Mỹ - Iran gia tăng cường độ tấn công, Qatar cảnh báo rút khỏi vai trò trung gian
VOV.VN - Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang bước sang một giai đoạn mới khi các cuộc tấn công quân sự và hành động trả đũa liên tiếp đẩy khu vực Vùng Vịnh vào vòng xoáy nguy hiểm.
Quân đội Mỹ ngày 12/7 tiếp tục mở các đợt không kích nhằm vào hơn 100 mục tiêu quân sự của Iran. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), chiến dịch được tiến hành theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump sau hàng loạt vụ tấn công nhằm vào hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Đây được xem là đợt không kích có cường độ lớn nhất và kéo dài hơn đáng kể so với các đợt tấn công diễn ra trước đó trong tuần.
Iran lập tức đáp trả bằng việc mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ tại Jordan, Kuwait, Bahrain, Qatar và Oman. Nhiều quốc gia vùng Vịnh đã kích hoạt hệ thống phòng không và phát cảnh báo không kích. Tại Bahrain, người dân được khuyến cáo tìm nơi trú ẩn ngày thứ 2 liên tiếp khi còi báo động vang lên trên toàn quốc.
Iran cáo buộc Mỹ vi phạm luật pháp quốc tế khi sử dụng lãnh thổ và các căn cứ của các nước ven vùng Vịnh để tiến hành các chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Nước này đồng thời cảnh báo mọi quốc gia hỗ trợ Mỹ đều có thể trở thành mục tiêu của các “hành động phòng vệ”.
Đáng chú ý, Qatar và Oman, hai quốc gia giữ vai trò trung gian quan trọng giữa Mỹ và Iran, cũng bị cuốn vào vòng xoáy xung đột. Sau khi lần đầu tiên trở thành mục tiêu tấn công, Qatar hôm qua tuyên bố sẽ xem xét lại vai trò trung gian nếu tiếp tục bị nhắm mục tiêu. Trong khi đó, Oman đã triệu Đại sứ Iran để phản đối các vụ tập kích bằng máy bay không người lái. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại các kênh đối thoại vốn đã mong manh giữa Mỹ và Iran sẽ tiếp tục bị thu hẹp.
Theo nhà phân tích Ian Bremmer của Eurasia Group, tình hình hiện nay đã bước sang một trạng thái mới: “Đây không phải là ngừng bắn, cũng chưa thể coi là hòa bình hay một trạng thái cân bằng bền vững. Tuy nhiên, tình hình hiện nay cũng khác so với giai đoạn trước khi lệnh ngừng bắn được công bố. Có thể gọi đây là một ‘vùng xám’, trạng thái mà không bên nào thực sự hài lòng với kết quả hiện tại, nhưng cũng không bên nào muốn mạo hiểm đẩy xung đột trở lại một cuộc chiến tranh tổng lực”.
Tâm điểm của cuộc khủng hoảng vẫn là eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt giao dịch toàn cầu. Đây cũng là điểm mấu chốt trong thỏa thuận tạm thời kéo dài 60 ngày mà Mỹ và Iran đang thực hiện nhằm hướng tới chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, trong khi Mỹ khẳng định tuyến hàng hải vẫn mở và tự do lưu thông được bảo đảm, Iran tuyên bố đã siết chặt kiểm soát hoạt động qua lại tại khu vực này. Những tuyên bố trái ngược, cùng vòng xoáy xung đột leo thang tại khu vực đang khiến lưu lượng hàng hải qua eo biển Hormuz sụt giảm và làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Thị trường đã phản ứng gần như ngay lập tức. Giá dầu Brent và dầu thô Mỹ cùng tăng hơn 3% sau các cuộc tấn công cuối tuần qua, kéo theo nguy cơ giá nhiên liệu tiếp tục leo thang. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình tại Mỹ hiện ở mức khoảng 3,87 USD/gallon, cao hơn 30% so với thời điểm xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2. Trong khi đó, hợp đồng tương lai của các chỉ số Dow Jones, S&P 500 và Nasdaq đồng loạt giảm điểm, phản ánh tâm lý thận trọng của giới đầu tư.
Các nhà phân tích nhận định, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang hoặc hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn trong thời gian dài, không chỉ thị trường năng lượng mà cả kinh tế toàn cầu cũng sẽ chịu sức ép lớn hơn từ lạm phát, chi phí vận tải và những bất ổn địa chính trị gia tăng.