Mỹ cân nhắc thỏa thuận “20 tỷ USD đổi lấy urani” với Iran
VOV.VN - Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc giải phóng 20 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran để đổi lấy việc Tehran từ bỏ urani làm giàu.
Mỹ và Iran đang đàm phán về một kế hoạch dài 3 trang nhằm chấm dứt xung đột, trong đó một nội dung đáng chú ý là khả năng Washington giải phóng khoảng 20 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Tehran để đổi lấy việc Iran từ bỏ kho urani làm giàu. Thông tin này được hai quan chức Mỹ và hai nguồn tin nắm rõ tiến trình đàm phán xác nhận.
Theo nguồn tin, các cuộc thương lượng đã đạt tiến triển ổn định trong tuần qua, dù vẫn còn nhiều bất đồng. Nếu đạt được thỏa thuận theo hướng này, xung đột có thể chấm dứt, song cũng có nguy cơ vấp phải phản ứng mạnh từ các phe cứng rắn tại Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16/4 cho biết, các nhà đàm phán hai nước nhiều khả năng sẽ gặp lại vào cuối tuần này để thúc đẩy thỏa thuận. Cuộc gặp dự kiến diễn ra tại Islamabad, với vai trò trung gian của Pakistan, cùng sự hỗ trợ hậu trường từ Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ.
Một trong những ưu tiên hàng đầu của chính quyền Mỹ là đảm bảo Iran không thể tiếp cận gần 2.000kg urani làm giàu đang được lưu trữ trong các cơ sở hạt nhân ngầm, trong đó có khoảng 450kg được làm giàu ở mức 60%.
Trong khi đó, phía Iran đang cần nguồn tài chính lớn. Hai bên hiện tập trung đàm phán về số phận kho urani này, mức tài sản sẽ được giải phóng cũng như điều kiện sử dụng số tiền đó.
Theo hai nguồn tin, trong giai đoạn đầu của cuộc đàm phán, Mỹ từng đề xuất giải phóng 6 tỷ USD để Iran mua lương thực, thuốc men và hàng hóa nhân đạo, trong khi Tehran yêu cầu tới 27 tỷ USD. Mức 20 tỷ USD hiện là con số mới nhất được đưa ra thảo luận, dù một quan chức Mỹ cho biết đây chỉ là một trong nhiều phương án.
Liên quan đến xử lý urani, Mỹ đề nghị Iran chuyển toàn bộ vật liệu hạt nhân ra khỏi nước này, song Tehran chỉ chấp nhận phương án “pha loãng” ngay trong nước. Một phương án thỏa hiệp đang được cân nhắc là chuyển một phần urani làm giàu cao sang nước thứ ba, phần còn lại sẽ được pha loãng tại Iran dưới sự giám sát quốc tế.
“Iran đã có những động thái, nhưng chưa đủ”
Bản ghi nhớ dài 3 trang mà hai bên đang đàm phán cũng đề cập đến việc Iran tự nguyện tạm dừng làm giàu urani. Mỹ yêu cầu thời hạn 20 năm, trong khi Iran chỉ chấp nhận 5 năm. Các bên trung gian hiện đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách này.
Theo đề xuất, Iran sẽ được phép duy trì các lò phản ứng nghiên cứu phục vụ sản xuất đồng vị y tế, nhưng phải cam kết toàn bộ cơ sở hạt nhân đặt trên mặt đất, còn các cơ sở ngầm hiện tại sẽ ngừng hoạt động.
Bản ghi nhớ cũng đề cập đến vấn đề eo biển Hormuz, dù vẫn còn nhiều bất đồng. Chưa rõ nội dung thỏa thuận có bao gồm chương trình tên lửa đạn đạo và sự hỗ trợ của Iran đối với các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực hay không - những vấn đề vốn được Israel và đảng Cộng hòa tại Mỹ yêu cầu đưa vào đàm phán.
“Iran đã có những động thái, nhưng chưa đủ. Rõ ràng Iran muốn 20 tỷ USD và nhiều hơn thế nữa. Rõ ràng họ muốn bán dầu theo giá thị trường tự do mà không bị trừng phạt. Họ muốn tham gia vào hệ thống tài chính toàn cầu. Nhưng họ cũng muốn duy trì chương trình vũ khí hạt nhân. Họ vẫn muốn tài trợ cho các nhóm như Hamas và họ không muốn từ bỏ điều đó để đổi lấy những thứ chúng tôi đang đề nghị”, một quan chức Mỹ tiết lộ.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết, các cuộc đàm phán “mang tính xây dựng”, nhưng từ chối bình luận chi tiết. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham tiết lộ Tổng thống Trump đã trực tiếp trao đổi với phía Iran và các cuộc thảo luận gần đây có nhiều diễn biến căng thẳng.
Phát biểu với báo giới ngày 16/4, Tổng thống Trump cho biết Iran đã đồng ý đưa ra một cam kết mạnh mẽ rằng họ sẽ không phát triển vũ khí hạt nhân, đồng thời chấp nhận chuyển giao “toàn bộ vật liệu hạt nhân” cho Mỹ. Ông khẳng định hai bên “đang rất gần một thỏa thuận”, đồng thời cảnh báo xung đột có thể tái diễn nếu đàm phán đổ vỡ. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng để ngỏ khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn sau thời hạn 21/4 nếu cần thiết.
Dự kiến trong ngày 18/4, các bên trung gian gồm Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tổ chức cuộc họp với Saudi Arabia bên lề một diễn đàn ngoại giao tại Thổ Nhĩ Kỳ nhằm thúc đẩy tiến trình đạt được thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.
Iran mở hoàn toàn eo biển Hormuz trong thời gian còn lại của ngừng bắn
VOV.VN - Ngoại trưởng Iran tuyên bố eo biển Hormuz được mở hoàn toàn cho tàu thương mại trong thời gian còn lại của ngừng bắn giữa nước này với Mỹ.
