp xã 463 TTHC.

TS. Phùng Đức Tùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong cho biết, kết quả khảo sát niềm tin của người dân về việc thay đổi hệ thống chính quyền địa phương 2 cấp cho thấy, việc tổ chức lại chính quyền địa phương từ 3 cấp thành 2 cấp được người dân đánh giá tích cực khi nhìn nhận tác động của việc này tới các khía cạnh dịch vụ công. Việc bỏ cấp huyện được đánh giá là đã giúp cải thiện, dù chưa nhiều, dịch vụ hành chính công, điều kiện liên hệ với chính quyền và điều kiện phản ánh, kiến nghị với chính quyền địa phương. Đa phần người dân ủng hộ việc tinh gọn bộ máy chính quyền địa phương và giảm nấc trung gian (cấp huyện) trong cung ứng dịch vụ công.

Phát biểu tại tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhận xét, sau 1 năm triển khai, bộ máy chính quyền địa phương hai cấp đã bước đầu vận hành ổn định trong điều kiện khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu chuyển đổi cao. Ở nhiều địa phương, chính quyền mới nhanh chóng đi vào hoạt động; cán bộ, công chức nỗ lực thích ứng; người dân đồng thuận với chủ trương tinh gọn bộ máy và kỳ vọng vào một nền hành chính hiện đại, thông suốt, trách nhiệm.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi còn nhiều vấn đề cần được nhìn nhận, đánh giá thẳng thắn và xử lý kịp thời. Bộ máy được tổ chức lại nhưng quy trình chưa theo kịp sẽ xuất hiện những điểm nghẽn; người dân có thể vẫn phải chờ đợi. Nhiều nơi, cán bộ ở cơ sở phải xử lý khối lượng công việc lớn hơn, phức tạp hơn, trong khi điều kiện công tác và kỹ năng chưa thật đầy đủ.

“Việc chuyển đổi từ mô hình chính quyền địa phương 3 cấp sang 2 cấp là sự thay đổi sâu sắc về phương thức quản trị: Từ phân định thẩm quyền, trách nhiệm, nguồn lực đến cách chính quyền tương tác với người dân. Mục tiêu là giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn khoảng cách giữa quyết định hành chính với đời sống cơ sở, giúp chính quyền nắm tình hình nhanh hơn, phản ứng kịp thời hơn và chịu trách nhiệm rõ hơn trước nhân dân. Lợi ích không chỉ là bộ máy đã tinh gọn đến đâu mà là người dân, DN đã được phục vụ thuận tiện hơn, nhanh hơn, minh bạch hơn và hài lòng hơn hay chưa”, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng nhận xét.

3 nhóm vấn đề cần được tháo gỡ

Tại cuộc họp báo của Bộ Nội vụ thông tin về việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp mới đây, bà Nguyễn Thị Tú Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết những khó khăn tập trung vào một số nhóm vấn đề. Một là về hệ thống công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu, hạ tầng số tại một số nơi còn chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ. Một số tiện ích đặc thù của địa phương chưa được vận hành trơn tru trên hệ thống mới, cần được tiếp tục khắc phục. 

Hai là, một số nơi nhân lực chuyên môn chưa đồng bộ, còn thiếu cán bộ chuyên sâu. Một số đơn vị phải làm việc phân tán ở nhiều trụ sở khác nhau, gây khó khăn trong công tác điều hành, phối hợp và xử lý công việc. 

Ba là hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền. Đến nay, phần lớn các nhiệm vụ phân cấp, phân quyền đã được xử lý, nhưng còn một số nhiệm vụ đang được tiếp tục hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung. Từ những khó khăn đó, Bộ Nội vụ đã đưa ra 5 nhóm giải pháp lớn cần làm trong thời gian tới.

Để tháo gỡ khó khăn về cơ sở dữ liệu, hạ tầng số, ông Lê Anh Tuấn, Phó Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Hưng Yên đề xuất cần đẩy nhanh việc xây dựng dữ liệu số cho tất cả các ngành, các lĩnh vực. Các bộ, ngành Trung ương cần sớm chỉ đạo rà soát, chuẩn hóa dữ liệu, đồng thời đưa ra khung triển khai để các địa phương thực hiện. Hiện nay, nhiều địa phương xây dựng dữ liệu xong nhưng không kết nối được với Trung ương vì chưa có nền tảng ở Trung ương để kết nối. Tỉnh xây dựng xong mà Trung ương chưa có thì lại phải rà soát, điều chỉnh.

Ông Nguyễn Ngọc Nam, Phó Chánh Văn phòng UBND tỉnh, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Bắc Ninh cũng cho rằng cần sử dụng phương thức đánh giá, chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu. Cách làm này sẽ nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, đồng thời lượng hóa được các công việc để có những chỉ đạo, điều hành nhanh, kịp thời, đáp ứng được yêu cầu thay đổi nhanh như hiện nay. Nhanh chóng đưa các doanh nghiệp (DN) vào làm các dịch vụ mà họ có thể làm, làm tốt hơn, nhanh hơn Nhà nước, để giảm tải áp lực cho cán bộ, đồng thời người dân và DN cũng được phục vụ tốt hơn.

Ông Nguyễn Ngọc Nam kiến nghị Trung ương khi ban hành các chính sách, quyết định liên quan đến địa phương thì rất mong các cơ quan Trung ương tham vấn ý kiến của địa phương ngay từ đầu bởi địa phương là đối tượng chịu tác động trực tiếp trong quá trình triển khai thực hiện, nếu địa phương được tham gia ý kiến từ đầu thì khi chính sách được ban hành có thể đáp ứng nhu cầu của địa phương tốt hơn.

Tháo gỡ khó khăn về công tác cán bộ cấp xã, TS. Nguyễn Trọng Hòa, Phó Vụ trưởng Vụ Nghiên cứu khoa học tổ chức, cán bộ, Ban Tổ chức Trung ương cho rằng, việc đầu tiên là phải làm tốt việc lựa chọn, bố trí đội ngũ cán bộ, nhất là các chức danh chủ chốt, đúng người, đúng việc, đúng địa bàn và đúng thời điểm. Những lúc địa bàn đang khó khăn mà cán bộ không đáp ứng được yêu cầu công việc thì phải thay thế, điều chuyển ngay. Bên cạnh đó chú ý đến công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn cán bộ. Và việc không thể thiếu là chế độ, chính sách đối với cán bộ bởi có thực mới vực được đạo. Mức thu nhập của cán bộ phải đảm bảo để nuôi sống bản thân và gia đình, từ đó mới toàn tâm, toàn ý với công việc.

TS. Đậu Văn Côi cho rằng, việc đầu tiên cần làm là rà soát, kiện toàn, chuẩn chỉ lại hệ thống luật và các quy định. Một trong những nguyên nhân lớn hiện nay là luật chưa rõ. Anh chị em thấy vướng thì hỏi lên trên, hỏi mà không được trả lời thì lại để đó, gây chậm trễ trong công việc. Cần có một luật điều chỉnh toàn bộ các vấn đề liên quan đến cung cấp dịch vụ công, đồng thời các luật liên quan cũng phải chuẩn chỉ.

Thứ hai là xã hội hóa sâu rộng việc cung cấp dịch vụ công. Theo TS Côi, dù có tăng biên chế, tăng bộ máy cũng không đáp ứng được nhu cầu càng ngày càng tăng của người dân và DN. Vì vậy, cần làm mạnh mẽ theo quan điểm của Đảng là những gì tư nhân làm thì để cho tư nhân làm, Nhà nước chỉ làm những cái tư nhân không làm hoặc không làm được.

Thứ ba là phải đẩy mạnh chuyển đổi số. Muốn chuyển đổi số thành công thì không chỉ đơn thuần là đầu tư hạ tầng hay mua sắm thiết bị, mà phải xây dựng được một xã hội số rộng khắp. Khi nền tảng xã hội số đủ mạnh và người dân đủ thành thạo thì chuyển đổi số mới thành công.

Hà Nội thí điểm “xã, phường xã hội chủ nghĩa”, hướng tới hạnh phúc của người dân

VOV.VN - Hà Nội cho biết địa bàn được lựa chọn thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” sẽ bảo đảm tính đại diện, khả thi và có điều kiện phát triển đồng bộ, hạ tầng thuận lợi, tạo cơ sở để nhân rộng mô hình trong thời gian tới.