"Đánh thức" tiềm năng kinh tế xanh từ cây tre ở vùng đất khô cằn Đắk Lắk
VOV.VN - Tại tỉnh Đắk Lắk, đặc biệt ở các vùng khô hạn, đất cằn phía Tây, vùng giáp biên giới, cây tre đang mở ra triển vọng tạo sinh kế cho người dân, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xanh.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt, việc lựa chọn những loại cây trồng vừa thích ứng tốt với điều kiện tự nhiên, vừa mang lại giá trị kinh tế ổn định đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Tại xã Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk - nơi đất đai khô cằn và khí hậu nắng nóng khiến nhiều loại cây trồng kém hiệu quả, nhưng một số giống tre lại cho thấy khả năng thích nghi tốt. Nhận thấy tiềm năng này, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng tre.
Gia đình bà Trần Thị Phượng, ở thôn 5 là một trong những hộ tiên phong, khi chuyển hơn 5 sào đất trồng điều năng suất thấp sang trồng tre lục trúc gần 5 năm nay. Để nâng cao hiệu quả, gia đình bà đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp điện mặt trời. Hiện hơn 500 gốc tre đã cho thu hoạch ổn định, mang lại nguồn thu gần 100 triệu đồng mỗi năm.
“Hồi nào đến giờ gia đình cũng trồng nhiều loại cây, nhưng khi chuyển đổi sang cây tre cho thấy hiệu quả vì tre cho thu quanh năm trên đất cằn cỗi. Qua thực tế trồng cây tre, việc chăm sóc không tốn công sức, dễ tiêu thụ nên cho gia đình nguồn thu ổn định”, bà Phượng nói.
Theo bà Đặng Thị Thanh Nhung, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk, cây tre bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cho một số hộ dân, song việc phát triển vẫn gặp nhiều rào cản. Diện tích trồng tre hiện còn nhỏ lẻ, phân tán, chưa hình thành vùng nguyên liệu tập trung nên khó liên kết sản xuất, tiêu thụ và thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến.
Tuy vậy, nhiều giống tre thích nghi tốt với khí hậu khô nóng, dễ trồng, chi phí đầu tư thấp và có chu kỳ khai thác ngắn, mang lại nguồn thu thường xuyên, phù hợp với điều kiện sản xuất của người dân vùng khó khăn. Từ thực tế này, theo bà Đặng Thị Thanh Nhung, xã Ea Súp định hướng mở rộng diện tích trồng tre, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, đồng thời kêu gọi doanh nghiệp khảo sát, đầu tư liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
“UBND xã đã xây dựng các kế hoạch và gửi những thông điệp mong muốn đầu tư, kêu gọi các doanh nghiệp từ nơi khác đến địa bàn xã để liên kết cùng với các hộ dân, phát triển mạnh mẽ hơn nữa đối với cây tre”, bà Nhung cho biết.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, cây tre còn được đánh giá có nhiều lợi thế về môi trường, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt. Tre sinh trưởng nhanh, giúp giữ đất, chống xói mòn và hấp thụ carbon khá tốt. Với khoảng 3.500 ha tre hiện có, Đắk Lắk vẫn còn nhiều dư địa để phát triển ngành hàng tre theo hướng bền vững nếu được đầu tư đúng hướng, từ tổ chức vùng nguyên liệu đến áp dụng các tiêu chuẩn quản lý rừng.
Theo ông Nguyễn Hoàng Tiệp, Phó Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Quản lý rừng bền vững (FSC), việc áp dụng các tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững, đặc biệt là chứng chỉ rừng và chứng chỉ FSC đối với rừng tre, sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường.
“Chính phủ đã ban hành Nghị định 06 về khí nhà kính, trong đó cũng có quy định rõ về dự án trồng rừng nói chung cũng như trồng rừng tre nói riêng, liên quan đến hoạt động giảm phát thải. Vì vậy, chúng ta cần có những hướng dẫn cụ thể cho người dân trong kỹ thuật canh tác hằng ngày để giảm phát thải khí nhà kính”, ông Tiệp thông tin.
Theo định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, tỉnh Đắk Lắk đang từng bước mở rộng tầm nhìn đối với cây tre, loại cây được đánh giá giàu tiềm năng tại các vùng đất khô hạn, cằn cỗi. Không chỉ dừng lại ở vai trò cây trồng phụ trợ, tre được xem là một trong những hướng đi chiến lược, góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xanh.
Bà Đặng Thị Thuỷ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk cho biết, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, địa phương sẽ đưa ra chiến lược tổng thể, đồng bộ từ khâu quy hoạch vùng nguyên liệu, tổ chức sản xuất đến chế biến sâu và tiêu thụ sản phẩm.
“Đắk Lắk sẽ tập trung quy hoạch vùng nguyên liệu tre, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư phát triển sản xuất gắn với chế biến sâu, đồng thời thúc đẩy liên kết theo chuỗi giá trị. Qua đó, nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân”, bà Thủy khẳng định.
Từ những mô hình bước đầu hiệu quả, cây tre đang dần cho thấy, đây không chỉ là cây trồng thích ứng với điều kiện khắc nghiệt, còn là hướng đi mới trong phát triển kinh tế xanh ở Đắk Lắk. Khi được tổ chức sản xuất bài bản, gắn với liên kết chuỗi giá trị và chế biến sâu, cây tre vừa giúp cải thiện sinh kế cho người dân vùng khó, vừa mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp địa phương.