“Thợ săn” UAV RapidRanger của Ukraine lộ điểm yếu bất ngờ

Ukraine đã công khai hình ảnh hệ thống phòng không tầm ngắn RapidRanger do Anh sản xuất, được lắp đặt trên xe chiến thuật URO VAMTAC 4×4 của Tây Ban Nha và sử dụng tên lửa LMM Martlet. Trung đoàn Pháo binh và Tên lửa Phòng không số 1030 “Aquila” xác nhận việc triển khai hệ thống này vào ngày 2/9/2026.

Sự kết hợp giữa RapidRanger và khung gầm VAMTAC mang lại cho Ukraine một hệ thống phòng không tầm ngắn có tính cơ động cao, có thể nhanh chóng thay đổi vị trí để đối phó với máy bay không người lái (UAV) và các mối đe dọa bay thấp trên chiến trường.

Bằng chứng về việc đưa RapidRanger vào biên chế

Sự xuất hiện của RapidRanger không chỉ cho thấy Ukraine tiếp tục tiếp nhận và đưa vào sử dụng các loại vũ khí do phương Tây sản xuất, mà còn phản ánh nỗ lực bổ sung năng lực phòng không tầm ngắn trong bối cảnh nước này phải đối phó với các cuộc tấn công bằng UAV và những mục tiêu bay thấp khác.

RapidRanger là bệ phóng phòng không có trọng lượng nhẹ, mức độ tự động hóa cao và có khả năng tích hợp trên nhiều loại phương tiện khác nhau. Hệ thống do Thales UK phát triển trong khuôn khổ dòng sản phẩm ForceSHIELD.

Mô-đun bệ phóng có trọng lượng dưới 500 kg và có thể lắp đặt trên các khung gầm bánh lốp hoặc bánh xích. Việc tích hợp hệ thống lên xe URO VAMTAC 4×4 tạo ra một nền tảng phòng không có khả năng cơ động cao, cho phép nhanh chóng thay đổi vị trí sau khi khai hỏa.

RapidRanger được trang bị camera quan sát ban ngày, camera ảnh nhiệt, khả năng tự động bám bắt mục tiêu và hệ thống giám sát 360 độ. Tùy theo cấu hình, hệ thống có thể sử dụng các phương thức tìm kiếm và bám bắt mục tiêu bằng cảm biến hồng ngoại thụ động hoặc radar giám sát tích hợp. Hệ thống được thiết kế để xử lý các mục tiêu bay thấp, đặc biệt là những mối đe dọa nằm ngoài phạm vi bao quát của một số phương tiện phòng không khác hoặc không phù hợp về chi phí nếu sử dụng các tên lửa đất đối không cỡ lớn.

Theo thông số kỹ thuật do Thales công bố, RapidRanger có thể phát hiện mục tiêu ở khoảng cách hơn 15 km, đạt tầm tác chiến vượt quá 7 km và có thời gian phản ứng dưới 5 giây. Bệ phóng mang theo bốn tên lửa sẵn sàng khai hỏa và có thể sử dụng tên lửa Starstreak hoặc LMM (Tên lửa đa nhiệm hạng nhẹ), bao gồm cả cấu hình kết hợp tùy theo yêu cầu nhiệm vụ.

Khả năng đối phó UAV bằng tên lửa LMM Martlet

Các hệ thống RapidRanger mà Trung đoàn Aquila sử dụng được trang bị tên lửa LMM Martlet, một loại tên lửa hạng nhẹ được thiết kế để đối phó với nhiều loại mục tiêu khác nhau, trong đó có các mục tiêu bay cỡ nhỏ.

LMM Martlet có trọng lượng khoảng 13 kg, dài khoảng 1,3 m và được thiết kế để có thể sử dụng trên nhiều nền tảng phóng khác nhau.

Trong cấu hình RapidRanger, tên lửa sử dụng cơ chế dẫn đường bám chùm tia laser của Thales. Hệ thống ngắm quang-điện tử ổn định trên bệ phóng cung cấp hình ảnh ban ngày và ảnh nhiệt, kết hợp với khả năng tự động bám bắt mục tiêu. Theo đánh giá của Ukraine, khả năng này đặc biệt hữu ích khi đối phó với các UAV có tín hiệu nhiệt thấp, vốn có thể gây khó khăn cho một số loại vũ khí sử dụng đầu dò hồng ngoại.

Bộ Quốc phòng Ukraine trước đó nhấn mạnh khả năng của RapidRanger trong việc đánh chặn các UAV trinh sát, trong đó có Orlan-10. Kiev cũng cho biết hệ thống này có thể được sử dụng để đối phó với các UAV tấn công thuộc dòng Shahed.

"Điểm yếu" của RapidRanger

Bên cạnh những ưu điểm về tính cơ động và khả năng đối phó với các mục tiêu bay thấp, RapidRanger cũng có một số hạn chế cần được xem xét khi đánh giá vai trò của hệ thống này trên chiến trường.

Bệ phóng chỉ mang theo bốn tên lửa sẵn sàng khai hỏa, đồng nghĩa với khả năng duy trì hỏa lực tương đối hạn chế, đặc biệt trong trường hợp phải đối phó với các đợt tập kích UAV quy mô lớn, khi nhiều mục tiêu xuất hiện cùng lúc.

Ngoài ra, việc sử dụng cơ chế dẫn đường bằng laser đòi hỏi hệ thống phải duy trì khả năng bám bắt và dẫn hướng hiệu quả cho tới khi tên lửa đánh chặn mục tiêu. Vì vậy, địa hình, điều kiện thời tiết, tầm nhìn trực tiếp và khả năng cơ động của mục tiêu đều có thể ảnh hưởng đến hiệu quả tác chiến.

Những yếu tố trên cho thấy RapidRanger có thể phát huy hiệu quả cao hơn khi được triển khai trong một mạng lưới phòng không rộng lớn, thay vì hoạt động như một bệ phóng độc lập.

Khi kết nối với các hệ thống giám sát và chỉ huy - kiểm soát bên ngoài, nhiều bệ phóng được bố trí phân tán có thể nhận dữ liệu mục tiêu từ các cảm biến đặt tại những vị trí khác. Điều này giúp rút ngắn thời gian phản ứng, đồng thời cho phép các phương tiện mang bệ phóng duy trì trạng thái ẩn giấu cho đến khi cần khai hỏa.

Khi phối hợp với các phương tiện tác chiến điện tử, pháo phòng không, UAV đánh chặn, các nhóm hỏa lực cơ động và những tổ hợp tên lửa đất đối không (SAM) tầm xa hoặc hạng nặng, RapidRanger có thể trở thành một phần trong hệ thống phòng thủ đa tầng. Trong mô hình này, từng loại vũ khí sẽ đảm nhiệm nhiệm vụ đối phó với những mục tiêu phù hợp nhất với khả năng của mình. Thales cũng cho biết RapidRanger có thể hoạt động trong một mạng lưới phòng không kết nối hoặc vận hành độc lập, tùy theo yêu cầu nhiệm vụ.

Việc RapidRanger xuất hiện trong biên chế Quân đoàn số 3 phản ánh xu hướng Ukraine tiếp tục tăng cường mạng lưới phòng không nhiều tầng và phân tán.

Nga ngày càng sử dụng kết hợp UAV tấn công một chiều, UAV trinh sát và tên lửa trong các đợt tập kích nhằm gây áp lực lên hệ thống phòng không Ukraine. Theo phía Ukraine, lực lượng phòng không nước này đang phải đối mặt với áp lực lớn trong năm 2026, đồng thời mở rộng việc sử dụng UAV đánh chặn và các phương tiện chống UAV có chi phí thấp hơn.

Trong bối cảnh đó, thách thức đối với Ukraine không chỉ nằm ở việc sở hữu các tên lửa phòng không có hiệu suất cao, mà còn là khả năng xây dựng đủ các lớp phòng thủ chồng lấp để đối phó với nhiều loại mối đe dọa khác nhau.

Việc đưa RapidRanger vào sử dụng cho thấy Ukraine tiếp tục tìm cách mở rộng và đa dạng hóa các lớp phòng không, khi các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa của Nga đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với khả năng bảo vệ không phận.

Ukraine biến Leopard 1 thành “sát thủ” UAV, tung Skyranger 35 ra trận

VOV.VN - Ukraine được cho là đã triển khai những hệ thống phòng không cơ động Rheinmetall Skyranger 35 đầu tiên, lắp đặt trên khung gầm xe tăng bánh xích Leopard 1.