Logistics xanh, chìa khóa nâng sức cạnh tranh hàng hóa Việt Nam

Kết nối hạ tầng, tối ưu chi phí toàn chuỗi

Logistics xanh không chỉ dừng ở việc sử dụng phương tiện ít phát thải hay trang bị thiết bị thân thiện với môi trường. Bài toán lớn hơn là tổ chức lại toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vùng sản xuất, kho bãi đến cảng biển và vận tải, nhằm hạn chế những khâu vận hành kém hiệu quả, giảm chi phí và sử dụng tốt hơn nguồn lực.

Theo TS. Bùi Bá Nghiêm, Chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, Việt Nam cần tăng cường kết nối giữa các phương thức vận tải, vùng sản xuất, hệ thống kho bãi và cảng biển. Việc phát triển logistics xanh cần gắn với những tuyến vận chuyển cụ thể, có khả năng kết nối hàng hóa từ nơi sản xuất đến các cửa ngõ xuất khẩu.

Một hướng đi được đặt ra là thí điểm hành lang logistics xanh, kết nối các vùng sản xuất với cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, đồng thời phát triển chuỗi lạnh phục vụ nông sản tại Đồng bằng sông Cửu Long. Cách tiếp cận này giúp gắn mục tiêu giảm phát thải với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp: rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm tổn thất hàng hóa và nâng hiệu quả khai thác hạ tầng.

TS. Bùi Bá Nghiêm nhấn mạnh, các mô hình thí điểm cần có tiêu chí đánh giá cụ thể, từ mức tiêu thụ năng lượng, chi phí trên mỗi đơn vị hàng hóa đến tỷ lệ giao hàng đúng hẹn, tỷ lệ xe chạy rỗng và tổn thất hàng hóa. Đây là cơ sở để xác định giải pháp nào thực sự hiệu quả trước khi mở rộng.

“Ngay khi thiết kế thì chúng ta phải xác định số liệu ban đầu các đầu mối thực hiện và thời hạn đánh giá kết quả cần phải đo bằng phát thải năng lượng, tiêu thụ, chi phí trên đơn vị hàng, tỷ lệ đúng hẹn, chạy rỗng và tổn thất hàng hóa, dữ liệu số phục vụ theo dõi các chỉ tiêu này sau thí điểm thì chúng ta cần công bố phương pháp và đánh giá tổng hợp để làm sao lựa chọn được các giải pháp nhân rộng.”, TS. Bùi Bá Nghiêm trao đổi. 

Ở góc độ tư vấn chuỗi cung ứng, bà Ishita Dhamani, Partner, Tư vấn Chuỗi cung ứng, Ernst & Young Advisory Singapore, cho rằng: logistics xanh cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái, trong đó cảng biển, kho bãi, năng lượng sạch và dữ liệu phải vận hành đồng bộ. Khả năng theo dõi phát thải và tăng sức chống chịu của chuỗi cung ứng cũng ngày càng quan trọng khi doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Theo bà Ishita Dhamani, nếu tháo gỡ được những điểm nghẽn trong hệ thống logistics, Việt Nam có cơ hội giảm đáng kể chi phí và tạo lợi thế cạnh tranh cho hoạt động sản xuất, xuất khẩu.

“Và cơ sở hạ tầng logistics năng lượng sạch, phát thải thấp có thể giúp giảm chi phí logistics từ 16% xuống còn khoảng 12%. Chúng ta tạo ra một lợi thế cạnh tranh độc đáo: sản xuất tuyệt vời, logistics đang dần hoàn thiện, cùng với dữ liệu năng lượng tạo nên một đề xuất đầu tư mạnh mẽ có thể tạo ra sự khác biệt lớn cho Việt Nam..”, bà Ishita Dhamani nhận định.

Dữ liệu minh bạch, vận hành xanh và tin cậy hơn

Bên cạnh hạ tầng, chia sẻ dữ liệu là điều kiện để logistics xanh đi vào thực chất. Khi các bên trong chuỗi cung ứng thiếu thông tin về lịch trình, lượng hàng và thời điểm tiếp nhận, phương tiện có thể phải chờ đợi, container không được bố trí phù hợp, phát sinh thêm chi phí và lượng phát thải không cần thiết.

Từ thực tiễn khai thác cảng, ông Cao Hồng Phong, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cảng Cái Mép Gemadept (Gemalink), cho rằng: một trong những giải pháp thiết thực là tăng cường trao đổi thông tin giữa doanh nghiệp xuất khẩu, đơn vị vận tải sà lan và cảng biển. Sự phối hợp này giúp các khâu vận hành ăn khớp hơn, hạn chế tình trạng chờ đợi và sử dụng nguồn lực kém hiệu quả.

Theo ông Phong, logistics xanh không nhất thiết bắt đầu bằng những giải pháp công nghệ phức tạp. Việc kết nối, chia sẻ thông tin và bảo đảm tiến độ giữa các bên cũng có thể tạo ra thay đổi rõ rệt trong hoạt động hàng ngày.

“Theo tôi, logistics xanh không phải điều gì đó cao siêu mà rất đơn giản. Đó là, làm sao trao đổi thông tin, kết nối thông tin, chia sẻ thông tin để làm sao là đúng thời gian, đúng tiến độ, đúng mong muốn, mục đích của chúng ta.”, ông Phong nói. 

Ở góc độ giao nhận quốc tế, ông Laurence Cheung, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Giao nhận Quốc tế Toàn cầu DHL (Việt Nam), nhấn mạnh vai trò của dữ liệu phát thải trong việc giúp các bên cùng đánh giá hiệu quả vận chuyển. Khi lượng khí thải CO2 được đo lường và thể hiện minh bạch, doanh nghiệp có cơ sở so sánh các phương án vận tải, cân nhắc giữa chi phí, thời gian và tác động môi trường.

“Tôi nghĩ điều mà chúng ta đang cố gắng thúc đẩy, lượng khí thải CO2 là một trong những chỉ số quan trọng, con số quan trọng mà tất cả các bên liên quan đều quan tâm. Đồng thời, chúng ta cần có một nền tảng công khai, để tất cả mọi người nhìn thấy những chỉ số. Từ đó có nhận định điều này có ý nghĩa gì đối với tất cả chúng ta? Sau đó, làm thế nào để chúng ta có được độ minh bạch này… Tôi nghĩ đó cũng là một trong những lĩnh vực trọng tâm mà chúng ta phải tập trung”, ông Laurence Cheung nói. 

Logistics xanh chỉ phát huy hiệu quả khi hạ tầng, phương thức vận tải và dữ liệu được kết nối đồng bộ. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp giảm chi phí, kiểm soát phát thải và nâng sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

TP.HCM cần cơ chế đột phá để biến tiềm năng công nghệ thành động lực tăng trưởng

VOV.VN - Các doanh nghiệp quốc tế đề xuất TP.HCM đồng bộ hạ tầng dữ liệu, phát triển AI, mở rộng thử nghiệm công nghệ và cải thiện thủ tục đầu tư. Đây là những điều kiện quan trọng để thu hút nguồn lực, thúc đẩy kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh.