Mỹ đề xuất 672 triệu USD xử lý kho urani Iran
VOV.VN - Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đề xuất chi 672 triệu USD nhằm loại bỏ kho urani của Iran, triển khai hoạt động thanh sát và xác minh, cùng nhiều biện pháp khác để ngăn chặn nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân.
Theo Fox News Digital, khoản kinh phí này nằm trong gói đề xuất ngân sách bổ sung trị giá 80 tỷ USD của chính quyền Mỹ. Nguồn tiền sẽ được sử dụng để xử lý các vật liệu hạt nhân của Iran, bao gồm urani hexafluoride (UF6), các dạng urani khác nhau và nhiên liệu lò phản ứng nghiên cứu, trong đó có urani làm giàu ở mức cao.
Khoản ngân sách cũng sẽ hỗ trợ các hoạt động xác minh của Mỹ tại Iran, các cuộc thanh sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), tăng cường năng lực phát hiện hoạt động buôn lậu hạt nhân, đồng thời mở rộng hoạt động của Đội hỗ trợ ứng phó khẩn cấp hạt nhân của Mỹ tại khu vực Trung Đông.
Một quan chức Nhà Trắng cho biết nguồn tiền dự kiến được chuyển cho Bộ Năng lượng Mỹ nhằm hỗ trợ “các hoạt động chấm dứt khả năng phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân của Iran”, bao gồm xử lý vật liệu, công nghệ, thiết bị và cơ sở hạ tầng liên quan đến nguy cơ phổ biến hạt nhân.
Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh các nhà đàm phán Mỹ và Iran đang nỗ lực chuyển bản ghi nhớ gần đây thành một thỏa thuận chi tiết hơn, quy định về chương trình hạt nhân của Tehran cũng như kho urani làm giàu mà nước này đang sở hữu.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth dự kiến sẽ thông báo với các thành viên Ủy ban Nghiên cứu của đảng Cộng hòa tại Hạ viện về đề xuất ngân sách bổ sung trị giá 80 tỷ USD, nhằm trang trải chi phí cho chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran mang tên “Epic Fury”, đồng thời bổ sung kho dự trữ vũ khí. Văn bản đề xuất dự kiến sẽ được trình lên Quốc hội trong những ngày tới.
Theo bản ghi nhớ được Mỹ và Iran ký ngày 17/6, hai bên đã nhất trí giải quyết vấn đề xử lý kho vật liệu urani làm giàu thông qua một cơ chế sẽ được thống nhất sau này. Văn bản nêu phương án tối thiểu là “hạ cấp độ làm giàu tại chỗ” dưới sự giám sát của IAEA, tức làm giảm nồng độ urani thông qua quá trình pha loãng.
Bản ghi nhớ cho biết: “Mỹ và Iran đã nhất trí giải quyết việc xử lý lượng vật liệu làm giàu dự trữ theo một cơ chế sẽ được hai bên thống nhất, phù hợp với lộ trình được đề cập, trong đó phương án tối thiểu là giảm mức độ làm giàu tại chỗ dưới sự giám sát của IAEA”.
Tuy nhiên, thỏa thuận vẫn chưa giải đáp những câu hỏi then chốt về số phận cuối cùng của kho urani làm giàu của Iran. Hiện cả Washington và Tehran chưa công bố liệu hai bên đã đạt được đồng thuận về việc xử lý lượng vật liệu này hay chưa, bao gồm các khả năng như tiếp tục lưu giữ tại Iran, pha loãng, chuyển sang một quốc gia khác hoặc tiêu hủy hoàn toàn.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Iran đã đồng ý với điều ông gọi là “sự minh bạch hạt nhân”. “Iran đã đồng ý hoàn toàn với mức độ thanh sát hạt nhân cao nhất trong thời gian dài về sau (vĩnh viễn!!!)”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời cho rằng nếu không có cam kết này, các cuộc đàm phán sẽ không tiếp tục.
Việc xử lý kho urani làm giàu của Iran được đánh giá là một thách thức lớn. Năm 1994, Mỹ từng tiến hành chiến dịch bí mật mang tên “Dự án Sapphire” nhằm đưa khoảng 600 kg urani làm giàu cao ra khỏi Kazakhstan sau khi Liên Xô tan rã.
Chiến dịch này cần nhiều tuần để đóng gói lại vật liệu hạt nhân, áp dụng các biện pháp an ninh nghiêm ngặt và sử dụng máy bay quân sự để vận chuyển urani về Mỹ, cho thấy mức độ phức tạp trong việc xử lý các vật liệu hạt nhân nhạy cảm.
Iran cảnh báo Mỹ sau thỏa thuận ngừng bắn
VOV.VN - Iran ngày 24/6 cáo buộc Mỹ phát đi những tín hiệu trái chiều liên quan đến bản ghi nhớ (MOU) nhằm chấm dứt xung đột giữa hai nước, đồng thời cho rằng các phát biểu từ Washington có thể làm gia tăng sự mất lòng tin vốn đã tồn tại trong dư luận Iran.
