Quảng Trị ứng dụng dữ liệu số để minh bạch hành trình khai thác thủy sản

Từ ngày 1/7/2026, nhật ký khai thác thủy sản điện tử được áp dụng bắt buộc đối với nhiều nhóm tàu cá theo quy định của Luật Thủy sản. Đây là bước tiến quan trọng để hiện đại hóa nghề cá, góp phần minh bạch hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản và thực hiện cả khuyến nghị của Ủy ban châu Âu về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Ông Nguyễn Ngọc Hòa, chủ tàu cá QB.91012-TS, ở phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị đã bắt đầu làm quen với việc sử dụng nhật ký khai thác điện tử và ghi nhận những tiện ích rõ rệt mà công cụ này mang lại. Ban đầu còn bỡ ngỡ, nhưng chỉ sau một chuyến biển, ông Hòa đã quen với các thao tác trên thiết bị.

Thiết bị được tích hợp định vị GPS, tự động ghi nhận vị trí khai thác và thời gian hoạt động của tàu. Để sử dụng, ngư dân chỉ cần thực hiện một số thao tác đơn giản cập nhật thời điểm thả lưới, thu lưới và sản lượng khai thác. Dữ liệu được lưu trữ trên hệ thống và đồng bộ với hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử Việt Nam, giúp giảm đáng kể việc ghi chép thủ công, hạn chế sai sót và thuận tiện cho công tác kiểm tra, xác nhận khi tàu cập cảng. 

Ông Nguyễn Ngọc Hòa cho biết thêm: “Trước đây là mình hay dùng giấy, dùng bút để ghi chép, chỉ cần mình sơ ý là gió thổi bay hoặc nước làm ướt. Bây giờ đã được cấp cho nhật ký điện tử này dùng cho dân quá thuận lợi”.

Hệ thống tự động ghi nhận hành trình, vị trí khai thác, giúp giảm đáng kể thời gian ghi chép bằng tay, đồng thời hạn chế nhầm lẫn trong quá trình cập nhật thông tin. Khi cập cảng, dữ liệu đã có sẵn trên hệ thống nên việc xác nhận sản lượng, truy xuất nguồn gốc thuận lợi hơn cho ngư dân.

Ngư dân Đồng Thanh Lược, ở làng biển Cảnh Dương, xã Hòa Trạch, tỉnh Quảng Trị cho hay, việc áp dụng nhật ký điện tử còn giúp ngư dân yên tâm hơn trong quá trình khai thác khi thiết bị có chức năng cảnh báo tàu vượt ra ngoài vùng được phép khai thác.

 “Ngư dân phát triển nghề nghiệp, đầu tư một số trang thiết bị phù hợp với thực tế đánh bắt hiện nay để bảo vệ môi trường, bảo vệ sinh thái biển, bảo đảm sản xuất có chất lượng, sản lượng và giá trị để làm sao Việt Nam sớm gỡ thẻ vàng. Động viên, khuyến khích ngư dân khi khai thác thì có quy định theo chủng loại để khai thác, tránh khai thác các loại hải sản còn đang nhỏ, bảo vệ môi trường, bảo vệ sinh thái biển”.

Trước khi áp dụng nhật ký khai thác thủy sản điện tử, điều kiện tiên quyết là tàu cá phải duy trì hoạt động liên tục của thiết bị giám sát hành trình (VMS). Dữ liệu hành trình từ thiết bị này được đồng bộ với hệ thống truy xuất điện tử, làm căn cứ để ghi nhận vị trí, thời gian khai thác và xác thực thông tin trong nhật ký điện tử. Nhờ đó, toàn bộ quy trình từ khai thác, bốc dỡ, xác nhận nguồn gốc đến chế biến, xuất khẩu thủy sản được số hóa đồng bộ, giúp cơ quan quản lý, cảng cá và doanh nghiệp dễ dàng kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, đáp ứng các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Ông Đồng Vinh Quang, Trưởng phòng Kinh tế xã Hòa Trạch, tỉnh Quảng Trị thông tin, cùng với việc hoàn thiện hệ thống pháp lý và tăng cường ứng dụng công nghệ giám sát, địa phương đang siết chặt công tác quản lý tàu cá, yêu cầu các tàu từ 15m trở lên phải duy trì thiết bị giám sát hành trình hoạt động liên tục khi neo đậu tại cảng. 

Ông Đồng Vinh Quang khẳng định, đây là điều kiện quan trọng để thực hiện nhật ký khai thác điện tử và tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác, ngăn chặn các hành vi vi phạm IUU. 

“Hàng tuần chúng tôi đều rà soát các tàu cá không đủ điều kiện tham gia khai thác thủy hải sản, nghiêm cấm tất cả tàu cá không đủ điều kiện không được ra khỏi cửa lạch. Tất cả tàu cá từ 15m trở lên khi vào bờ phải bật thiết bị giám sát hành trình 24/24 giờ, đây cũng là một trong những nội dung mới để thực hiện công tác quản lý tàu cá neo đậu trong việc chống khai thác IUU”.

Trong quá trình triển khai nhật ký khai thác thủy sản điện tử, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị đã tích cực phối hợp với đơn vị cung cấp thiết bị trong việc hướng dẫn các chủ tàu cá về vị trí lắp đặt, phương pháp vận hành, nhập dữ liệu khai thác và xử lý một số tình huống phát sinh.

Để việc sử dụng nhật ký điện tử phát huy hiệu quả, điều quan trọng là các phần mềm của các đơn vị cung cấp phải được đồng bộ với hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử Việt Nam. Khi đó, bất kể tàu cá sử dụng thiết bị của doanh nghiệp nào hay cập cảng ở đâu, cán bộ cảng chỉ cần truy cập một hệ thống để kiểm tra, in nhật ký điện tử và xác nhận sản lượng. Điều này vừa giảm áp lực cho lực lượng thực thi, vừa tạo thuận lợi cho ngư dân.

Ông Lê Kim Hoàng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho biết, trong tổng số hơn 8.600 tàu cá của tỉnh Quảng Trị, có khoảng 1.700 tàu chiều dài từ 12m trở lên phải triển khai nhật ký khai thác thủy sản điện tử theo quy định.

“Đến 1/9/2026 thì tàu từ 15m trở lên phải dùng nhật ký điện tử, và đến 1/1/2027 thì tàu từ 12m trở lên phải có nhật ký điện tử. Đây là một khối lượng công việc cũng khá lớn đối với ngành thủy sản. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tăng cường đội ngũ cán bộ để hỗ trợ, trong quá trình thực hiện có những vướng mắc thì hỗ trợ trực tiếp để thực hiện thuận tiện hơn và tốt hơn”.

Quảng Ngãi xử phạt gần 4 tỷ đồng vi phạm khai thác IUU

VOV.VN - Từ đầu năm đến nay, tỉnh Quảng Ngãi xử phạt 41 trường hợp vi phạm trong lĩnh vực thủy sản với tổng số tiền gần 4 tỷ đồng.