Chuyên gia Trung Quốc: Quan hệ Trung - Mỹ bước vào giai đoạn “quản lý cạnh tranh”
VOV.VN - Các học giả Trung Quốc cho rằng giao lưu cấp cao đang tạo thêm tính dự báo cho quan hệ Trung - Mỹ, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược, bất đồng về công nghệ, thương mại và vấn đề Đài Loan vẫn chưa có dấu hiệu biến mất.
Tại buổi tọa đàm do Hội Nhà báo Trung Quốc tổ chức ở Bắc Kinh ngày 22/9, hai chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và An ninh thuộc Đại học Thanh Hoa là ông Chu Ba và ông Tôn Thành Hạo đã trao đổi với báo giới về triển vọng quan hệ Trung - Mỹ trước chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, dự kiến diễn ra từ ngày 23-25/9 theo lời mời của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Phát biểu tại sự kiện, ông Chu Ba cho rằng kết quả quan trọng nhất của các tiếp xúc cấp cao Trung - Mỹ thời gian qua là việc hai bên hướng tới xây dựng một quan hệ “ổn định chiến lược mang tính xây dựng”. Theo ông, khái niệm này cho thấy hai nước cần tránh để cạnh tranh trượt sang đối đầu.
“Tuy có khác biệt, nhưng tôi cho rằng hai bên đều có một đồng thuận, đó là bất kể là hợp tác hay cạnh tranh, hai bên cũng không muốn trượt sang đối đầu. Đây là đồng thuận mà hai bên cần có”, ông Chu Ba nhấn mạnh.
Ông Chu Ba nhấn mạnh Trung Quốc là một trong những bên hưởng lợi lớn từ toàn cầu hóa, vì vậy cạnh tranh giữa hai nước không đồng nghĩa với quan hệ thù địch. Tuy nhiên, chuyên gia này cũng cho rằng cạnh tranh có thể sẽ tiếp tục chiếm vị trí lớn hơn hợp tác trong quan hệ giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới. Dù vậy, điều quan trọng là cả Bắc Kinh và Washington cần duy trì đồng thuận và không để quan hệ “trượt sang đối đầu”.
Về vấn đề Đài Loan, ông Chu Ba cho rằng đây sẽ tiếp tục là nội dung không thể tránh khỏi trong các cuộc tiếp xúc cấp cao Trung - Mỹ. Theo ông, phía Trung Quốc mong Mỹ duy trì nguyên tắc “một Trung Quốc”, không ủng hộ các động thái thúc đẩy “Đài Loan độc lập”, đồng thời khuyến khích đối thoại giữa hai bờ eo biển.
Trong khi đó, ông Tôn Thành Hạo nhận định từ sau các tiếp xúc hồi tháng 5, quan hệ Trung - Mỹ chưa thể gọi là “hòa dịu” hay trở lại bình thường, bởi các mâu thuẫn mang tính cấu trúc vẫn tồn tại. Điểm thay đổi đáng chú ý là hai bên bắt đầu trao đổi nhiều hơn về cách quản lý cạnh tranh, nhằm ngăn một bất đồng cụ thể kéo theo khủng hoảng cho toàn bộ quan hệ song phương.
“Theo tôi, điều quan trọng nhất không phải là cạnh tranh giữa Trung Quốc và Mỹ có biến mất hay không, mà là khi một lĩnh vực phát sinh vấn đề, hai bên có thể ngăn điều đó làm đảo lộn toàn bộ quan hệ Trung - Mỹ hay không”, ông Tôn Thành Hạo nhấn mạnh.
Thượng đỉnh Mỹ - Trung Quốc 9/2026 có thể có những đột phá gì?
VOV.VN - Nhà báo Quang Dũng nhận định: Cả Mỹ và Trung Quốc đều tìm kiếm ổn định chiến lược trong hội nghị thượng đỉnh dự kiến diễn ra tại Nhà Trắng ngày 24/9. Cả hai đều thăm dò đối phương, không quá vội vàng dù vẫn nỗ lực hướng tới đột phá. Mỹ và Trung Quốc cũng khó lòng kìm hãm phát triển công nghệ AI.
Theo ông Tôn Thành Hạo, các kết quả cần theo dõi tại cuộc gặp sắp tới trước hết thuộc lĩnh vực kinh tế - thương mại. Ông cho rằng trọng tâm không chỉ là việc hai bên có công bố thỏa thuận mới hay không, mà là các cơ chế như Hội đồng Thương mại và Hội đồng Đầu tư, được đề cập trong các tiếp xúc trước đó, có được đưa vào hoạt động thực chất hay không.
Nếu hai bên thống nhất được một số nhóm hàng hóa “phi nhạy cảm” để giảm thuế, dù quy mô ban đầu không lớn, điều này vẫn có ý nghĩa vì có thể mở ra một không gian thương mại tương đối độc lập khỏi các tranh chấp chiến lược, công nghệ và an ninh.
Trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được xem là một lĩnh vực quan trọng trong chương trình nghị sự. Theo ông Tôn Thành Hạo, cạnh tranh Trung - Mỹ về chip, năng lực tính toán, mô hình AI và kiểm soát xuất khẩu sẽ khó giảm trong ngắn hạn. Tuy nhiên, hai bên vẫn có thể tìm kiếm hợp tác trong quản trị rủi ro, như nguy cơ AI bị lạm dụng cho tấn công mạng, an ninh sinh học, hoạt động quân sự hoặc gây ảnh hưởng tới hạ tầng trọng yếu.
Ông cho rằng một cơ chế thông báo về các sự cố an toàn AI nghiêm trọng, cùng các kênh liên lạc cố định giữa cơ quan quản lý và giới kỹ thuật hai nước, sẽ là kết quả thực tế hơn so với một hiệp định AI toàn diện.
Bên cạnh kinh tế - thương mại và AI, hai chuyên gia Trung Quốc cũng đề cập khả năng tăng cường phối hợp về kiểm soát fentanyl, thực thi pháp luật, các vấn đề khu vực như Iran và bán đảo Triều Tiên, cũng như thúc đẩy giao lưu nhân dân, giáo dục, du lịch và trao đổi thanh niên.
Theo các học giả, một cuộc gặp cấp cao không thể giải quyết toàn bộ bất đồng giữa Trung Quốc và Mỹ. Tuy nhiên, việc duy trì đối thoại, xây dựng cơ chế làm việc và quản lý rủi ro có thể giúp quan hệ hai nước có thêm tính ổn định, giảm tác động lan tỏa của cạnh tranh chiến lược đối với kinh tế khu vực và toàn cầu.
Trung Quốc không thiếu đòn đáp trả khi Mỹ trừng phạt Iran
VOV.VN - Vừa qua Mỹ liên tiếp tung ra các đòn trừng phạt kinh tế mới nhằm vào Iran trong khi Trung Quốc là một đối tác đặc biệt quan trọng của Iran, khiến Bắc Kinh ít nhiều bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, Trung Quốc không thiếu đòn đáp trả lợi hại.
