Bí quyết giúp Trung Quốc dẫn đầu trong phát triển nhà máy thông minh

Theo Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, đến hết năm 2025, nước này đã xây dựng hơn 35.000 nhà máy thông minh cấp cơ bản, hơn 8.200 nhà máy cấp tiên tiến và hơn 500 nhà máy cấp xuất sắc. Đáng chú ý, tại các nhà máy cấp xuất sắc, năng suất bình quân tăng 22,3%, trong khi chu kỳ nghiên cứu và phát triển sản phẩm giảm 28,4%.

Nhiều siêu nhà máy tiên tiến ra đời. Ngày 12/9, UBTECH chính thức đưa vào vận hành Nhà máy Siêu thông minh Robot hình người công nghiệp tại Liễu Châu, Quảng Tây. Nhà máy được thiết kế với công suất trên 10.000 robot mỗi năm và nhịp sản xuất một robot sau mỗi 10 phút theo kế hoạch. UBTECH cho biết đây là nhà máy thông minh đầu tiên trên thế giới được thiết kế chuyên biệt cho công suất 10.000 robot hình người hai chân và robot hiện thân dạng bánh xe mỗi năm. Đáng chú ý, nơi đây không chỉ sản xuất robot mà còn sử dụng chính robot để vận chuyển linh kiện và hỗ trợ dây chuyền lắp ráp.

Các ví dụ ấn tượng về nhà máy thông minh ở Trung Quốc

Nói về nhà máy thông minh ở Trung Quốc, trước khi có nhà máy siêu thông minh “robot sản xuất robot” ở Liễu Châu, “nhà máy không đèn” chính là một hình mẫu tiêu biểu.

Đây là một mô hình sản xuất dựa trên robot thông minh, thiết bị tự động hóa và hệ thống kỹ thuật số để đạt được sản xuất không người trong toàn bộ quy trình. Đặc điểm của các nhà máy này là các khâu từ sản xuất, lưu trữ, thử nghiệm và hoàn thiện... đều không cần sự can thiệp của con người.

Mô hình này tối ưu hóa quy trình sản xuất thông qua các công nghệ như Internet vạn vật (IoT) và Trí tuệ nhân tạo (AI), cải thiện đáng kể hiệu quả sản xuất và độ ổn định chất lượng sản phẩm. Các nhà máy này có thể sản xuất 24 giờ mỗi ngày mà không bị gián đoạn ngay cả khi không có người vận hành.

Ví dụ tiêu biểu cho mô hình này là Nhà máy sản xuất ô tô thông minh Geely tại Tây An khánh thành năm 2021. Nhà máy này được trang bị 4.356 thiết bị tự động hóa và 696 robot, đạt mức tự động hóa 100% ở các quy trình sản xuất thân xe. Đặc biệt, công nghệ 5G còn được ứng dụng để kết nối toàn bộ dây chuyền và hướng tới mục tiêu không phát thải.

Giờ đây, có vẻ như Trung Quốc đã bước sang giai đoạn mới – nhà máy siêu thông minh. Cơ sở robot sản xuất robot ở Liễu Châu có thể coi là điển hình của mô hình này. Đây là nhà máy thông minh kiểu mẫu đầu tiên trên thế giới do UBTECH xây dựng với công suất hàng năm đạt 10.000 robot hình người công nghiệp. Đáng chú ý, dự án này đang được hướng tới ASEAN.

Theo giới thiệu của ông Tôn Xương Vinh, Tổng giám đốc Trung tâm sản xuất của UBTECH, “siêu trí tuệ” là đặc điểm nổi bật của cơ sở này và điều này được thể hiện ở mọi nơi.

Chỉ riêng về ốc vít của robot, ông cho biết, robot hình người công nghiệp là một cỗ máy phức tạp, bao gồm hơn 7.000 linh kiện, trong đó có hơn 2.000 chiếc ốc vít thuộc hơn 50 chủng loại khác nhau. Nhà máy siêu thông minh này đã áp dụng một hệ thống siết ốc thông minh tiên phong trong ngành. Hệ thống này cho phép kiểm soát thông minh các quy trình như cấp vít, điều chỉnh lực siết (mô-men xoắn), thao tác siết và ghi lại dữ liệu, qua đó loại bỏ hiệu quả các vấn đề về chất lượng, chẳng hạn như lắp ráp sai, bỏ sót vị trí siết hoặc sai lệch lực siết, ngay từ khâu thực hiện.

Ông cũng giới thiệu, để hàng trăm quy trình cốt lõi—từ phân loại và phân phối vật liệu, gia công bán thành phẩm, lắp ráp linh kiện, đến lắp ráp robot hoàn chỉnh, kiểm tra, lưu kho, đóng gói và vận chuyển—tích hợp thành một quy trình làm việc liền mạch, UBTECH đã hợp tác với Siemens xây dựng một nền tảng sản xuất thông minh kỹ thuật số thiết kế riêng cho robot hình người, được gọi là “bộ não thông minh”.

Nhờ “bộ não thông minh” kỹ thuật số này, nhà máy không chỉ đạt được năng lực sản xuất linh hoạt, mà còn đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc, kiểm soát và dự báo chính xác trong suốt quá trình sản xuất.

Có thể thấy, Trung Quốc đang tiến rất nhanh trong các công nghệ tương lai. Cùng với chuỗi sản xuất và chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh hiện có, cũng như sự tăng tốc của quá trình nâng cấp công nghiệp, nhiều mô hình sản xuất thông minh đã ra đời ở nước này. Điều này đang giúp Trung Quốc chuyển mạnh từ làm hàng tiêu dùng giá rẻ, sang xuất khẩu linh kiện, máy móc cao cấp, đe dọa vị thế các nền kinh tế tiên tiến, trở thành “công xưởng của các công xưởng” toàn cầu.

Những yếu tố then chốt

Để triển khai các nhà máy thông minh trên quy mô lớn không thể chỉ dựa vào những bước đột phá riêng lẻ của một số ít doanh nghiệp, mà cần có chiến lược quốc gia và định hướng chính sách, nền tảng công nghiệp và lợi thế về dữ liệu, các mô hình có thể nhân rộng để mở rộng quy mô và năng lực nền tảng.

Sản xuất thông minh thường đi kèm với robot, tự động hóa, kỹ thuật số và AI. Đây đều là những lĩnh vực được Trung Quốc tập trung đầu tư và đẩy mạnh phát triển nhiều năm qua, đặc biệt là từ năm 2021.

Trong đó, AI đã được Trung Quốc đặt làm trọng tâm trong chiến lược phát triển quốc gia. Cuối tháng 8/2025, chính phủ nước này đã công bố “Ý kiến ​​chỉ đạo về việc triển khai sâu rộng chương trình AI +”, nhằm tích hợp sâu rộng trí tuệ nhân tạo vào mọi lĩnh vực kinh tế, công nghiệp và xã hội để nâng cao năng suất và tạo ra nền kinh tế thông minh.

Trước đó, từ năm 2024, 6 cơ quan chính phủ, bao gồm Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT), đã triển khai một sáng kiến ​​theo từng giai đoạn nhằm phát triển các nhà máy thông minh thuộc 4 cấp độ: cơ bản, tiên tiến, xuất sắc và dẫn đầu. Cách tiếp cận này đảm bảo các doanh nghiệp với quy mô và xuất phát điểm khác nhau đều có thể tìm thấy “vạch xuất phát” phù hợp cho mình.

Theo số liệu mới nhất của MIIT, đến năm 2026, hơn 56.000 nhà máy thông minh cấp cơ bản, hơn 9.000 nhà máy cấp tiên tiến và hơn 500 nhà máy cấp xuất sắc đã được hình thành trên toàn quốc, song song với việc phát triển 15 nhà máy ở cấp độ dẫn đầu.

Các dự án nhà máy thông minh đủ điều kiện sẽ được đưa vào diện hỗ trợ chính sách, bao gồm việc nâng cấp thiết bị quy mô lớn, phát triển chất lượng cao các chuỗi công nghiệp trọng điểm và thực hiện các đổi mới quan trọng về khoa học - công nghệ. Bên cạnh đó, các biện pháp như trợ cấp, hỗ trợ lãi suất, xây dựng nền tảng công nghệ dùng chung và cung cấp bộ dữ liệu công cộng cũng được triển khai nhằm giảm rào cản gia nhập thị trường cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Một lợi thế khác là trong nhiều năm qua Trung Quốc luôn giữ vị trí dẫn đầu toàn cầu về sản xuất, với hệ thống công nghiệp hoàn chỉnh, thị trường rộng lớn cùng các kịch bản ứng dụng đa dạng. Số lượng khổng lồ các nhà máy và dây chuyền sản xuất đã mang lại vô số tình huống thực tế và cơ hội để nước này thử nghiệm và hoàn thiện các công nghệ AI.

Các thiết bị sản xuất đa dạng, quy trình vận hành cùng các hoạt động trong chuỗi cung ứng thượng nguồn và hạ nguồn cũng tạo ra khối lượng dữ liệu công nghiệp khổng lồ, cung cấp nguồn “tài liệu huấn luyện” dồi dào cho các mô hình AI công nghiệp.

Trong khi đó, triển khai các mô hình thí điểm là điều luôn được Trung Quốc chú trọng trong giai đoạn đầu thực thi các chiến lược và chính sách mới. Để có những nhà máy sản xuất thông minh, nhiều doanh nghiệp nước này thường bắt tay tạo đột phá từ một lĩnh vực cụ thể, như kiểm tra chất lượng, quản lý tiêu thụ năng lượng hoặc lập kế hoạch sản xuất, từ đó mở rộng sang các quy trình ở thượng nguồn và hạ nguồn sau khi đã xác nhận được hiệu quả đầu tư.

Về năng lực nền tảng, Trung Quốc tập trung phát triển các phần mềm công nghiệp và các mô hình lớn chuyên biệt cho từng ngành; thiết lập các không gian và cơ chế chia sẻ dữ liệu ở cấp độ ngành và chuỗi cung ứng, tạo điều kiện để các doanh nghiệp tự nguyện và an tâm chia sẻ dữ liệu, đồng thời thu được những lợi ích thiết thực. Trung Quốc cũng tăng cường phát triển hạ tầng điện toán, giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận nguồn lực tính toán với chi phí hợp lý, đồng thời đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực liên ngành am hiểu cả về quy trình công nghiệp và AI.

Nhà  máy công nghiệp “kiểu tương lai” và chiến lược sản xuất thông minh

Ngành sản xuất luôn được coi là trụ cột tạo nên sức mạnh đất nước, do vậy cũng là trung tâm của cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc cũng như cuộc đua tranh công nghiệp trên toàn cầu. Hiện nay, một làn sóng mới của cuộc cách mạng công nghệ và chuyển đổi công nghiệp đang định hình lại diện mạo ngành sản xuất toàn cầu, biến sản xuất thông minh thành đấu trường cạnh tranh quan trọng giữa các cường quốc.

Đứng trước những cơ hội lịch sử mới, các quốc gia như Trung Quốc, Mỹ, Đức và Nhật Bản đang đẩy nhanh việc triển khai chiến lược trong ngành sản xuất thông minh, nắm bắt thời cơ và tạo nên các lợi thế cạnh tranh mới.

Có thể thấy, nhà máy thông minh là một phần trong chiến lược sản xuất thông minh của Trung Quốc. Trong khi đó, sản xuất thông minh là con đường tất yếu để nước này thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa kiểu mới và xây dựng một cường quốc sản xuất.

Với Trung Quốc, phát triển sản xuất thông minh là nhu cầu tất yếu xuất phát từ tình hình thực tế và nhu cầu phát triển, đồng thời là yếu tố then chốt để xây dựng một quốc gia hùng cường.

Giai đoạn 2026-2030 được coi là thời kỳ bản lề để Trung Quốc tạo dựng nền tảng và dốc toàn lực hiện thực hóa mục tiêu hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa. Việc làm thế nào để sản xuất thông minh có thể tiếp tục khơi dậy động lực mới mạnh mẽ và đẩy nhanh sự phát triển của lực lượng sản xuất chất lượng mới, sẽ quyết định liệu nước này có thể chiếm lĩnh đỉnh cao công nghệ và công nghiệp cũng như nắm thế chủ động cho sự phát triển trong tương lai hay không.

Nếu như giai đoạn 2016-2020 đánh dấu bước khởi đầu mang tính thử nghiệm và thăm dò về sản xuất thông minh ở Trung Quốc, giai đoạn 5 năm tiếp theo là thời kỳ mở rộng và đi vào chiều sâu các kịch bản ứng dụng, thì giai đoạn 2026-2030 được dự báo là sẽ chứng kiến ​​việc triển khai sản xuất thông minh trên quy mô lớn, cũng như quá trình nghiên cứu, khám phá sự tích hợp sâu rộng giữa các công nghệ tiên tiến, như AI với các công nghệ sản xuất hiện đại và quản trị tinh gọn ở Trung Quốc.

Báo cáo công tác của Chính phủ nước này hồi đầu nay đã nêu rõ, cần “mở rộng sản xuất thông minh, xây dựng một loạt nhà máy thông minh và chuỗi cung ứng thông minh mới”. Các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ số hóa và mạng hóa sang vận hành thông minh.

Trung Quốc vận hành siêu nhà máy “robot sản xuất robot” đầu tiên trên thế giới

VOV.VN - Một nhà phát triển robot hình người của Trung Quốc mới đây đã đưa vào vận hành siêu nhà máy thông minh “robot sản xuất robot” đầu tiên trên thế giới, với công suất thiết kế cứ mỗi 10 phút xuất xưởng một robot hình người công nghiệp.