Chuyển đổi số phải giảm chi phí tuân thủ chứ không phải số hóa thủ tục cũ
VOV.VN - Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp người dân, doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí tuân thủ; khoa học, công nghệ chỉ phát huy giá trị khi kết quả nghiên cứu được kết nối và đưa vào sản xuất.
Cải cách phải thực chất, không phát sinh thủ tục mới
Sáng 13/8, tại phiên thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ, đại biểu Nguyễn Thành Trung (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) đề nghị, rà soát toàn bộ điều kiện, giấy phép và thủ tục theo nguyên tắc cái gì không cần thiết thì loại bỏ, cái gì giữ lại phải chứng minh được lý do.
Cơ quan soạn thảo không chỉ liệt kê các thủ tục đã cắt giảm mà cần đánh giá từng điều kiện theo ba câu hỏi: mục tiêu quản lý là gì, rủi ro nào cần kiểm soát và nếu bỏ thủ tục thì công cụ nào sẽ thay thế. Cần kiên quyết xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm” và các thủ tục biến tướng.
Về định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm đại biểu bày tỏ đồng tình với việc chuyển từ cấp phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và giám sát thực thi. Tuy nhiên, nếu luật chỉ bỏ giấy phép mà không thiết kế công cụ quản lý thay thế thì rất dễ rơi vào hai thái cực: hoặc buông lỏng quản lý, hoặc cơ quan thực thi lại phát sinh một thủ tục mới.
Vì vậy, đại biểu đề nghị dự thảo quy định rõ hơn về cơ sở dữ liệu chuyên ngành, chế độ báo cáo điện tử, cơ chế thanh tra theo mức độ rủi ro và chế tài xử lý vi phạm. Trong đó, cần ưu tiên dữ liệu dùng chung thay cho yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đi cung cấp lại cùng một thông tin.
“Nhà nước cần thông tin để quản lý nhưng doanh nghiệp không có nghĩa vụ cung cấp cùng một thông tin nhiều lần cho nhiều cơ quan”, đại biểu Nguyễn Thành Trung nhấn mạnh.
Đề cập đến trách nhiệm khi sử dụng dữ liệu số và kết nối, chia sẻ dữ liệu, ĐBQH Nguyễn Thành Trung cho rằng cần làm rõ dữ liệu nào phải chia sẻ, cơ quan nào được khai thác và trách nhiệm thuộc về ai nếu dữ liệu sai, chậm cập nhật hoặc sử dụng không đúng mục đích.
Các quy định được sửa đổi lần này có liên quan trực tiếp đến hạ tầng số, giao dịch điện tử, viễn thông, công nghệ và dữ liệu. Do đó, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu cần đi cùng với quy định rõ về trách nhiệm của từng chủ thể. Không nên để tình trạng dữ liệu đã có trên hệ thống của Nhà nước nhưng người dân, doanh nghiệp vẫn phải nộp bản giấy hoặc kê khai lại.
“Nếu đã xác định chuyển đổi số là phương thức quản trị mới thì dữ liệu phải trở thành đầu vào của quản lý chứ không phải thêm một lớp giấy tờ điện tử cho thủ tục cũ. Quản lý phải chặt nhưng không làm khó, cải cách phải thực chất chứ không chuyển thủ tục từ hình thức này sang hình thức khác, chuyển đổi số phải giảm chi phí tuân thủ chứ không số hóa thủ tục cũ”, đại biểu Nguyễn Thành Trung cho biết
Kết nối 3 nhà, đưa công nghệ vào sản xuất
Từ góc độ ứng dụng khoa học, công nghệ vào thực tiễn, đại biểu Bùi Thanh Toàn (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) nêu thực tế, sự kết nối giữa Nhà nước - viện trường - doanh nghiệp tại Đắk Lắk cũng như nhiều địa phương vẫn còn hạn chế. Doanh nghiệp thiếu thông tin về công nghệ phù hợp, chưa có đủ năng lực để đặt hàng nghiên cứu bài bản; trong khi viện, trường có nhiều kết quả nghiên cứu nhưng khó đưa đến bước thương mại hóa thành sản phẩm cụ thể.
Thị trường khoa học và công nghệ Việt Nam thời gian qua đã có những bước tiến đáng ghi nhận, góp phần đưa nhiều kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh và phục vụ đời sống. Tuy nhiên, thị trường này vẫn phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng, chưa đáp ứng đầy đủ những yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đề ra. Các khâu giao dịch, định giá, môi giới và tài chính cho công nghệ vẫn còn sơ khai.
Đắk Lắk có thế mạnh lớn về nông nghiệp nên nhu cầu đổi mới công nghệ, tự động hóa, chuyển đổi số và nâng cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực ngày càng cấp thiết.
Vì thế, cần tháo gỡ điểm nghẽn trong kết nối giữa Nhà nước, viện trường và doanh nghiệp và có giải pháp thúc đẩy để nguồn lực nghiên cứu có thể bị lãng phí, đồng thời làm chậm quá trình bứt phá kinh tế của địa phương.
ĐBQH Bùi Thanh Toàn đánh giá cao việc dự án Luật thể chế hóa nội dung phân cấp, phân quyền, giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng, phê duyệt chương trình quốc gia về phát triển thị trường khoa học và công nghệ. Việc quy định cụ thể trong Luật sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc, giúp Bộ Khoa học và Công nghệ có đủ thẩm quyền, nguồn lực và sự chủ động để triển khai đồng bộ, hiệu quả trên phạm vi cả nước.
Đại biểu đề nghị bổ sung tại khoản 1, khoản 2 Điều 4 của dự thảo Luật về chủ thể phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, theo hướng Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan, đơn vị và địa phương.
Đồng thời, cần khẩn trương xây dựng, phê duyệt và ban hành chương trình quốc gia về phát triển thị trường khoa học và công nghệ cùng các văn bản hướng dẫn liên quan. Các chương trình, chính sách phải phù hợp với tình hình thực tế, đo lường được và xác định rõ nguồn lực để các địa phương có thể triển khai ngay.
"Một kết quả nghiên cứu chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành sản phẩm cụ thể; một sáng chế chỉ thực sự phát huy giá trị khi tạo ra việc làm, tăng năng suất và giá trị làm lợi trong thực tiễn", ĐBQH Bùi Thanh Toàn nhấn mạnh.