Xe máy điện chiếm gần 28% doanh số: Thị trường Việt phân chia lại thị phần?

Theo thống kê, gần 514.000 xe máy điện được bán tại Việt Nam trong 7 tháng đầu của năm 2026, đưa tỷ trọng của dòng xe này lên 27,7% tổng doanh số xe hai bánh. Đáng chú ý hơn con số tăng trưởng gần 100% là sự thay đổi trong tương quan cạnh tranh: Honda và Yamaha vẫn tăng doanh số nhưng đang tăng chậm hơn toàn thị trường, trong khi VinFast, Yadea, Dat Bike và nhiều thương hiệu xe điện liên tục mở rộng quy mô. Thị trường xe máy Việt Nam vì thế đang chuyển từ một chu kỳ phục hồi sang một giai đoạn tái cấu trúc thực sự.

Thị trường xe máy Việt Nam năm 2026 đang xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: Những thương hiệu xe xăng truyền thống vẫn bán được nhiều xe hơn năm trước, nhưng lại có nguy cơ mất dần tỷ trọng trong một thị trường đang tăng trưởng mạnh.

Theo dữ liệu MotorcyclesData (chuyên trang thống kê dữ liệu mô tô xe máy) công bố ngày 19/8/2026, tổng doanh số xe hai bánh tại Việt Nam trong 7 tháng đầu năm đạt khoảng 1,86 triệu chiếc, tăng 19,6% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng đáng kể đối với một thị trường vốn đã có quy mô lớn và mức độ sở hữu xe máy rất cao.

Nhưng con số đáng quan tâm hơn nằm ở bên trong cơ cấu tăng trưởng. MotorcyclesData ghi nhận 513.742 xe hai bánh chạy điện được bán trong 7 tháng, tăng tới 97,2% so với cùng kỳ. Xe điện vì vậy chiếm 27,7% doanh số toàn thị trường – tương đương hơn một chiếc xe điện trong mỗi bốn xe hai bánh mới được tiêu thụ.

Nếu đặt hai tốc độ tăng trưởng cạnh nhau, sự dịch chuyển trở nên rõ ràng: toàn thị trường tăng 19,6%, trong khi xe điện tăng 97,2%. Nói cách khác, doanh số xe điện đang tăng với tốc độ gần 5 lần mức tăng chung của thị trường. Đây mới là yếu tố có ý nghĩa lớn nhất đối với ngành xe máy Việt Nam.

Không chỉ thị trường tăng, cơ cấu thị trường đang thay đổi

Một thị trường tăng trưởng 19,6% chưa thể khẳng định được với việc cấu trúc cạnh tranh thay đổi. Nhưng khi một nhóm sản phẩm tăng gần 100% và đã chiếm hơn một phần tư doanh số, câu chuyện không còn đơn thuần là phục hồi nhu cầu.

MotorcyclesData đánh giá thị trường xe máy truyền thống Việt Nam đã phục hồi đáng kể sau giai đoạn suy giảm vì Covid-19. Năm 2019, doanh số khoảng 3,70 triệu xe; năm 2020 giảm 17,8%, năm 2021 tiếp tục giảm 5,3% xuống khoảng 2,88 triệu chiếc. Thị trường phục hồi lên 3,36 triệu xe năm 2022, sau đó biến động trước khi tăng 6,5% trong năm 2024 và 13,3% năm 2025, đạt khoảng 3,35 triệu xe. Cấu trúc thị phần đang chuyển đổi rõ rệt sang hướng xe máy điện.

Honda hiện chưa mất vị trí thống trị thị trường xe hai bánh Việt Nam. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đang cho thấy áp lực cạnh tranh mới.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, doanh số Honda tăng khoảng 8%, trong khi Yamaha tăng 7,7%. Cả hai đều tăng trưởng dương, nhưng thấp đáng kể so với mức 19,6% của toàn thị trường.

Một doanh nghiệp hoàn toàn có thể tăng số lượng xe bán ra nhưng vẫn giảm thị phần nếu các đối thủ tăng nhanh hơn. Vì vậy, việc Honda và Yamaha tăng khoảng 8% không có nghĩa vị thế cạnh tranh tương đối của hai hãng xe này được củng cố.

Ngược lại, khoảng cách giữa mức tăng 8% và mức tăng gần 20% của thị trường cho thấy phần tăng trưởng mới đang chảy về các nhóm thương hiệu khác. Theo số liệu thống kê cho thấy Yadea tăng 57,2%, Dat Bike tăng 49,5%, Tailg tăng 43,6%. Ở một số thống kê theo phân khúc xe điện, DK Bike thậm chí ghi nhận mức tăng hơn 200%. Do đó, cuộc cạnh tranh hiện nay không còn đơn giản là Honda – Yamaha – Suzuki – SYM – Piaggio như cấu trúc truyền thống của thị trường Việt Nam.

Một tầng cạnh tranh mới đã hình thành giữa các hãng xe xăng lâu đời và nhóm doanh nghiệp lấy xe điện làm trung tâm như VinFast. MotorcyclesData ghi nhận doanh số xe hai bánh của VinFast trong 7 tháng đầu năm 2026 tăng 170,1%, qua đó đưa hãng trở thành thương hiệu xe hai bánh lớn thứ hai trên thị trường theo hệ thống thống kê này.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn mức tăng 170,1% thì vẫn chưa thấy hết quy mô thay đổi.

Theo báo cáo chính thức của VinFast, riêng năm 2025 hãng đã bán 406.453 xe máy điện tại Việt Nam, tăng 473% so với năm 2024. Dòng Evo đóng góp hơn 250.000 chiếc.

Sang quý I/2026, VinFast công bố bàn giao 143.136 xe máy điện và xe đạp điện, tăng 219% so với cùng kỳ. Riêng tháng 3, hãng nhận hơn 135.000 đơn đặt hàng và xuất xưởng hơn 93.000 xe. Doanh thu thuần đạt 23.111 tỷ đồng (khoảng 920,7 triệu USD), tăng 41,7% so với quý I năm trước.Vị thế thị trường nội địa của hãng vẫn tiếp tục duy trì vị trí dẫn đầu toàn thị trường ô tô Việt Nam tính từ tháng 9/2024.

Trên phạm vi toàn cầu, hồ sơ VinFast gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ cho thấy công ty bàn giao 429.175 xe máy điện và xe đạp điện trong nửa đầu năm 2026, tăng 275% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên sẽ không thể coi sự tăng trưởng của VinFast đồng nghĩa các hãng Nhật sẽ bị đẩy khỏi cuộc chơi thì đó cũng là một kết luận quá sớm. Riêng mảng xe điện của Honda có mức tăng tới 1.173% trong năm 2026. Tỷ lệ này xuất phát từ nền doanh số thấp nên không thể so trực tiếp với VinFast về quy mô, nhưng nó cho thấy Honda đã bắt đầu tăng tốc.

Danh mục sản phẩm do Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) công bố trong quý II/2026 cũng cho thấy Honda đã đưa các mẫu ICON e:, CUV e: và Honda UC3 vào danh mục tại Việt Nam. Yamaha có NEO’S. Đặc biệt với Honda không chỉ có lợi thế nằm ở sản phẩm. Hãng sở hữu một mạng lưới phân phối và lượng khách hàng tích lũy trong nhiều thập kỷ. Chỉ cần chuyển đổi thành công một tỷ lệ nhỏ người dùng hiện tại sang xe điện, quy mô thị trường có thể thay đổi rất nhanh.

Xu hướng điện hóa tại Việt Nam

Theo thống kê sơ bộ, thị trường xe hai bánh ASEAN đạt hơn 7,8 triệu xe trong nửa đầu năm 2026, tăng 5,2%. Việt Nam tăng khoảng 14,6% trong cùng giai đoạn, thuộc nhóm tăng trưởng nhanh nhất khu vực cùng Malaysia. Trong khi đó Indonesia – thị trường lớn nhất ASEAN – chỉ tăng khoảng 0,5%.

Điểm khác biệt quan trọng là động lực tăng trưởng của Việt Nam đến một phần đáng kể từ xe điện. Việt Nam đang nổi lên thành một trong những thị trường xe hai bánh điện chiến lược đáng chú ý nhất thế giới trong thập niên tới. Tính đến thời điểm tháng 7/2026, nước này hiện có khoảng 78 triệu xe máy đăng ký trên dân số khoảng 101 triệu người; khoảng 86% hộ gia đình có ít nhất một xe máy. Trong đó tổng số xe máy điện đã được đăng ký và lưu hành trên toàn quốc ước tính đạt khoảng 4,1 triệu xe.

Một thị trường có quy mô phương tiện hiện hữu lớn như vậy tạo ra tiềm năng thay thế rất lớn nếu quá trình chuyển đổi từ động cơ đốt trong sang điện tiếp tục.

Rào cản lớn nhất không còn nằm ở việc người tiêu dùng có chấp nhận xe điện hay không. Câu hỏi quan trọng của thị trường là người dùng Việt Nam có sẵn sàng mua xe máy điện hay không. Mức tăng 97,2% và tỷ trọng 27,7% cho thấy câu hỏi đó đang dần được trả lời.

Thách thức tiếp theo chuyển sang ba vấn đề khác: giá và tổng chi phí sở hữu; hạ tầng sạc – đổi pin; và giá trị còn lại của xe sau nhiều năm sử dụng. Đây cũng là nơi cuộc cạnh tranh giữa các hãng sẽ chuyển từ thông số kỹ thuật sang hệ sinh thái.

Người mua xe máy tại Việt Nam thường sử dụng phương tiện trong nhiều năm. Vì vậy, công nghệ pin, chi phí thay pin, khả năng sửa chữa, mạng lưới hậu mãi và giá trị bán lại sẽ ngày càng quyết định lựa chọn thương hiệu.

VinFast có lợi thế trong việc phát triển hệ sinh thái điện đồng bộ. Các hãng Nhật lại có ưu thế về mạng lưới đại lý, độ tin cậy thương hiệu và tập khách hàng cực lớn. Yadea có lợi thế quy mô toàn cầu, còn Dat Bike theo đuổi hướng sản phẩm hiệu suất cao và thương hiệu công nghệ trong nước. Cuộc cạnh tranh vì thế mới chỉ bước sang giai đoạn thứ hai.

Xe máy điện đồng loạt tăng giá mùa tựu trường: Chiêu "bẻ lái" ưu đãi của đại lý

VOV.VN - Thị trường xe máy điện bước vào mùa mua sắm cao điểm trước thềm năm học mới. Trong khi VinFast, Yamaha vẫn duy trì giảm giá để kích cầu, một số mẫu xe của Honda và Yadea đã bị thu hẹp ưu đãi, khiến giá bán thực tế tăng trở lại.