Hoàn thiện hệ thống cao tốc - tạo dư địa mới cho tăng trưởng 2 con số

VOV.VN - Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo, một trong những yêu cầu quan trọng là phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, trong đó đường bộ cao tốc giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Không chỉ tạo nên trục giao thông xương sống của quốc gia, hệ thống cao tốc hoàn chỉnh còn tăng cường liên kết vùng, mở rộng không gian phát triển, giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo điều kiện thu hút đầu tư. Vì vậy, phát triển cao tốc đang được ngành Xây dựng xác định là một nhiệm vụ trọng tâm, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển được đề ra tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

hoan thien he thong cao toc - tao du dia moi cho tang truong 2 con so hinh anh 1 — ảnh minh hoạ

Một tuyến cao tốc được hoàn thành không chỉ rút ngắn thời gian đi lại, mà còn mở rộng khả năng kết nối giữa các trung tâm kinh tế, các địa phương và các vùng sản xuất. Khi những điểm nghẽn về hạ tầng từng bước được tháo gỡ, dòng vốn, hàng hóa và nguồn lực cũng có thêm điều kiện lưu chuyển thuận lợi hơn. Đây chính là lý do lãnh đạo Bộ Xây dựng xác định nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và hoàn thiện hệ thống đường bộ cao tốc theo quy hoạch. Trước mắt, ưu tiên mở rộng các tuyến cao tốc 2 làn xe, từng bước mở rộng các tuyến 4 làn xe hạn chế, qua đó nâng cao năng lực lưu thông và kết nối các vùng động lực kinh tế.

Thực tế tại tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai cho thấy rõ yêu cầu này

Dự án mở rộng đoạn Yên Bái - Lào Cai, từ Km123+080 đến Km244+155, có chiều dài 121,33 km, tổng mức đầu tư gần 7.700 tỷ đồng. Dự án khởi công từ ngày 1/10/2025 và theo kế hoạch hoàn thành trong năm 2026. Sau hơn 10 tháng thi công, hai gói thầu chính XL1 và XL2 đã hoàn thành khoảng 60% khối lượng. Các đơn vị đang tập trung nhân lực, máy móc, tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu đưa công trình vào khai thác trước Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027. Ông Bùi Huy Hùng, một nhà thầu tham gia dự án, cho biết: “Tiến độ dự kiến hoàn thành dự án này là vào cuối năm 2026. Đây là dự án không khó, quan trọng nhất là mặt bằng, thì chúng tôi tranh thủ đoạn mở rộng Yên Bái – Lào Cai, mặt bằng đã được đáp ứng. Đây là yếu tố rất quan trọng nhất và chúng tôi tập trung máy móc, tranh thủ điều kiện thuận lợi thi công và đảm bảo hoàn thành vào cuối năm 2026”.

Không chỉ đẩy nhanh các dự án đang triển khai, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải tìm thêm nguồn lực để tiếp tục mở rộng mạng lưới cao tốc. Đối với các tuyến cao tốc có quy mô 4 làn xe, Bộ Xây dựng và các địa phương đang nghiên cứu phương án mở rộng, nâng cấp trên cơ sở nhu cầu vận tải, quy hoạch và hiệu quả kinh tế - xã hội. Đáng chú ý, chủ trương đặt ra là không bố trí toàn bộ vốn đầu tư công cho những dự án có khả năng huy động nguồn vốn tư nhân.

Điều này cho thấy một cách tiếp cận quan trọng: phát triển hạ tầng giao thông không thể chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước, mà cần huy động tối đa nguồn lực xã hội, trong đó có hình thức PPP.

Ông Phạm Văn Khôi, Chủ tịch HĐQT Công ty Đầu tư giao thông Phương Thành, doanh nghiệp tham gia đầu tư một số đoạn tuyến cao tốc theo hình thức PPP, cho rằng việc mở rộng cao tốc cần được tính toán trên cơ sở lưu lượng thực tế và nhu cầu phát triển: “Trên tuyến cao tốc Bắc-Nam từng đoạn một được đầu tư mở rộng mức độ khác nhau, có đoạn 6 làn, đoạn 8 làn, nhưng phải 4 làn xe hoàn chỉnh. Có như vậy việc lưu thông trên tuyến mới thuận tiện. Với cao tốc không có làn dừng khẩn cấp khó đáp ứng được sự phát triển kinh tế-xã hội của nước ta trong thời gian tới. Tôi cho rằng, việc đầu tư PPP để mở rộng các tuyến cao tốc là khả thi, tuỳ thuộc vào lưu lượng thực tế từng đoạn tuyến để mở rộng”.

Như vậy, câu chuyện hoàn thiện hệ thống cao tốc hôm nay không chỉ là câu chuyện về số kilomet đường được xây dựng thêm, hay tiến độ của từng dự án. Quan trọng hơn, đó là việc hình thành một hệ thống hạ tầng đủ năng lực đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Tại Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng xác định mục tiêu đến năm 2030 đưa vào sử dụng trên 5.000 km đường bộ cao tốc và tập trung đầu tư các tuyến đường bộ cao tốc theo quy hoạch. Để thực hiện mục tiêu này, cùng với nguồn lực nhà nước, việc thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân và các nhà đầu tư trong nước, quốc tế có ý nghĩa quan trọng. Dự kiến vào đầu tháng 10/2026, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với các địa phương tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư, kêu gọi các nhà đầu tư tham gia các dự án đường bộ cao tốc theo những phương thức phù hợp.

Hoàn thiện hệ thống cao tốc vì thế không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu giao thông trước mắt. Đây còn là bước chuẩn bị về hạ tầng cho một không gian phát triển lớn hơn, kết nối các vùng kinh tế, giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm điều kiện thu hút đầu tư.

Trong mục tiêu tăng trưởng 2 con số, những dự án như mở rộng cao tốc Yên Bái - Lào Cai là nhóm công việc cụ thể đang được triển khai từ hôm nay. Còn việc hoàn thiện cả mạng lưới cao tốc, huy động thêm nguồn lực xã hội và khai thác hiệu quả hệ thống hạ tầng sẽ là một trong những nền tảng để Việt Nam mở rộng dư địa tăng trưởng, hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.