Ngoại giao khoa học - công nghệ hướng tới làm chủ công nghệ chiến lược

Nâng tầm ngoại giao khoa học - công nghệ trở thành động lực thúc đẩy phát triển đất nước là một trong những nội dung được nhấn mạnh tại phiên họp toàn thể có chủ đề "Ngoại giao phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới - Tư duy đột phá, hành động quyết liệt, kết quả thực chất" trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33. Theo các ý kiến tại hội nghị, hoạt động này cần hướng tới những kết quả thực chất về chuyển giao công nghệ, thu hút nhân tài và nguồn lực đổi mới sáng tạo.

Ngoại giao khoa học - công nghệ được đặt ở vị trí đột phá

Phát biểu tại phiên toàn thể, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, với vai trò quản lý nhà nước về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định ngoại giao khoa học - công nghệ là một trong những động lực quan trọng để nâng cao năng lực nội sinh, sức cạnh tranh của nền kinh tế và từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược.

Các nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57, Nghị quyết số 59 và Nghị quyết số 06, đã xác định hội nhập và ngoại giao, trong đó có ngoại giao khoa học - công nghệ, là một đột phá chiến lược, có vai trò ngang tầm với hội nhập kinh tế và chính trị, an ninh.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, thực tiễn thời gian qua cho thấy ngoại giao cấp cao đã tạo thêm dư địa cho phát triển khoa học - công nghệ. Việt Nam tiếp tục giữ vị trí thứ 44/139 trên bảng xếp hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), kim ngạch xuất khẩu công nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông hướng tới mốc 150 tỷ USD mỗi năm. 

Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ thời gian qua đã tăng cường các hoạt động ngoại giao khoa học - công nghệ thông qua các diễn đàn đa phương, các cuộc làm việc với đối tác quốc tế và doanh nghiệp công nghệ lớn nhằm thúc đẩy hợp tác về trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, công nghệ cao và tìm kiếm cơ hội đầu tư vào Việt Nam.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, trong giai đoạn phát triển mới, ngoại giao khoa học - công nghệ không chỉ dừng ở việc thiết lập quan hệ hợp tác mà cần chuyển sang tạo ra những kết quả cụ thể về chuyển giao công nghệ, thu hút đầu tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực tự chủ của quốc gia.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ trưởng đề xuất tăng cường phối hợp giữa Bộ Khoa học và Công nghệ với Bộ Ngoại giao, đặc biệt là mạng lưới các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, tập trung vào năm nhiệm vụ trọng tâm gồm nghiên cứu và tham mưu chính sách; kết nối chuyển giao công nghệ; xúc tiến thu hút các tập đoàn công nghệ chiến lược; khơi thông các nguồn vốn quốc tế cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và nhân tài công nghệ trên phạm vi toàn cầu.

Theo Bộ trưởng, Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo thể chế, trao quyền chủ động nhiều hơn cho các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để chuyên gia quốc tế và trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tham gia phát triển khoa học - công nghệ trong nước.

>> Ngoại giao kinh tế phải tạo dòng vốn, công nghệ và cơ hội phát triển

Hiệu quả phải được đo bằng năng lực tự chủ quốc gia

Tại phiên toàn thể, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc các khuôn khổ quan hệ đối ngoại đã được thiết lập và nâng cấp phải được cụ thể hóa bằng các chương trình hành động, dự án và kết quả có thể đo đếm được.

Theo Bộ trưởng, hiệu quả của quan hệ đối ngoại không nằm ở số lượng các cuộc tiếp xúc hay tên gọi của các khuôn khổ hợp tác mà phải được đánh giá thông qua việc mở rộng thị trường, triển khai các dự án, nâng cao trình độ công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp.

Từ đầu năm 2025 đến nay, hơn 150 cam kết, thỏa thuận hợp tác về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được ký kết nhân các hoạt động đối ngoại cấp cao; các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cũng kết nối hơn 50 địa phương, tổ chức trong nước với các đối tác quốc tế, trong đó có 12 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Theo các ý kiến tại hội nghị, trong giai đoạn phát triển mới, ngoại giao khoa học - công nghệ cần trở thành cầu nối đưa tri thức, công nghệ, nguồn vốn và nhân tài quốc tế vào Việt Nam. Hiệu quả của hoạt động này không chỉ được đo bằng số lượng thỏa thuận hợp tác được ký kết, mà bằng mức độ công nghệ được chuyển giao, các nguồn lực đổi mới sáng tạo được huy động và năng lực tự chủ về khoa học - công nghệ của quốc gia được nâng cao.

Ngoại giao kinh tế chuyển từ xúc tiến sang đồng hành cùng doanh nghiệp

VOV.VN - Sáng 4/8, trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Bộ Ngoại giao tổ chức Phiên toàn thể với chủ đề “Ngoại giao phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới - Tư duy đột phá, hành động quyết liệt, kết quả thực chất”.