Cạnh tranh AI Mỹ - Trung: Đối đầu công nghệ và bài toán hợp tác an ninh toàn cầu
VOV.VN - Cuộc cạnh tranh về trí tuệ nhân tạo (AI) giữa Mỹ và Trung Quốc đang bước vào giai đoạn căng thẳng mới sau các cáo buộc liên quan đến sở hữu trí tuệ và kiểm soát công nghệ. Tuy nhiên, hai cường quốc cũng đứng trước nhu cầu hợp tác để xây dựng các tiêu chuẩn quản trị và an toàn.
Các quan chức Mỹ mới đây đã cáo buộc công ty AI Moonshot của Trung Quốc sử dụng mô hình AI của công ty Anthropic (Mỹ) để tạo ra mô hình AI mới. Dựa trên cáo buộc này, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ra cảnh báo về các biện pháp trừng phạt tiềm tàng đối với Trung Quốc. Bộ Thương mại Mỹ cũng đang điều tra xem liệu các công ty Trung Quốc như Moonshot có đang truy cập bất hợp pháp vào các chip tiên tiến của Mỹ để huấn luyện các mô hình của Trung Quốc hay không. Hiện công ty Moonshot chưa đưa ra bình luận về cáo buộc của Mỹ.
Tranh chấp này phơi bày sự căng thẳng ngày càng gia tăng trong cuộc chạy đua AI giữa Mỹ và Trung Quốc khi cả hai nước đang xem AI là một tài sản chiến lược nhưng cũng là một rủi ro an ninh. Giới phân tích lo ngại những cáo buộc mới này, cùng với các báo cáo cho rằng Mỹ đang cân nhắc việc hạn chế các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc, có thể dẫn đến các biện pháp trả đũa và phủ bóng lên cuộc đối thoại về AI giữa Mỹ và Trung Quốc dự kiến diễn ra vào tháng 9.
Trong khi Trung Quốc đang xem xét liệu có nên hạn chế quyền truy cập của người dùng nước ngoài vào các mô hình của mình, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng bày tỏ mối băn khoăn: “Trung Quốc muốn thấy một số quy tắc quản trị toàn cầu về việc trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được quản lý như thế nào. Rõ ràng, tôi không chắc chúng ta đã thống nhất về điểm này. Nhưng, chủ đề đó đã được nêu ra và sẽ phải là một cuộc đối thoại quốc tế. Mỹ có một số ý tưởng về điều này”.
Thực tế này làm tăng nguy cơ hình thành hai hệ sinh thái AI tương đối tách biệt, với các tiêu chuẩn công nghệ và cơ chế quản trị khác nhau trong bối cảnh sự phát triển của AI đặt ra thách thức quản trị toàn cầu. Sự phát triển nhanh của các mô hình AI tiên tiến đang làm dấy lên lo ngại về khả năng tự cải thiện, phát triển các thế hệ AI mới mạnh hơn. Khi các hệ thống AI này được triển khai trên phạm vi toàn cầu, tốc độ phát triển AI có thể vượt quá khả năng quản lý của từng quốc gia, tăng rủi ro an ninh xuyên biên giới.
Trước những rủi ro toàn cầu mà AI có thể gây ra, nhiều chuyên gia cho rằng Mỹ và Trung Quốc ngoài việc đối đầu công nghệ vẫn có lợi ích chung thúc đẩy hợp tác trong vấn đề này. Các lĩnh vực có thể hợp tác bao gồm xây dựng tiêu chuẩn đánh giá an toàn, chia sẻ phương pháp kiểm thử, thiết lập cơ chế đánh giá độc lập và xác định các ngưỡng rủi ro đối với những mô hình AI có năng lực rất cao.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết: “Chúng ta nên nắm bắt cơ hội lịch sử hiếm có này để khuyến khích mã nguồn mở, hợp tác và chia sẻ. Chúng ta nên ban hành luật và quy định, giám sát công nghệ, hệ thống cảnh báo sớm và ứng phó khẩn cấp để tăng cường an ninh và ngăn chặn lạm dụng và sử dụng độc hại. Chúng ta phải đảm bảo rằng trí tuệ nhân tạo luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người”.
Tuy nhiên, triển vọng hợp tác giữa Mỹ và Trung Quốc hiện chịu sức ép từ các tranh chấp thương mại và công nghệ. Bên cạnh đó, ngay trong nội bộ nước Mỹ cũng chia rẽ về cách đối phó với mô hình AI của Trung Quốc. Một số công ty Mỹ như OpenAI và Anthropic vận động chính phủ hạn chế các mô hình AI giá rẻ từ Trung Quốc, vì lo ngại ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh thương mại. Ngược lại, Cố vấn AI của Nhà Trắng, David Sacks, phản bác mong muốn của các công ty AI của Mỹ, đồng thời cho rằng, chỉ cần Mỹ không tự hủy hoại mình bằng những quy định không cần thiết thì Mỹ sẽ tiếp tục giành chiến thắng.