Cán bộ “trái ngành”

Tại nhiều địa phương, công tác quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) đang bộc lộ những nút thắt lớn khi người phụ trách phải “khoác chiếc áo quá rộng” so với chuyên môn.

Ông Đoàn Chí Phương, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Vạn Lộc, cho biết trên địa bàn xã hiện đang quản lý tổng cộng 447 cơ sở thuộc diện giám sát về ATTP. Các loại hình rất đa dạng, từ hộ sản xuất nhỏ lẻ, quán ăn, nhà hàng, bếp ăn trường học cho đến các tiểu thương tại chợ truyền thống. Với số lượng cơ sở lớn, việc giám sát thường xuyên là một thách thức không nhỏ.

Ông Phương thẳng thắn thừa nhận, cán bộ phụ trách an toàn vệ sinh thực phẩm hiện nay đang đối mặt với áp lực rất lớn do trái chuyên môn đào tạo. Đa số không có nền tảng về công nghệ thực phẩm hay y tế công cộng, dẫn đến khó khăn trong việc nhận diện nguy cơ vi sinh, hóa chất hoặc thẩm định quy chuẩn kỹ thuật.

Thêm vào đó, hệ thống văn bản pháp luật đồ sộ, thay đổi liên tục khiến việc cập nhật nghị định, thông tư trở nên quá tải. Tình trạng kiêm nhiệm khiến một cán bộ vừa phải lo mảng văn hóa - xã hội, vừa phải “gánh” an toàn vệ sinh thực phẩm, dẫn đến thiếu thời gian theo dõi địa bàn.

Đáng chú ý, trước khi mô hình chính quyền hai cấp đi vào vận hành, cán bộ phụ trách mảng này ở xã trước đây là công chức chính sách xã hội, tạo ra khoảng trống lớn về kiến thức quản lý chuyên biệt.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại phường Sầm Sơn – một địa bàn du lịch đặc thù. Bà Nguyễn Thị Minh, cán bộ trực tiếp phụ trách mảng an toàn vệ sinh thực phẩm, chia sẻ bà phải theo dõi hơn 500 hộ kinh doanh lớn nhỏ – một con số quá lớn đối với một cán bộ duy nhất, lại còn kiêm nhiệm thêm nhiều nhiệm vụ khác.

Giống như xã Vạn Lộc, bà Minh vốn là cán bộ chính sách xã hội chuyển sang. Sự thiếu hụt chuyên môn buộc bà phải thường xuyên thức đêm, làm cả ngày nghỉ để tự nghiên cứu tài liệu, đi cơ sở nắm bắt thực tế và học lại từ đầu các quy định pháp luật.

Hệ thống văn bản đồ sộ cùng tình trạng kiêm nhiệm khiến các cán bộ cơ sở luôn trong tình trạng quá tải, thiếu thời gian bám sát địa bàn.

Để đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ, các cán bộ phụ trách an toàn vệ sinh thực phẩm tại địa phương phải linh hoạt “lấy phòng làm gốc”, sử dụng loa phát thanh, nhóm Zalo khu dân cư, thôn để tuyên truyền quy định pháp luật đến từng hộ kinh doanh; dựa vào nguồn tin từ các tổ giám sát cộng đồng; huy động sự phối hợp giữa Công an, Y tế và Quản lý thị trường để bù đắp sự thiếu hụt chuyên môn mỗi khi kiểm tra; tổ chức cho 100% cơ sở kinh doanh ký cam kết đảm bảo ATTP… Tuy nhiên, đây chỉ là những giải pháp mang tính “phần ngọn”, chưa có chiều sâu.

Khoảng trống nhân sự tại các xã miền núi

Không chỉ gặp khó về chuyên môn, nhiều xã miền núi Thanh Hóa còn đối mặt với tình trạng thiếu hụt biên chế trầm trọng sau khi vận hành chính quyền hai cấp.

Tại xã Sơn Thủy, ông Mạc Văn Tới, Chủ tịch UBND xã, chia sẻ những con số cụ thể phản ánh áp lực lớn lên đội ngũ cán bộ cơ sở hiện nay.

Theo ông Tới, mặc dù chỉ tiêu biên chế tỉnh giao cho khối chính quyền xã là 32 người, nhưng thực tế xã Sơn Thủy hiện chỉ có 16 cán bộ, công chức đang làm việc, đạt 50% so với định biên. Sự thiếu hụt nghiêm trọng này dẫn đến tình trạng một người phải kiêm nhiệm nhiều vị trí. Điển hình, tại Văn phòng xã hiện chỉ có một Chánh văn phòng và một kế toán; Trung tâm Phục vụ hành chính công chỉ có Giám đốc là Phó Chủ tịch xã kiêm nhiệm và một Phó Giám đốc trực tiếp làm việc mà không có nhân viên hỗ trợ.

Khó khăn lớn nhất đối với các xã vùng cao là sự thiếu hụt chuyên môn sâu. Ông Tới cho biết, nhiều mảng công việc đòi hỏi nghiệp vụ đặc thù nhưng cán bộ phải “vừa làm, vừa học”. Đối với lĩnh vực an toàn thực phẩm, không có cán bộ chuyên môn y tế. Tất cả cán bộ phải tận dụng cả ngày nghỉ thứ Bảy, Chủ nhật để xuống cơ sở, bám sát địa bàn nhằm đảm bảo chất lượng phục vụ người dân.

Dù đối mặt với khối lượng công việc lớn, ông Tới khẳng định chính quyền địa phương không thể từ chối nhu cầu của người dân và luôn tìm cách giải quyết, đặc biệt là các thủ tục hành chính và vấn đề đất đai.

Quyết liệt các giải pháp kiện toàn bộ máy cơ sở

Trước thực trạng trên, tỉnh Thanh Hóa đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ điều động, biệt phái đến đào tạo, bồi dưỡng.

Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, thông tin: hiện các xã, phường đã được bố trí 10.637 cán bộ, công chức, viên chức. Tỉnh đã điều động 180 công chức chuyên môn từ khối Đảng, đoàn thể sang khối chính quyền; đồng thời chuyển đổi vị trí công tác đối với hàng trăm cán bộ khác để ưu tiên cho các lĩnh vực kinh tế, hạ tầng.

Đặc biệt, Chủ tịch UBND tỉnh đã quyết định điều động 287 người từ đồng bằng và biệt phái công chức từ các sở, ngành về hỗ trợ các xã miền núi còn thiếu nhân lực.

Ông Chiến nhấn mạnh, bên cạnh việc điều động, tỉnh đang khẩn trương phối hợp tiếp nhận thêm hàng trăm viên chức nhằm tăng cường năng lực cho các vị trí xung yếu. Tuy nhiên, việc bố trí nhân sự sau khi vận hành chính quyền hai cấp vẫn còn nhiều khó khăn do chưa thể lấp đầy biên chế theo yêu cầu.

Đặc biệt, thách thức lớn nhất hiện nay là sự chênh lệch giữa chuyên môn đào tạo và vị trí việc làm thực tế. Một số địa phương vẫn thiếu hụt trầm trọng đội ngũ được đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin, xây dựng, an toàn vệ sinh thực phẩm…, ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ thực hiện nhiệm vụ và chất lượng phục vụ hành chính công.

Năm 2026 được Trung ương xác định là “Năm cán bộ cơ sở”, khẳng định vai trò then chốt của cấp xã trong vận hành hệ thống chính quyền.

Với Thanh Hóa, việc nhanh chóng kiện toàn đội ngũ, đảm bảo cả số lượng và chất lượng cán bộ không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là bước đi chiến lược để chính quyền hai cấp vận hành thực chất, hiệu quả, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân.

Bắc Ninh vận hành chính quyền 2 cấp: Bước đệm tương lai số, phát triển bền vững

VOV.VN - Sau những đợt sắp xếp địa giới hành chính, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp đang trở thành trọng tâm của tiến trình cải cách bộ máy tại Bắc Ninh. Đây không đơn thuần là một cuộc thay đổi về mặt cơ học mà là nỗ lực phá vỡ những rào cản xơ cứng.