Theo đánh giá của các chuyên gia, đại diện chính quyền thành phố, Luật Thủ đô 2026 sẽ mở ra cơ chế đặc thù, vượt trội, giúp Hà Nội chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu.

“Người dân chúng tôi tin tưởng những hạn chế, vướng mắc của Hà Nội hiện nay như tắc đường, ô nhiễm lụt lội.... sẽ có những chuyển biến trong xử lý. Chúng tôi mong mỏi Luật Thủ đô sửa đổi sớm đi vào cuộc sống để người dân được hưởng những thành quả tốt đẹp”. Đó là ý kiến của ông Trần Xuân Sơn, người dân phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội. Theo ông Sơn, cùng với Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới”, Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ là cơ sở để Hà Nội gỡ những tồn tại bấy lâu nay, đồng thời định vị là trung tâm kiến tạo, có vai trò dẫn dắt, mô hình phát triển mới.

Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, riêng khoản 4 Điều 8, khoản 6, Điều 36 có hiệu lực thi hành từ ngày luật được thông qua. Một trong những điểm đáng chú ý của luật là định hướng tăng cường phân quyền cho chính quyền thành phố. Theo đó, nhiều thẩm quyền từ Trung ương sẽ được giao cho Hà Nội, nhằm giúp thành phố có thêm sự chủ động trong giải quyết các vấn đề của một đô thị đặc biệt. Cách tiếp cận này được đánh giá là phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại, khi một đô thị lớn như Hà Nội cần có đủ thẩm quyền để xử lý nhanh các vấn đề phát sinh, thay vì phụ thuộc vào nhiều tầng nấc xin ý kiến như trước. 

PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh, Trưởng khoa Luật, Học viện Hành chính và Quản trị công phân tích: "Với Luật Thủ đô sửa đổi lần này, Hà Nội có thêm nền tảng pháp lý thực hiện hoá được các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương để xây dựng, phát triển Thủ đô trong bối cảnh chúng ta thực hiện tinh gọn bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp cũng như đổi mới tư duy từ quản lý sang quản trị, đẩy mạnh phân cấp phân quyền".

Với việc phân cấp 199 nhóm thẩm quyền, Hà Nội không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý mà còn chủ động thiết kế chính sách, xây dựng mô hình phát triển phù hợp với thực tiễn.

Ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho rằng, việc Luật Thủ đô phân cấp, phân quyền trong rất nhiều lĩnh vực từ đầu tư, môi trường, đến các lĩnh vực mà Trung ương Đảng vừa ban hành ở các văn bản chiến lược như các vấn đề về văn hoá, xã hội, y tế, giao dục… cho thấy sự đồng bộ, toàn diện trong Luật Thủ đô, tạo điều kiện để Thủ đô phát triển toàn diện trên tất cả các lĩnh vực.

"Chính quyền thành phố Hà Nội phải xây dựng các cơ chế để tổ chức thực hiện, đúng các định hướng, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Trong đó có việc tổ chức phân khai các chức trách nhiệm vụ đã được giao từ Trung ương xuống cho thành phố Hà Nội, thẩm quyền thuộc HDND, UBND một cách rõ người rõ việc và có cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ", ông Vũ Đại Thắng nêu ý kiến.

Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ điều chỉnh về kỹ thuật lập pháp, mà mở ra một mô hình phát triển mới cho Thủ đô, với tầm nhìn dài hạn gắn với quy hoạch 100 năm. Luật trao cho Hà Nội các công cụ quan trọng mang tính nền tảng để chủ động phát triển, đó là: tài chính, thể chế, PPP (hợp tác công tư), nguồn lực và đặc biệt là dữ liệu để quyết định - những "đòn bẩy" chiến lược cho giai đoạn phát triển tới.

Đối với quy hoạch - một trong những vấn đề cốt lõi, Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ tháo gỡ các “điểm nghẽn”, định vị Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia mà còn là hạt nhân của vùng Đồng bằng sông Hồng, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Quy hoạch dẫn dắt phát triển - tổ chức lại không gian đô thị theo hướng tích hợp đa ngành, liên kết vùng, với cấu trúc "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm", lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo.

TS.KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, cho rằng, Luật Thủ đô (sửa đổi) là “chìa khóa”, tạo động lực phát triển mới cho Hà Nội, giúp Hà Nội trở thành đô thị tiên phong về quản trị hiện đại trong khu vực:

"Trước đây, Hà Nội với đô thị trung tâm và các đô thị vệ tinh thì sự phát triển đô thị vệ tinh trong thời gian qua không thành công. Quy hoạch hiện nay được tích hợp giữa hai quy hoạch đó là quy hoạch tĩnh và quy hoạch chung đô thị theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn. Hà Nội đi tiên phong và việc tích hợp hai quy hoạch rất có ý nghĩa", TS.KTS Phan Đăng Sơn nêu ý kiến.

Có thể khẳng, định Luật Thủ đô 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với Hà Nội, là cơ sở để thành phố thúc đẩy các mục tiêu lớn như xây dựng đô thị thông minh, phát triển hạ tầng đồng bộ, cải thiện môi trường sống và nâng cao chất lượng dịch vụ công, xứng đáng là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia.

Chủ tịch Hà Nội: Luật Thủ đô (sửa đổi) có cơ chế bảo vệ cán bộ "dám nghĩ, dám làm"

VOV.VN - Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng có những cơ chế nhằm thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực, cơ chế bảo vệ cán bộ "dám nghĩ, dám làm" qua quy định loại trừ hoặc miễn trách nhiệm pháp lý cho những người tham gia xây dựng, ban hành và thi hành Luật Thủ đô trong trường hợp không vụ lợi.