Đổi mới giáo dục lý luận chính trị: Từ “học để nhớ” đến “học để vận dụng"

Ngày 27/8, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), Thành uỷ Hà Nội tổ chức toạ đàm “Đổi mới xây dựng chương trình khung, giáo trình các môn lý luận chính trị theo hướng tăng cường giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới”.

Phát biểu tại hội thảo, đồng chí Nguyễn Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD-ĐT cho biết, nhìn lại chặng đường hơn 10 năm qua kể từ khi Ban Bí thư ban hành Kết luận số 94-KL/TW ngày 28/3/2014 về việc "tiếp tục đổi mới việc học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân", công tác này đã đạt được những thành tích, kết quả tích cực.

Triển khai Kết luận số 94, Ban Tuyên giáo Trung ương đã ban hành Hướng dẫn số 127-HD/BTGTW ngày 30/6/2014 hướng dẫn chi tiết việc giảng dạy và học tập các môn lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân. Bộ GD-ĐT đã phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các cơ quan liên quan tổ chức biên soạn, thẩm định bộ chương trình giáo trình với các môn lý luận chính trị bậc đại học. Trên cơ sở đó, Bộ GD-ĐT đã ban hành các công văn, hướng dẫn thực hiện chương trình, giáo trình các môn lý luận chính trị chuyển từ 3 học phần trước đây sang 5 học phần, áp dụng thống nhất từ năm học 2019 - 2020.

Các môn lý luận chính trị được xác định là khối lượng kiến thức bắt buộc, thống nhất trong chương trình đào tạo trình độ đại học trên phạm vi cả nước. Hệ thống các khoa, bộ môn tiếp tục được củng cố kiện toàn. Đội ngũ giảng viên tăng về số lượng, chuẩn hóa hơn về trình độ, được tập huấn bồi dưỡng thường xuyên theo chương trình, giáo trình mới. Bộ giáo trình 5 môn được biên soạn công phu, sử dụng thống nhất. Nhiều cơ sở đào tạo đã chủ động ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, xây dựng học liệu điện tử, bài giảng trực tuyến, đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy và học, kiểm tra và đánh giá, gắn giảng dạy lý luận chính trị với các hoạt động ngoại khóa về nguồn, nghiên cứu thực tế.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai cũng bộc lộ một số tồn tại như một số nội dung học phần chưa kịp thời cập nhật những vấn đề mới của thực tiễn đất nước và tư duy mới của Đảng, tính liên thông giữa giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học chưa thật rõ ràng. Phương pháp giảng dạy của một số thầy cô còn nặng về thuyết trình một chiều. Hình thức kiểm tra, đánh giá còn thiên về tái hiện kiến thức...

Trước thực tế đó, ngày 20/7/2026, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 10-CT/TW về "tăng cường giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới". Trong đó, một nhiệm vụ quan trọng là rà soát, hoàn thiện chương trình, học phần giáo trình lý luận chính trị bậc đại học, hướng tới mục tiêu đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ về nội dung chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức dạy và học, bảo đảm chất lượng, hình thành môi trường giáo dục hiện đại, lành mạnh, an toàn, góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có lý tưởng cách mạng, bản lĩnh chính trị, đạo đức, tri thức, kỹ năng, lối sống, văn hóa, ý thức tuân thủ pháp luật, năng lực số và đặc biệt là khát vọng cống hiến.

PGS.TS Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chia sẻ, quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 ngày 30/12/2025, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ công tác đào tạo lý luận chính trị, từ cập nhật, sửa đổi bổ sung giáo trình trung cấp, cao cấp lý luận chính trị, bám sát Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, các nội dung, nghị quyết, quyết sách chiến lược của Bộ Chính trị… đến tập huấn chương trình, giáo trình mới, chuyển mạnh từ mô hình truyền thụ một chiều sang mô hình giảng viên - học viên cùng đồng kiến tạo tri thức và giá trị mới trong toàn hệ thống Học viện và các trường chính trị trên toàn quốc.

Ngay từ đầu năm 2025, Học viện đã triển khai việc cập nhật, sửa đổi, bổ sung chương trình, giáo trình trung cấp và cao cấp lý luận và đến nay, vừa hoàn thành khung chương trình đào tạo trung cấp, cao cấp lý luận chính trị và bản thảo giáo trình trung cấp, cao cấp lý luận chính trị. Ngay sau khi được Ban Tuyên giáo Trung ương thẩm định, giáo trình trung cấp, cao cấp lý luận chính trị sửa đổi, bổ sung sẽ được xuất bản, phấn đấu trước 10/9 có giáo trình phục vụ triển khai năm học mới. 

TS Nguyễn Thị Khuyên, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, để công tác giáo dục lý luận chính trị đáp ứng các yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới, cần tập trung vào những đổi mới sau: đổi mới chuẩn đầu ra: chuyển từ ghi nhớ, tái hiện kiến thức sang khả năng vận dụng, phát triển các kỹ năng về khai thác, sử dụng dữ liệu, năng lực tự chủ và chịu trách nhiệm; đổi mới nội dung khung chương trình, giáo trình; đổi mới phương pháp dạy học; đổi mới hình thức dạy học; đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá; với từng vấn đề nên có những cụm tài liệu riêng và cả người học và người dạy phải làm chủ được hệ sinh thái học liệu đó; phát triển năng lực đội ngũ giảng dạy học phần lý luận chính trị...

Toạ đàm nằm trong khuôn khổ Hội nghị toàn quốc bồi dưỡng, tập huấn lý luận chính trị năm 2026 cho đội ngũ cán bộ, giảng viên, giáo viên trong hệ thống giáo dục quốc dân khu vực phía Bắc, diễn ra từ ngày 24 - 27/8 tại Hà Nội.

Bồi dưỡng lý luận chính trị cho trên 700 giảng viên, giáo viên khu vực phía Bắc

VOV.VN - Từ ngày 24-27/8, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan liên quan tổ chức Hội nghị toàn quốc bồi dưỡng, tập huấn lý luận chính trị năm 2026 cho đội ngũ giảng viên, giáo viên trong hệ thống giáo dục quốc dân khu vực phía Bắc.