Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Ông Trump đối mặt “cơn địa chấn” chính trị?

Cục diện chính trị tại Mỹ có thể thay đổi đáng kể, tùy thuộc vào kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra ngày 3/11 tới. Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ được tổ chức vào khoảng giữa nhiệm kỳ tổng thống. Đây thường được xem là phép thử đối với hiệu quả điều hành của tổng thống đương nhiệm. Tổng thống Trump cũng đang tích cực thúc đẩy quan điểm này khi nói rằng “coi như tên tôi cũng có trên lá phiếu”.

Trong cuộc bầu cử lần này, cử tri Mỹ sẽ quyết định liệu đảng Cộng hòa của ông Trump có thể duy trì quyền kiểm soát Quốc hội hay không. Đảng Dân chủ kỳ vọng sẽ giành quyền kiểm soát Hạ viện, thậm chí cả Thượng viện. Trong khi đó, đảng Cộng hòa đang nỗ lực bảo vệ thế đa số tại Quốc hội, tránh nguy cơ bế tắc lập pháp và các cuộc điều tra nhằm vào chính quyền Tổng thống Trump.

Cuộc bầu cử năm nay sẽ diễn ra như thế nào?

Quốc hội Mỹ gồm hai viện là Hạ viện và Thượng viện. Các dự luật liên bang nhìn chung phải được cả hai viện thông qua trước khi trở thành luật. Hai viện cũng giữ vai trò quan trọng trong việc giám sát hoạt động của nhánh hành pháp.

Hạ viện có 435 ghế có quyền biểu quyết, với nhiệm kỳ hai năm. Vì vậy, toàn bộ số ghế này đều được đưa ra bầu lại trong mỗi kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trong khi đó, Thượng viện có 100 thành viên, mỗi người giữ nhiệm kỳ sáu năm. Các nhiệm kỳ được bố trí so le, nên khoảng một phần ba số ghế tại viện này được bầu lại sau mỗi hai năm.

Cuộc bầu cử năm nay bao gồm:

Toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện: Đảng Cộng hòa đang phải bảo vệ thế đa số mong manh, trong khi đảng Dân chủ cần giành thêm ít nhất bốn ghế để kiểm soát viện này.

35 ghế tại Thượng viện: Trong số này có 33 ghế được bầu theo chu kỳ thông thường và hai ghế được đưa ra bầu cử đặc biệt tại Florida và Ohio nhằm hoàn tất các nhiệm kỳ còn dang dở sau khi người tiền nhiệm rời vị trí sớm. Đảng Cộng hòa hiện nắm 53 ghế, trong khi đảng Dân chủ cùng các nghị sĩ độc lập liên minh với đảng này có tổng cộng 47 ghế. Để giành thế đa số, đảng Dân chủ cần có thêm bốn ghế.

39 vị trí thống đốc: Cử tri sẽ bầu thống đốc tại 36 bang và ba vùng lãnh thổ của Mỹ.

Các cơ quan lập pháp bang và chính quyền địa phương: Hàng nghìn ghế trong các cơ quan lập pháp bang cùng nhiều vị trí chính quyền địa phương cũng được đưa ra bầu cử. Ngoài ra, cử tri sẽ tham gia các cuộc bầu chọn thẩm phán và bỏ phiếu về nhiều vấn đề thông qua trưng cầu ý dân, trong đó có thuế, quyền phá thai và quy định bầu cử.

Kết quả bầu cử Quốc hội sẽ quyết định đảng nào nắm quyền kiểm soát cơ quan lập pháp liên bang trong 2 năm cuối nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Trump. Trong khi đó, các cuộc đua vào vị trí thống đốc và cơ quan lập pháp bang sẽ tác động trực tiếp đến những chính sách địa phương, từ giáo dục, quyền sinh sản và thuế khóa đến việc tổ chức bầu cử.

Vì sao bầu cử giữa nhiệm kỳ có ý nghĩa quan trọng?

Bầu cử giữa nhiệm kỳ thường gây ra nhiều khó khăn cho đảng của tổng thống đương nhiệm. Trong 20 kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ gần nhất, đảng của tổng thống đương nhiệm tại Mỹ đã mất ghế tại Hạ viện trong 18 kỳ, tương đương 90% số cuộc bầu cử kể từ năm 1946.

Tuy nhiên, xu hướng này đôi khi bị đảo ngược. Năm 2002, đảng Cộng hòa dưới thời Tổng thống George W. Bush giành thêm ghế tại Quốc hội trong bối cảnh nước Mỹ vẫn chịu tác động từ các vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001. Ngược lại, đảng Dân chủ dưới thời Tổng thống Barack Obama chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử năm 2010, còn đảng Cộng hòa của ông Trump mất quyền kiểm soát Hạ viện vào năm 2018.

Trước cuộc bầu cử lần này, đảng Cộng hòa có rất ít dư địa để mắc sai lầm tại Hạ viện, trong khi vị thế của đảng này tại Thượng viện được đánh giá vững chắc hơn. Theo dữ liệu tổng hợp các cuộc thăm dò dư luận toàn quốc của RealClearPolitics vào đầu tháng 10/2026, đảng Dân chủ dẫn trước đảng Cộng hòa 8,2 điểm phần trăm. Ông Trump thậm chí phải tổ chức các cuộc vận động tranh cử tại những bang vốn được xem là thành trì của đảng Cộng hòa.

Dù vậy, tình trạng phân cực chính trị và quá trình phân chia lại các khu vực bầu cử trong nhiều năm qua đã làm giảm số khu vực có tính cạnh tranh cao. Điều này khiến những thay đổi trong tỷ lệ ủng hộ trên toàn quốc khó chuyển thành biến động tương ứng về số ghế tại Hạ viện. Reuters ước tính chỉ khoảng 40 đến 50 cuộc đua vào Hạ viện thực sự có tính cạnh tranh gay gắt.

Những vấn đề chi phối cuộc bầu cử

Chi phí sinh hoạt tiếp tục là một trong những mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ. Đảng Dân chủ đang tập trung vận động cử tri liên quan đến khả năng chi trả đối với các mặt hàng thiết yếu và dịch vụ cơ bản, từ thực phẩm, nhà ở, nhiên liệu đến chăm sóc y tế. Trong khi đó, cuộc xung đột tại Iran làm gia tăng những thách thức đối với đảng Cộng hòa, đặc biệt trong bối cảnh giá năng lượng và tác động kinh tế của xung đột trở thành vấn đề được quan tâm.

Nhập cư cũng là chủ đề trọng tâm. Các cuộc thăm dò cho thấy một bộ phận cử tri cho rằng các biện pháp thực thi nhập cư cứng rắn của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đã đi quá xa. Xu hướng này có thể ảnh hưởng đến nỗ lực duy trì sự ủng hộ của cử tri gốc Mỹ Latinh, nhóm mà ông Trump từng giành thêm sự ủng hộ trong cuộc bầu cử năm 2024.

Bên cạnh đó, các vấn đề như trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), thuế quan, thương mại, quyền phá thai, quy định bầu cử và tương lai của nền dân chủ Mỹ cũng thu hút sự chú ý. Một số ứng viên đạt kết quả đáng kể trong các cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ, tạo thêm động lực cho cánh tả trong nội bộ đảng này.

Tuy nhiên, tại những khu vực có kết quả cạnh tranh sít sao, uy tín cá nhân của ứng viên, mối liên hệ với cộng đồng địa phương, khả năng thu hút cử tri độc lập và mức độ đầu tư cho quảng cáo tranh cử trên truyền hình cũng có thể đóng vai trò quyết định.

Kết quả cuối cùng sẽ được công bố khi nào?

Cuộc bỏ phiếu diễn ra vào ngày 3/11, nhưng kết quả của một số cuộc đua có thể chưa được xác định ngay trong đêm bầu cử. Những cuộc cạnh tranh sít sao, sự khác biệt trong quy định kiểm phiếu sớm và kiểm phiếu qua thư giữa các bang, cùng khả năng kiểm phiếu lại hoặc phát sinh tranh chấp pháp lý, đều có thể khiến quá trình xác định bên chiến thắng kéo dài.

Ngay cả khi kết quả đã được xác nhận, guồng quay chính trị tại Mỹ cũng khó có thời gian lắng xuống. Sự chú ý sẽ nhanh chóng chuyển sang cuộc bầu cử tổng thống năm 2028, khi cả hai đảng tìm cách tận dụng kết quả bầu cử tháng 11 làm bàn đạp cho cuộc đua tiếp theo nhằm giành quyền kiểm soát Nhà Trắng.

Mỹ mở rộng tầm sát thương của HIMARS, nhắm tàu chiến cách xa 1.000 km

VOV.VN - Mỹ đang phát triển tên lửa tầm bắn 1.000 km cho HIMARS, mở ra khả năng tấn công tàu chiến từ khoảng cách xa, gia tăng sức ép trên biển.