Bầu cử Israel bất phân thắng bại, điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Theo số liệu do Ủy ban Bầu cử Trung ương Israel công bố, với khoảng 72% số phiếu đã được kiểm đếm, liên minh của Thủ tướng Benjamin Netanyahu dự kiến giành 56 ghế tại Quốc hội (Knesset) gồm 120 thành viên, trong khi khối đối lập do cựu Tổng Tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot dẫn dắt giành 48 ghế. Xét theo từng đảng, Likud của ông Netanyahu đang dẫn đầu với 27 ghế, tiếp theo là đảng Yashar của ông Eisenkot với 21 ghế. Liên minh chung của người Arab dự kiến giành 12 ghế, trong khi liên minh Together có 11 ghế. Các đảng Dân chủ và Yisrael Beiteinu mỗi đảng giành 8 ghế.

Mặc dù đang dẫn trước phe đối lập, liên minh của ông Netanyahu vẫn chưa đạt ngưỡng 61 ghế cần thiết để chiếm đa số tại Quốc hội. Trong khi đó, các đảng do người Arab lãnh đạo dự kiến giành tổng cộng 16 ghế, có thể giữ vai trò quan trọng trong quá trình thành lập chính phủ mới nếu các khối chính trị lớn chấp nhận hợp tác.

Với cục diện hiện nay, quá trình đàm phán thành lập chính phủ có thể kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, trong khi khả năng phải tổ chức bầu cử lại vẫn chưa thể loại trừ.

Hai khối chính trị đều tuyên bố có lợi thế

Ngay sau khi kết quả thăm dò được công bố, lãnh đạo các đảng đã đưa ra những đánh giá trái ngược về cục diện bầu cử.

Ông Gadi Eisenkot cho rằng kết quả phản ánh sự suy giảm niềm tin của cử tri đối với Thủ tướng Netanyahu. Trong khi đó, lãnh đạo phe đối lập hiện tại Yair Lapid tuyên bố liên minh của Thủ tướng đã phải chịu một thất bại nặng nề.

“Đây là sự sụp đổ hoàn toàn và người dân đã yêu cầu họ rời khỏi chính quyền”, ông Lapid nói.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Israel Gideon Saar, thành viên đảng Likud, cho rằng phe đối lập ăn mừng quá sớm. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông nhấn mạnh Likud vẫn là chính đảng lớn nhất Israel, đồng thời kêu gọi các đối thủ nhìn lại những diễn biến chính trị trước đây.

Ông Netanyahu đã giữ chức thủ tướng tổng cộng gần 19 năm trong vòng 30 năm qua và nhiều lần vượt qua các cuộc khủng hoảng chính trị.

Trao đổi với Al Jazeera, nhà phân tích chính trị Palestine Ehab Jabareen nhận định kết quả thăm dò cho thấy liên minh của ông Netanyahu suy yếu rõ rệt, nhưng vẫn quá sớm để tuyên bố ông giành chiến thắng hoặc sự nghiệp chính trị của ông đã kết thúc. Theo ông, dù liên minh của ông Netanyahu không giành được đa số, phe đối lập cũng đối mặt nhiệm vụ khó khăn trong việc tập hợp đủ sự ủng hộ để thành lập chính phủ.

“Nếu không bên nào thành lập được chính phủ, ông Netanyahu có thể tiếp tục giữ chức thủ tướng lâm thời trong thời gian các cuộc thương lượng diễn ra”, ông Jabareen nhận định.

Cuộc đua thành lập chính phủ sẽ diễn ra thế nào?

Theo kế hoạch, kết quả kiểm phiếu cuối cùng sẽ được công bố vào ngày 4/11. Sau đó, Tổng thống Israel Isaac Herzog sẽ tiến hành tham vấn lãnh đạo các chính đảng để xác định ứng cử viên có khả năng tập hợp được sự ủng hộ lớn nhất tại Quốc hội.

Tổng thống sẽ giao nhiệm vụ thành lập chính phủ cho người mà ông đánh giá có triển vọng đạt được thỏa thuận liên minh, không nhất thiết là lãnh đạo đảng giành nhiều ghế nhất. Với tương quan lực lượng hiện nay, ông Netanyahu và ông Eisenkot là hai nhân vật được chú ý trong quá trình lựa chọn này.

Theo quy định, ứng cử viên được chỉ định ban đầu có 28 ngày để thành lập chính phủ và có thể được Tổng thống gia hạn thêm 14 ngày, nâng tổng thời gian lên tối đa 42 ngày. Trong khoảng thời gian này, các đảng sẽ tiến hành thương lượng về chương trình hành động, những nhượng bộ chính sách cũng như việc phân chia các vị trí trong nội các nhằm tập hợp đủ sự ủng hộ.

Nếu không đạt được liên minh đa số gồm ít nhất 61 ghế, ứng cử viên có thể tìm cách thành lập chính phủ thiểu số với sự hậu thuẫn từ các đảng nhỏ, hoặc đàm phán thỏa thuận chia sẻ quyền lực, trong đó các lãnh đạo luân phiên giữ chức thủ tướng.

Để chính thức nhậm chức, chính phủ mới phải vượt qua cuộc bỏ phiếu tín nhiệm tại Quốc hội. Số phiếu ủng hộ có thể ít hơn 61 nếu một số nghị sĩ bỏ phiếu trắng.

Trong trường hợp ứng cử viên đầu tiên thất bại, Tổng thống Herzog có thể giao nhiệm vụ cho một nghị sĩ khác, với thời hạn 28 ngày. Nếu nỗ lực thứ hai cũng không thành công, đa số nghị sĩ có thể đề cử ứng cử viên thứ ba, người sẽ có 14 ngày cuối cùng để thành lập chính phủ.

Nếu tất cả phương án đều thất bại, Quốc hội sẽ bị giải tán và Israel phải tổ chức bầu cử mới trong vòng 90 ngày. Trong thời gian đó, chính phủ của ông Netanyahu tiếp tục điều hành đất nước với tư cách chính phủ lâm thời.

Israel từng trải qua tình trạng tương tự khi phải tổ chức ba cuộc bầu cử liên tiếp từ tháng 4/2019 đến tháng 3/2020 do các phe không thể hình thành đa số ổn định.

Cuộc khủng hoảng khi đó chỉ tạm thời được giải quyết bằng thỏa thuận chia sẻ quyền lực giữa ông Netanyahu và đối thủ Benny Gantz, theo đó hai người dự kiến luân phiên đảm nhiệm chức thủ tướng. Tuy nhiên, chính phủ liên minh đã sụp đổ khoảng một năm sau vì không thông qua được ngân sách.

Các đảng Arab có thể quyết định cục diện?

Với 18 ghế theo kết quả thăm dò, các đảng do người Arab lãnh đạo có thể trở thành lực lượng giữ vai trò quyết định trong quá trình thành lập chính phủ mới.

Tuy nhiên, khả năng này vấp phải trở ngại chính trị đáng kể. Cả ông Netanyahu và ông Eisenkot đều tuyên bố không muốn liên minh với các đảng Arab, viện dẫn những khác biệt về quan điểm và các giá trị chung. Điều này đặt phe đối lập trước bài toán khó khi muốn thay thế ông Netanyahu nhưng chưa đủ số ghế để tự thành lập chính phủ.

Nhà phân tích chính trị Israel Asaf Ronel cho rằng kết quả thăm dò cho thấy cơ hội chấm dứt nhiệm kỳ của chính phủ Netanyahu, song khả năng hình thành một liên minh thay thế phụ thuộc vào việc các lãnh đạo đối lập có sẵn sàng thay đổi lập trường đối với các đảng Arab hay không.

Ông Ronel chỉ trích việc các đảng lớn từ chối hợp tác với các lực lượng đại diện cho cộng đồng Arab và cảnh báo rằng nếu lập trường này không thay đổi, Israel có thể phải tiến hành thêm một cuộc bầu cử trong vài tháng tới.

Gadi Eisenkot - đối thủ lớn nhất của ông Netanyahu trong cuộc bầu cử Israel

VOV.VN - Xuất thân từ một gia đình nhập cư Morocco, từng giữ chức Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel, ông Gadi Eisenkot đang nổi lên như đối thủ lớn nhất của Thủ tướng Benjamin Netanyahu trong cuộc bầu cử ngày 27/10.