TP.HCM sau mở rộng sẽ có dư địa và không gian phát triển lớn, quy mô GRDP khoảng 2,97 triệu tỷ đồng (chiếm 23,1% cả nước), dân số hơn 14 triệu người và tổng thu ngân sách chiếm gần 32,2% cả nước.

Ở cấp vĩ mô, TP.HCM đã gặt hái thành quả ấn tượng. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt trên 99,5%; tỷ lệ trực tuyến trên 88%; mức độ hài lòng đạt trên 96%. Nhưng để đạt được con số đó, bức tranh thực tế lại là một sức ép nghẹt thở lên đội ngũ thực thi.

Áp lực bủa vây

Tại phường Bình Tây (Quận 6 cũ), bộ máy hiện có 90 cán bộ, công chức, 588 viên chức, 22 người hoạt động không chuyên trách và người lao động hợp đồng theo Nghị định số 111/2022/NĐ-CP. Việc phân cấp, phân quyền khiến khối lượng công việc từ cấp quận đổ dồn về phường tăng đột biến.

Trong chưa đầy 1 năm (1/7/2025 - 30/4/2026), phường tiếp nhận hơn 14.700 hồ sơ, trong đó 14.600 hồ sơ đúng hạn, đạt tỷ lệ hơn 99%, mức độ hài lòng đạt 99,29%. Để có được những con số đó, cán bộ gần như phải vắt kiệt sức. Lực lượng công an phường thường xuyên làm việc đến 21-22h đêm, trong khi chủ tịch phường nhiều lúc phải duyệt hồ sơ trên hệ thống vào lúc 3-4 giờ sáng.

“Thật ra đội ngũ cán bộ chúng tôi thiếu nhiều, thiếu về số lượng nhưng vẫn đảm được nhiệm vụ. Có nghĩa là anh em phải choàng gánh, chia sẻ nhau, không ngại ngày giờ mà phải hoàn thành nhiệm vụ.”, ông Nguyễn Quốc Dương, Chủ tịch UBND phường Bình Tây chia sẻ.

Bài toán hóc búa nhất hiện nay là chất lượng cán bộ chưa đồng đều và sự bất hợp lý trong phân bổ biên chế trên 168 đơn vị hành chính cấp xã, phường.

Thực tế đang tồn tại nghịch lý, địa phương có 200.000 dân nhưng biên chế chỉ tương đương nơi có dân số bằng 1/10.

Trăn trở về điều này, Bí thư Đảng ủy xã Bà Điểm Nguyễn Anh Tuấn kiến nghị Trung ương và TP.HCM tiếp tục quan tâm chỉ đạo, hỗ trợ địa phương trong việc hoàn thiện tổ chức bộ máy và bổ sung nguồn lực thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với bảo đảm điều kiện thực hiện, đồng thời có cơ chế kiểm tra, giám sát, hướng dẫn kịp thời để tháo gỡ khó khăn cho cơ sở. 

"Trung ương chấp thuận cơ chế phân bổ biên chế theo nguyên tắc số dân, số tổ chức đảng, đảng viên, đặc thù của địa phương, trung tâm hành chính công thực hiện nhiệm vụ phi địa giới. Đồng thời, có cơ chế linh hoạt trong sử dụng nhân lực, nhất là đối với các lĩnh vực còn thiếu", ông Phát đề xuất.

Đổi mới tư duy và kỳ vọng vào thể chế vượt trội

Tại Hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp mới đây, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đánh giá việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp là "một thay đổi mang tính cách mạng trong quản trị quốc gia". Thành phố đã cắt giảm 30-40% giấy phép, chứng chỉ không cần thiết.

Tuy nhiên, Bí thư Thành ủy cũng thẳng thắn chỉ ra hàng loạt lực cản trong quá trình triển khai. Đó là, một bộ phận cán bộ còn tâm lý e ngại, chưa thích nghi với thay đổi; biên chế giảm trong khi khối lượng công việc tăng mạnh; việc phân bổ nhân sự giữa các địa phương chưa đồng đều; tiêu chí đánh giá cán bộ đôi lúc còn cảm tính.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp liên ngành có lúc chưa nhịp nhàng; hướng dẫn chuyên môn chậm; hạ tầng công nghệ, phần mềm phục vụ chuyển đổi số chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Để gỡ khó, người đứng đầu Đảng bộ Thành phố cho biết: TP sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp bộ máy, điều tiết nhân sự phù hợp; tăng biên chế công chức theo cơ chế cho phép và đẩy mạnh bồi dưỡng chuyên môn theo hướng “cầm tay chỉ việc”.

Đặc biệt, Bí thư Thành ủy TP. HCM nhấn mạnh mọi việc sắp tới sẽ bớt khó khăn hơn nhờ công cụ và thể chế vượt trội, nhưng yếu tố tiên quyết lúc này chính là sự thay đổi tư duy từ chính đội ngũ cán bộ.

"Mọi người phải nỗ lực, cố gắng, phải vượt lên chính mình. Phải có tư duy, cách tiếp cận mới hơn, quyết liệt hơn và hợp tác tốt hơn thì chúng ta sẽ làm được. Trên nguyên tắc phải chuyển từ ‘lượng’ sang ‘chất’, phải chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển, từ tư duy xin cho sang tư duy tự chủ, tự chịu trách nhiệm, có kiểm soát quyền lực", Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh. 

Dù muôn vàn khó khăn, những thành quả ban đầu mang lại niềm tin rất lớn. Ông Phan Ngọc Minh, nguyên Bí thư Quận ủy Quận 6 cho rằng, những kết quả trên được người dân, cán bộ, đảng viên rất đồng tình. 

"Với thời gian như thế mà chúng ta làm được những việc như thế phải nói là rất tự hào, rất đáng mừng", theo ông  Phan Ngọc Minh.

Nhìn lại 1 năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp sau sáp nhập ở TP.HCM, nếu những sáng kiến là một trong những cơ sở giúp cỗ máy chính quyền phục vụ vận hành ổn định, thì việc mạnh dạn tháo gỡ các rào cản thể chế chính là 'chìa khóa' để siêu đô thị 14 triệu dân thực sự đi vào ổn định và bứt tốc.

Giải bài toán quá tải cho TP.HCM hôm nay không đơn thuần là gỡ khó cho một địa phương, mà là sứ mệnh tiên phong kiến tạo một mô hình quản trị nhà nước hiện đại, tinh gọn, hiệu năng, hiệu quả.

Sự quan tâm chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Trung ương

Trong lần làm việc gần nhất ngày 27/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận, đánh giá cao TP.HCM trong bối cảnh cùng lúc triển khai nhiều việc lớn, việc khó, nhất là sau sắp xếp, hợp nhất địa giới hành chính và vận hành chính quyền địa phương hai cấp trên không gian siêu đô thị 14 triệu dân với 168 xã, phường, TP.HCM vẫn đạt nhiều kết quả nổi bật, đáng khích lệ.

Đặc biệt, TP đã bước đầu vận hành ổn định mô hình chính quyền địa phương hai cấp; vừa kiện toàn bộ máy, vừa đẩy mạnh phân cấp, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, đạt nhiều kết quả rõ nét, thể hiện năng lực tổ chức thực thi và khả năng thích ứng nhanh trong giai đoạn chuyển đổi đầy thách thức.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đề nghị TP cần đánh giá kỹ hơn mức độ linh hoạt, hiệu quả gần dân của chính quyền cơ sở cũng như sự phù hợp với yêu cầu quản trị của một đô thị đặc biệt đa trung tâm, quy mô lớn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Không để vốn, đất đai, dự án, cơ hội bị ách tắc

VOV.VN - Làm việc với Thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Cần tập trung nguồn lực phát triển các hạ tầng chiến lược, hạ tầng số và hạ tầng đổi mới sáng tạo, coi đây là nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.