Đầu tư công chậm nhịp, tăng trưởng kinh tế chịu sức ép
VOV.VN - Trong bối cảnh nền kinh tế cần thêm động lực tăng trưởng, đầu tư công tiếp tục giữ vai trò “đầu kéo”. Trong đó, tháng 6 là giai đoạn bản lề của năm, khi tiến độ giải ngân quyết định khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, nếu chậm nhịp sẽ tạo áp lực lớn lên kinh tế.
Theo tổng hợp báo cáo của Bộ Tài chính, đến giữa tháng 5 năm nay, giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước đạt hơn 166 nghìn tỷ đồng, tương ứng 16,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong khi đó, đến giữa tháng 4 trước đó, tỷ lệ giải ngân mới đạt 12,2%, tức là trong một tháng gần đây, tỷ lệ giải ngân đã tăng thêm 4,2%, tương đương hơn 42 nghìn tỷ đồng. Đây là dấu hiệu cho thấy, sau hội nghị toàn quốc về giải ngân vốn đầu tư công cuối tháng 4, áp lực điều hành từ Chính phủ đang tạo ra chuyển biến thực tế tại các công trường, dự án và địa phương, giúp tiến độ giải ngân trên cả nước chuyển động mạnh hơn.
Ông Lê Tiến Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng, Bộ Tài chính cho biết: "Thủ tướng Chính phủ đã tổ chức các Hội nghị về giải ngân đầu tư công, và tại các cuộc họp Chính phủ thường kỳ, phiên họp Ban chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia, Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ đạo các bộ ngành và địa phương tập trung các giải pháp trọng tâm đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng, bao gồm các giải pháp đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công. Về phía Bộ Tài chính, trong thời gian vừa qua, đã chủ động thực hiện các cái giải pháp điều hành để đáp ứng nhu cầu vốn kế hoạch 2026 cho các bộ ngành địa phương, đặc biệt là đảm bảo ưu tiên nguồn vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược liên vùng có khả năng giải ngân lớn và tác động lan tỏa nhanh".
Trước hết, cần nhấn mạnh sự chủ động và quyết tâm của các địa phương trong việc thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Quyết tâm thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công để góp phần giữ vững mục tiêu tăng trưởng kinh tế của địa phương - GRDP cả năm đạt 13%, giúp thành phố Hải Phòng là một điểm sáng về công tác điều hành và giải ngân đầu tư công. Đến giữa tháng 5, toàn thành phố đã giải ngân được khoảng 12 nghìn tỷ đồng, bằng khoảng 30% kế hoạch vốn cả năm, nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công.
Tuy nhiên, bức tranh giải ngân vốn đầu tư công vẫn còn nhiều gam màu trầm. Đến giữa tháng 5, chỉ có 8 bộ ngành và 14 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Trong khi đó, có tới 27 bộ ngành và 20 địa phương có mức giải ngân thấp hơn bình quân chung. Đặc biệt, nhìn vào 2 đầu tàu kinh tế có quy mô kế hoạch vốn đầu tư công lớn, thấy sự khác biệt khá lớn. Trong khi Hà Nội đạt tỷ lệ giải ngân khoảng 30% trong 5 tháng đầu năm, thì TP. Hồ Chí Minh mới giải ngân được hơn 12%. Có thể nói, cơ chế chính sách, hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư công đã thuận lợi hơn rất nhiều so với trước đây, nên kết quả triển khai phụ thuộc rất nhiều vào khâu tổ chức thực hiện.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh: "Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tập trung chỉ đạo rất quyết liệt, có thể nói dành rất nhiều thời gian, nguồn lực cho việc thực hiện kế hoạch đầu tư công. Bên cạnh đó, cơ chế chính sách được rà soát rất kỹ lưỡng, đặc biệt là thuộc chức năng nhiệm vụ của Bộ Tài chính thì đều đã được rà soát, xem xét và sửa đổi, thay đổi, loại bỏ… từ phân cấp, phân quyền, đấu thầu, chỉ định thầu, rồi phân bổ vốn, thanh toán, quyết toán, từ quy hoạch đến đất đai tài nguyên v.v… để phục vụ triển khai dự án đầu tư công một cách thông suốt nhất".
Tháng 6 được coi là tháng bản lề cho kế hoạch đầu tư công cả năm, nên nhiều địa phương đã xác định phải tạo được đột phá trong thúc đẩy giải ngân vốn. Đặc biệt với các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, khi mùa mưa sắp đến thì yêu cầu đẩy nhanh tiến độ đầu tư công càng đặt ra cấp thiết. Từ thực tế 5 tháng mới giải ngân gần 930 tỷ đồng, bằng khoảng 13% kế hoạch năm.
Thực tế cho thấy, nơi nào quyết liệt tháo gỡ khó khăn, bám sát công trường, xử lý nhanh vướng mắc và đề cao trách nhiệm người đứng đầu, nơi đó dòng vốn được hấp thụ nhanh hơn. Do đó, đầu tư công chậm nhịp, ngoài các nguyên nhân khách quan như giải phóng mặt bằng chậm, thiếu vật liệu xây dựng, thủ tục cấp phép mỏ kéo dài hay giá nguyên vật liệu biến động, thì một nguyên nhân lớn là năng lực tổ chức thực hiện tại một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và địa phương còn hạn chế. Khi quy mô kế hoạch đầu tư công năm 2026 đã vượt mốc 1 triệu tỷ đồng, thì đầu tư công chậm nhịp, sẽ làm giảm động lực tăng trưởng quan trọng này của nền kinh tế. Vì vậy, các bộ ngành và địa phương cần quyết tâm tổ chức triển khai tốt, để khơi thông dòng chảy vốn đầu tư công trong thời gian tới.