Bước tiến của ngành kiểm sát trong kỷ nguyên số nhìn từ chuyên án VN10

Số hóa hồ sơ, giải pháp cốt lõi cho những đại án

Theo hồ sơ của cơ quan tố tụng, đường dây ma túy xuyên biên giới trong vụ án VN10 được tổ chức thành nhiều tầng nấc tinh vi, với dòng tiền giao dịch lên tới gần 29.000 tỷ đồng. Quá trình điều tra, cơ quan tố tụng đã khởi tố hơn 2.700 bị can trong 477 vụ án liên quan, riêng chuyên án VN10 đưa ra xét xử 227 bị cáo.

Đối mặt với hàng nghìn trang tài liệu, việc lập hồ sơ điện tử tại phiên tòa sơ thẩm trở thành giải pháp nhằm đảm bảo nguyên tắc cá thể hóa, rạch ròi từng hành vi và hệ thống hóa minh bạch chứng cứ buộc tội lẫn gỡ tội, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình tranh tụng.

Chia sẻ về quá trình này, bà Huỳnh Thị Ngọc Hoa, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân TP.HCM, cho biết ngay từ khi chuyên án được khởi tố, lãnh đạo Viện đã chỉ đạo xây dựng hồ sơ kiểm sát điện tử. Các kiểm sát viên được phân công phối hợp chặt chẽ với cơ quan điều tra để cập nhật, số hóa chứng cứ. Nhờ đó, kiểm sát viên dễ dàng tra cứu, đối chiếu chứng cứ, phục vụ đắc lực cho công tác xét hỏi và tranh luận tại tòa.

“Theo tôi điểm nghẽn mà chuyển đổi số giải quyết là khả năng tiếp cận và xử lý nhanh một khối lượng rất lớn tài liệu chứng cứ trong diễn biến một phiên tòa. Vụ án VN10 có 227 bị cáo, nhiều nhóm hành vi, nhiều nguồn chứng cứ và nguồn dữ liệu có liên hệ với nhau. Hồ sơ điện tử giúp rút ngắn thời gian tìm kiếm, liên kết và đối chiếu chứng cứ. Nhờ đó, Kiểm sát viên có điều kiện tập trung nhiều hơn vào đánh giá chứng cứ, xét hỏi và tranh luận thay vì phải mất thời gian tìm kiếm tài liệu trong một khối lượng hồ sơ giấy rất lớn”, bà Hoa nhận định.

Theo ông Đinh Quốc Dũng, Phó Trưởng phòng Công tố và Kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm án an ninh, ma túy (Phòng 1, Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM), hồ sơ điện tử được sắp xếp khoa học theo từng vụ án, từng bị cáo, nhóm hành vi và vấn đề cần chứng minh.

Khi bước vào phần xét hỏi, tranh luận, hệ thống dữ liệu giúp kiểm sát viên truy xuất tài liệu ngay lập tức, đối chiếu trực tiếp với lời khai của bị cáo, từ đó nâng cao tính chính xác trong quá trình tranh tụng tại tòa.

"Việc xây dựng hồ sơ điện tử nhằm xác định rõ hành vi cụ thể, thời gian tham gia, loại và số lượng ma túy, chứng cứ buộc tội, chứng cứ gỡ tội. Điều này rất quan trọng để khi tranh tụng tại phiên tòa, chuẩn bị số hóa hồ sơ sẽ được đơn giản hóa, giúp thao tác nhanh hơn, việc truy xuất dữ liệu đảm bảo kịp thời, hiệu quả đáp ứng việc tranh tụng, đối đáp với luật sư cũng như bị cáo tại phiên tòa” - ông Dũng cho hay

Công nghệ hiện đại đòi hỏi bản lĩnh vững vàng

Một nguyên tắc quan trọng khi xây dựng hồ sơ điện tử là không đánh giá chung chung toàn bộ đường dây, thay vào đó, hệ thống phân định rõ thời gian tham gia, lượng ma túy, cũng như vai trò cụ thể của từng bị cáo.

Cách làm này giúp kiểm sát viên kiểm soát chặt chẽ căn cứ truy tố, đề nghị mức án tương xứng, đảm bảo sự nghiêm minh nhưng tuyệt đối không cào bằng. Dĩ nhiên, mọi dữ liệu chỉ phát huy tác dụng khi quá trình thu thập, bảo quản và kiểm tra tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Nhấn mạnh về tính ứng dụng thực tế, ông Đinh Quốc Dũng nêu ví dụ: “Việc chuẩn bị chứng cứ điện tử của từng bị can, của cả vụ án rất quan trọng. Điển hình tại phiên tòa VN10 có các bị can Đinh Trọng Hải, Trịnh Bảo Quân không khai nhận hành vi phạm tội tại cơ quan điều tra nhưng do có sự chuẩn bị trước, cho nên đã trích xuất các dữ liệu được số hóa để chứng minh hành vi phạm tội của các bị cáo như đã được mô tả chứng minh trong kết luận điều tra và trong cáo trạng”.

Bà Huỳnh Thị Ngọc Hoa, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân TP.HCM khẳng định, chuyển đổi số không làm thay đổi bản chất của hoạt động công tố, mà cung cấp công cụ đắc lực để hướng tới sự chính xác và minh bạch và hiệu quả hơn.

Trong bối cảnh mới, kiểm sát viên không chỉ cần vững chuyên môn mà còn phải nhạy bén với công nghệ. Hồ sơ điện tử giúp làm chủ khối lượng chứng cứ khổng lồ, nhưng yếu tố quyết định vẫn là sự am hiểu vụ án, tư duy logic và bản lĩnh tranh tụng. Mọi lập luận tại tòa đều phải bắt nguồn từ những chứng cứ hợp pháp, được thẩm tra công khai.

“Giá trị cuối cùng của chuyển đổi số không nằm ở việc phiên tòa có bao nhiêu máy tính hay bao nhiêu tài liệu được số hóa. Giá trị thực sự phải được đo bằng chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử và khả năng làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án. Công nghệ giúp kiểm sát viên kiểm tra chứng cứ đầy đủ hơn, phát hiện mâu thuẫn nhanh hơn và phân hóa chính xác vai trò và trách nhiệm của từng bị cáo. Và quan trọng nhất là công nghệ phải phục vụ nguyên tắc xuyên suốt là không bỏ lọt tội phạm, đồng thời không làm oan người vô tội, xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật”, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân TP.HCM nhấn mạnh.

11 án tử hình, 19 án chung thân trong vụ ma túy VN10

VOV.VN - Ngày 3/9, TAND TP.HCM tuyên án đối với 227 bị cáo trong chuyên án ma túy VN10, trong đó có 11 án tử hình, 19 án chung thân. Chi Dân, An Tây và Trúc Phương lĩnh án tù liên quan tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, tàng trữ trái phép chất ma túy.