Bài toán vốn cho tăng trưởng hai con số

Năm 2025, kinh tế Việt Nam ghi nhận cột mốc quan trọng khi GDP vượt ngưỡng 500 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 5.000 USD, đưa Việt Nam vào nhóm hơn 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới và thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN. Đây là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, phía sau những con số ấn tượng đó là một bài toán lớn về nguồn lực, đặc biệt là vốn cho đầu tư phát triển.

Trong 5 năm vừa qua, tổng vốn đầu tư toàn xã hội huy động được hơn 17 triệu tỷ đồng. Nhưng theo ước tính, giai đoạn tới nền kinh tế cần tới khoảng 38 triệu tỷ đồng, thậm chí nhu cầu thực tế có thể lên tới khoảng 40 triệu tỷ đồng. Khoảng cách rất lớn giữa khả năng huy động và nhu cầu đầu tư đặt ra câu hỏi quan trọng: liệu các nguồn vốn truyền thống như ngân sách nhà nước và hệ thống ngân hàng có thể đáp ứng được bao nhiêu?

Theo ông Đoàn Việt Nam, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Việt Nam đang bước vào một chu kỳ phát triển mới với khát vọng đạt tăng trưởng kinh tế hai con số trong các năm tới, làm nền tảng để trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045. Để hiện thực hóa mục tiêu này, quy mô đầu tư cần được mở rộng mạnh mẽ, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như hạ tầng chiến lược, công nghiệp chế biến chế tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

“Việc thiết kế các cơ chế huy động và cung ứng vốn hiệu quả cho doanh nghiệp trở thành một trong những điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số”, ông Đoàn Việt Nam nhấn mạnh. Trong bối cảnh này, hệ thống ngân hàng thương mại, nhất là các ngân hàng quy mô lớn và có năng lực thu xếp vốn như BIDV, được kỳ vọng đóng vai trò dẫn dắt trong việc kết nối và huy động các nguồn lực tài chính trong và ngoài nước.

Các nghiên cứu cho thấy, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao, khu vực công nghiệp và xây dựng cần đạt mức tăng trưởng khoảng 11–12%/năm, trong khi khu vực dịch vụ cần tăng trên 10%/năm. Điều này kéo theo nhu cầu vốn rất lớn. Riêng năm 2026, nhu cầu vốn để thúc đẩy tăng trưởng đã được ước tính khoảng 4,9 - 5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 33-33,7% GDP.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các nền kinh tế tăng trưởng nhanh đều dựa trên một hệ sinh thái tài chính đa tầng, trong đó các kênh huy động vốn được thiết kế linh hoạt và bổ trợ lẫn nhau. Trước hết, tín dụng ngân hàng vẫn giữ vai trò chủ lực trong tài trợ cho các dự án lớn, đặc biệt là hạ tầng và công nghiệp. Không chỉ cung cấp vốn, ngân hàng còn tham gia tư vấn, cấu trúc tài chính và thu xếp các khoản vay hợp vốn.

“Thị trường vốn đóng vai trò ngày càng quan trọng trong cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn, thông qua các công cụ như trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu dự án và cổ phiếu. Việc phát triển thị trường vốn không chỉ giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng mà còn mở rộng kênh huy động cho doanh nghiệp”, ông Đoàn Việt Nam nói thêm.

Ngoài ra, mô hình tài trợ dự án – nơi dòng tiền của dự án là cơ sở để thu xếp vốn đang được áp dụng ngày càng phổ biến đối với các dự án hạ tầng lớn. Song song, nguồn vốn quốc tế từ các tổ chức tài chính phát triển, ngân hàng nước ngoài và các quỹ đầu tư cũng là kênh bổ sung quan trọng, đặc biệt đối với nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý.

Theo ông Nam, việc kết hợp linh hoạt các kênh này sẽ tạo nên nền tảng tài chính vững chắc, giúp doanh nghiệp triển khai các dự án quy mô lớn và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững.

Giảm phụ thuộc tín dụng, phát triển hệ sinh thái tài chính hiện đại

Ở góc nhìn chuyên gia, TS. Nguyễn Quốc Việt, Giảng viên Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, tín dụng ngân hàng hiện vẫn chiếm tỉ trọng rất lớn trong cấu trúc vốn của nền kinh tế. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc hệ thống tài chính theo hướng cân bằng hơn giữa các kênh huy động vốn.

Theo ông Việt, cần từng bước chuyển dịch từ mô hình phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng sang phát triển mạnh hơn thị trường vốn, bao gồm thị trường trái phiếu và cổ phiếu. Tuy nhiên, để làm được điều này, không chỉ cần hoàn thiện khung pháp lý mà còn phải giải quyết một “điểm nghẽn” quan trọng là phát triển đội ngũ nhà đầu tư chuyên nghiệp.

“Trong thời gian vừa qua, chúng ta đã phải xử lý nhiều vấn đề liên quan đến thị trường, trong đó có những giai đoạn cần phải ổn định và “giải cứu” thị trường. Trong bối cảnh đó, việc phát triển các nhà đầu tư chuyên nghiệp trở nên đặc biệt quan trọng”, TS. Nguyễn Quốc Việt nhận định.

Ông cũng nhấn mạnh rằng khái niệm nhà đầu tư chuyên nghiệp không chỉ giới hạn ở các quỹ đầu tư quốc tế lớn mà còn bao gồm các nhà đầu tư tổ chức trong nước. Tuy nhiên, hiện nay cơ chế, chính sách để khuyến khích nhóm nhà đầu tư này tham gia sâu vào thị trường vẫn còn nhiều hạn chế.

“Hiện nay, chúng ta vẫn còn nhiều hạn chế về cơ chế, chính sách để khuyến khích các nhà đầu tư này tham gia sâu vào thị trường”, ông Việt thẳng thắn.

Từ thực tiễn đó, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng, cần tập trung vào một số yếu tố then chốt. Trước hết là hoàn thiện chính sách tài chính, trong đó có việc xem xét điều chỉnh chính sách thuế đối với hoạt động đầu tư nhằm tạo động lực hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư, cả trong và ngoài nước.

Bên cạnh đó, cần cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, minh bạch và thuận lợi hơn. Theo kinh nghiệm quốc tế, các trung tâm tài chính lớn đều xây dựng môi trường đầu tư thân thiện, với quy trình rõ ràng và hệ thống dịch vụ tài chính chuyên nghiệp, tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

“Điều quan trọng là phải xây dựng được một hệ sinh thái thân thiện với nhà đầu tư. Không chỉ có hệ sinh thái hỗ trợ hoạt động đầu tư, mà cả hệ sinh thái quản lý, giám sát cũng cần được thiết kế theo hướng thân thiện và hiệu quả”, TS. Nguyễn Quốc Việt nhấn mạnh.

Một trụ cột khác là phát triển các kênh huy động vốn mới thông qua hiện đại hóa và ứng dụng công nghệ tài chính (fintech). Theo vị chuyên gia, việc xây dựng hệ sinh thái tài chính hiện đại không chỉ là câu chuyện của riêng ngành tài chính mà còn liên quan đến các lĩnh vực như công nghệ, dữ liệu và chuyển đổi số.

"Khai mở" động lực kinh tế tư nhân cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

VOV.VN - Đẩy mạnh đầu tư tư nhân sẽ hỗ trợ cho việc đảm bảo khả năng cung ứng cho thị trường nội địa hơn 100 triệu dân, thay thế nhiều mặt hàng hiện nay đang phải nhập khẩu và phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng trong nước. Đẩy mạnh đầu tư tư nhân sẽ nâng cao được năng lực tự cường của nền kinh tế.

“Ví dụ, khi nói đến fintech, chúng ta phải nhìn nhận rằng các ngân hàng truyền thống và các công ty công nghệ cần phải kết nối với nhau. Hoạt động tín dụng trong tương lai không chỉ dựa vào tài sản thế chấp như trước đây, mà sẽ dần chuyển sang mô hình dựa trên dữ liệu và dòng tiền của doanh nghiệp”, TS. Nguyễn Quốc Việt phân tích.

Theo đó, việc phát triển hệ thống dữ liệu lớn, công nghệ phân tích và các nền tảng như blockchain sẽ đóng vai trò then chốt trong việc đổi mới mô hình tài chính. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phân bổ vốn mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn dễ dàng hơn.

“Điều này đòi hỏi phải có hệ thống dữ liệu lớn, công nghệ phân tích dữ liệu và thậm chí là các công nghệ mới như blockchain để tạo ra những đột phá trong mô hình tài chính”, TS. Nguyễn Quốc Việt cho biết.

Có thể thấy, để đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ cho giai đoạn tăng trưởng mới, Việt Nam không chỉ cần mở rộng quy mô huy động mà còn phải tái cấu trúc toàn diện hệ sinh thái tài chính. Từ phát triển thị trường vốn, nâng cao vai trò nhà đầu tư chuyên nghiệp đến thúc đẩy chuyển đổi số và fintech, tất cả đều là những mắt xích quan trọng nhằm tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong những năm tới.