Nhìn lại 3 năm cuộc chiến Gaza: Hòa bình còn rất xa

Sau 3 năm, chiến sự đã gây ra những hậu quả khủng khiếp cho Gaza, đặc biệt là về mặt nhân đạo. Nhiều nỗ lực quốc tế đã được xúc tiến và triển khai. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân gồm cả chủ quan và khách quan, hòa bình vẫn còn ở rất xa tầm với của người dân Gaza.

Theo số liệu thống kê mới nhất và được nhiều nguồn khu vực cũng như quốc tế đánh giá là đáng tin cậy, trong 3 năm qua, cuộc chiến ở dải Gaza đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng chưa từng có cả về mặt nhân đạo và an ninh - kinh tế - xã hội đối với vùng đất có hơn 2,3 triệu người Palestine sinh sống này. Cục diện phức tạp trên thực địa cùng thế bế tắc chính trị kéo dài, khiến cho cơ hội tái lập hòa bình ở Gaza là rất mong manh.

Thiệt hại nhân mạng và vật chất chưa từng có

Báo cáo vừa công bố của Cơ quan Thống kê Trung ương Palestine cho biết, toàn dải Gaza trong 3 năm qua ghi nhận tổng cộng hơn 74.000 người chết, hơn 175.000 người bị thương. Khoảng 8.000 - 10.000 người thuộc diện mất tích và đang bị vùi lấp trong các đống đổ nát ở Gaza. Đáng chú ý, báo cáo khẳng định 70% thương vong tại Gaza là phụ nữ và trẻ em.

Về thiệt hại vật chất, 82% số tòa nhà ở Gaza bị hư hại, trong đó khoảng 2/3 bị phá hủy hoàn toàn. Liên hợp quốc ước tính, đống đổ nát do chiến sự gây ra tại Gaza vào khoảng 61 triệu tấn, trung bình mỗi m3 có tới 169kg đất đá. Ông Jaco Cilliers, Đặc phái viên về Palestine của Chương trình Phát triển thuộc Liên hợp quốc, ước tính đống đổ nát tại dải Gaza bằng khoảng 20 lần tổng số các đống đổ nát gây ra bởi các cuộc chiến tranh và xung đột trên toàn thế giới trong 18 năm qua cộng lại. Hiện tại, hầu hết các khu vực ở Gaza đã không còn phù hợp để con người sinh sống.

Ngừng bắn không hiệu quả và cuộc khủng hoảng nhân đạo chưa hồi kết      

Ngày 10/10/2025, Mỹ cùng các bên liên quan đã thúc đẩy thành công thỏa thuận ngừng bắn dài ngày tại dải Gaza, mở đường cho việc chấm dứt hoàn toàn chiến sự. Trọng tâm của thỏa thuận là lực lượng Hamas trao trả toàn bộ số con tin còn lại cho Israel; quân đội Israel rút ra khỏi dải Gaza; đưa hàng cứu trợ nhân đạo vào dải Gaza; giải giáp vũ khí của các nhóm vũ trang Palestine ở Gaza và tiến hành công cuộc tái thiết Gaza. Đây là lệnh ngừng bắn dài ngày và được đánh giá là khả thi nhất tại Gaza, kể từ khi chiến tranh bùng phát ngày 7/10/2023.

Tuy nhiên, đến nay, sau tròn 1 năm, chỉ có duy nhất nội dung trao trả con tin hoàn thành. Trên thực địa, quân đội Israel thường xuyên mở các cuộc tấn công vào Gaza. Cơ quan Y tế Gaza khẳng định trong 1 năm ngừng bắn vừa Gaza, hoạt động tác chiến của quân đội Israel đã khiến ít nhất 1.400 người thiệt mạng. Không chỉ có vậy, quân đội Israel còn mở rộng phạm vi chiếm giữ ở Gaza, thay vì rút quân như cam kết. Theo đó, từ chỗ kiểm soát 53% diện tích Gaza ở thời điểm thỏa thuận có hiệu lực, hiện nay, diện tích chiếm giữ của quân đội Israel đã được mở rộng lên hơn 60% dải Gaza.

Đặc biệt và đáng quan ngại nhất, quân đội và chính quyền Israel bị cáo buộc tiếp tục hạn chế cho hàng cứu trợ nhân đạo chuyển vào Gaza. Báo cáo của Cơ quan giám sát nạn đói toàn cầu thuộc Liên hợp quốc (IPC) hồi tháng 8/2026 cho biết trung bình mỗi ngày chỉ có 227 chuyến hàng cứu trợ nhân đạo được chuyển vào dải Gaza, chưa bằng một nửa mức trung bình tối tiểu cần có là khoảng 600 chuyến mỗi ngày. Hệ quả là hơn một nửa dân số Gaza, khoảng hơn 1,2 triệu người, luôn trong tình trạng thiếu đói trầm trọng.

Triển vọng hòa bình đầy thách thức

Báo cáo mới đây của Liên hợp quốc cho biết tổng số đất đá được dọn dẹp ở Gaza mới đạt khoảng 907.000 tấn, tương đương 1,5% tổng khối lượng cần xử lý. Với tốc độ này, khả năng có thể việc dọn dẹp xong các đống đổ nát ở Gaza trong vòng 14 năm như dự kiến của Liên hợp quốc, là rất khó đạt được.

Tháng 9/2026, Hội đồng Hòa bình Gaza (được thành lập theo thỏa thuận ngừng bắn), đã tiết lộ rằng tổng số tiền huy động để được phục vụ công cuộc tái thiết Gaza, mới chỉ đạt 2,45 tỷ USD, bằng khoảng 3,4% tổng nguồn vốn cần huy động được cho giai đoạn tái thiết 10 năm trước mắt là 71,4 tỷ USD.

Trong khi đó, tiến trình chính trị cho Gaza cũng gần như giậm chân tại chỗ. Tháng 7/2026, Hội đồng Hòa bình Gaza thừa nhận việc giải giáp vũ khí ở Gaza vẫn chưa thể triển khai. Các nhóm vũ trang Palestine, đứng đầu là Hamas, yêu cầu quân đội Israel phải rút hết ra khỏi Gaza, mới chịu thực hiện giải giáp. Ngược lại, quân đội Israel khẳng định sẽ chỉ thực hiện việc rút quân, sau khi tiến trình giải giáp vũ khí ở Gaza hoàn thành.

Hệ quả là Ủy ban Quốc gia về Quản trị dải Gaza được Hội đồng Hòa bình Gaza thành lập và chỉ định ông Ali Shaath làm Chủ tịch từ tháng 1/2026, vẫn chưa thể đến Gaza triển khai nhiệm. Tương tự, kế hoạch triển khai Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) đến Gaza với quân số dự kiến khoảng 20.000 người, cũng chưa thể thực hiện.

Trong khi đó về phía Israel, giới chức nước này liên tục nhắc lại yêu cầu phải di dời người dân Gaza khỏi vùng đất, chấp chấp việc kế hoạch hòa bình Gaza của Tổng thống Mỹ Donald Trump khuyến khích người dân ở lại. Trong một tuyên bố tháng trước, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz khẳng định sẽ không thể có một giải pháp đúng nghĩa cho Gaza, nếu không thực hiện việc di dân.  

Trong bối cảnh nước Mỹ của Tổng thống Donald Trump cũng như các cường quốc khu vực và thế giới, đang phải tập trung ưu tiên xử lý hàng loạt vấn đề nan giải khác như cuộc chiến Iran, cuộc khủng hoảng trên biển Đỏ, cuộc xung đột Nga - Ukraine, cuộc chiến thương mại hay cuộc chiến AI…, thách thức đặt ra với tương lai hòa bình Gaza là rất lớn. Một số chuyên gia thậm chí cảnh báo cơ may đạt được hòa bình ở Gaza trong ngắn hạn, gần như bằng không.

Gần 22.000 trẻ em thiệt mạng trong 3 năm xung đột ở dải Gaza

VOV.VN - Các cuộc tấn công của quân đội Israel vào dải Gaza trong 3 năm qua, đã khiến gần 22.000 trẻ em thiệt mạng, chiếm khoảng 30% tổng số người chết được ghi nhận cùng 90% hạ tầng bị phá hủy hoặc hư hỏng.