Trung Quốc không thiếu đòn đáp trả khi Mỹ trừng phạt Iran

Phản ứng gay gắt của Trung Quốc

Ngày 24/8/2026, Mỹ tuyên bố áp đặt các biện pháp trừng phạt sâu rộng lên gần 60 thực thể có liên hệ với Iran - bao gồm các lĩnh vực tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển - trong nỗ lực “cắt đứt mọi huyết mạch kinh tế” đang duy trì chính quyền Tehran.

Bắc Kinh lập tức lên án các biện pháp này của Washington. Bộ Ngoại giao Trung Quốc gọi đây là “các biện pháp trừng phạt đơn phương bất hợp pháp” và tuyên bố sẽ “thực hiện mọi biện pháp cần thiết để kiên quyết bảo vệ quyền và lợi ích của mình”.

Trong bối cảnh các lệnh trừng phạt mới làm phức tạp thêm tình hình hòa dịu ngoại giao vốn đã mong manh, tờ South China Morning Post đã xem xét các thực thể Trung Quốc bị nhắm mục tiêu, xác định các “lằn ranh đỏ” của Bắc Kinh và đánh giá những biện pháp đáp trả kinh tế tiềm năng mà giới lãnh đạo Trung Quốc có thể sử dụng nếu căng thẳng leo thang.

Gói trừng phạt mới của Mỹ áp lên Iran ảnh hưởng Trung Quốc ra sao?

Hơn một chục thực thể và cá nhân có trụ sở tại Hong Kong và đại lục Trung Quốc đã bị nêu tên trong đợt trừng phạt mới nhất, chủ yếu do hành vi mà Mỹ gọi là hỗ trợ mua sắm các mặt hàng nhạy cảm hoặc vận chuyển dầu của Iran.

Danh sách này bao gồm công ty Sweet Ocean có trụ sở tại Hong Kong. Phía Mỹ cáo buộc công ty này đóng vai trò trung gian trong việc mua sắm các thiết bị nhạy cảm (như thiết bị quang học laser) để chuyển đến Đại học Malek Ashtar tại Iran - một cơ sở đang chịu sự trừng phạt nghiêm ngặt.

Các công ty khác có trụ sở tại Hong Kong như Feili Co, Minvur và Feisu cũng bị cáo buộc chuyển vốn cho Sweet Ocean và đóng vai trò là các công ty bình phong nhằm tạo điều kiện thanh toán cho các mạng lưới “ngân hàng ngầm” của Iran.

Ngoài ra, danh sách còn có tên công ty Riqueza (đăng ký tại Hong Kong) và Lilimoon Navigation (có trụ sở tại Trung Quốc). Giới chức Mỹ cáo buộc các công ty này sở hữu những con tàu treo cờ nước ngoài chuyên vận chuyển dầu thô của Iran tới Trung Quốc - khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran.

Washington cũng phát tín hiệu sẵn sàng áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với những quốc gia từ chối cắt đứt quan hệ kinh tế với Tehran.

Trong một tuyên bố, Bộ Tài chính Mỹ (còn gọi là Bộ Ngân khố Mỹ) cho biết: “Mỗi quốc gia sẽ được ấn định một mốc thời gian cụ thể để chấm dứt các hoạt động liên quan đến Iran mà chúng tôi đã xác định. Nếu họ không hành động, Bộ Tài chính Mỹ sẽ nhập cuộc”.

Trung Quốc đối mặt nguy cơ leo thang căng thẳng ở đâu?

Giới phân tích cho rằng Washington vẫn thận trọng, không muốn làm tổn hại đến sự ổn định đã đạt được trong chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tháng 5, cũng như trước chuyến thăm Mỹ dự kiến ​​của Chủ tịch Tập Cận Bình vào tháng tới. Tuy nhiên, các “lằn ranh đỏ” của Bắc Kinh đã được xác định rõ ràng.

“Những hành động cứng rắn hơn từ phía Mỹ - chẳng hạn như nhắm vào các ngân hàng hoặc công ty lớn của Trung Quốc - chắc chắn sẽ vấp phải sự đáp trả mạnh mẽ tương ứng”, Xu Tianchen - chuyên gia kinh tế cấp cao tại doanh nghiệp Economist Intelligence Unit (“Đơn vị Tình báo kinh tế”), nhận định. Ông Xu cũng lưu ý rằng những động thái như vậy sẽ cắt đứt khả năng tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ của các thực thể Trung Quốc bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, nhà kinh tế Xu nói thêm rằng nếu các biện pháp trừng phạt chỉ giới hạn ở các công ty quy mô nhỏ hơn, thì phản ứng từ phía Bắc Kinh có thể chỉ mang tính biểu tượng.

Cách Iran vô hiệu hóa chiến tranh kinh tế của Mỹ và “đáp trả như động đất”

VOV.VN - Khi Mỹ triển khai kế hoạch mới nhất nhằm làm tê liệt nền kinh tế Iran, nước Cộng hòa Hồi giáo này đã đe dọa sẽ có các biện pháp đáp trả ở quy mô khu vực và toàn cầu, nhằm đẩy cao rủi ro cho cả Mỹ lẫn thế giới.

Mặc dù cho đến nay Mỹ vẫn chưa nhắm mục tiêu vào các tổ chức tài chính Trung Quốc hỗ trợ hoạt động buôn bán dầu mỏ với Iran, nhưng ​​khi được hỏi về các ngân hàng và công ty vận tải biển Trung Quốc không tuân thủ quy định, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã cảnh báo rằng “không ai nằm ngoài tầm với của các biện pháp trừng phạt từ Mỹ”.

Cui Shoujun - giáo sư tại Trường Nghiên cứu quốc tế thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho biết các mục tiêu cốt lõi của Bắc Kinh là bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, bảo vệ lợi ích kinh tế của các doanh nghiệp Trung Quốc và ngăn chặn Mỹ xâm phạm chủ quyền kinh tế của Trung Quốc.

Bất chấp các lệnh trừng phạt, một số nhà phân tích dự đoán Trung Quốc sẽ duy trì việc nhập khẩu dầu thô từ Iran, ngay cả khi áp lực từ hải quân Mỹ đã hạn chế dòng chảy nguồn cung.

Tình cảnh Iran khi bị Mỹ siết chặt trừng phạt kinh tế

VOV.VN - Chính phủ Iran đã phát đi tín hiệu về khả năng tăng giá nhiên liệu ngay trước thềm các lệnh trừng phạt kinh tế mới từ Mỹ, trong bối cảnh giá thực phẩm và các mặt hàng khác tại Iran vốn đã tăng vọt do nhiều nguyên nhân.

Những phương án đáp trả của Bắc Kinh về mặt kinh tế

Ông Xu cho biết, nếu căng thẳng leo thang đến mức bùng phát, Trung Quốc có thể tiến hành hành lệnh ngăn chặn, yêu cầu các công ty của mình phớt lờ các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Bắc Kinh lần đầu tiên sử dụng công cụ điều tiết này vào tháng 5 để đáp trả các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Nhà máy lọc dầu Hengli Petrochemical (Đại Liên) - một công ty con thuộc tập đoàn hóa chất tư nhân khổng lồ - vì đã mua dầu của Iran.

“Họ cũng nắm giữ lá bài chủ chốt là kiểm soát xuất khẩu đất hiếm - chính sự tồn tại của công cụ này là lý do khiến Mỹ không dám đi quá xa”, ông Xu nói thêm.

Tương tự, Giáo sư Cui lưu ý rằng Trung Quốc có thể siết chặt quy định và áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt đối với người dùng cuối và mục đích sử dụng cuối cùng đối với các loại khoáng sản chiến lược và đất hiếm phục vụ sản xuất công nghệ cao, qua đó hạn chế nguồn cung các vật liệu này cho một số thực thể của Mỹ liên quan đến lĩnh vực quốc phòng và công nghệ cao.

Ông Cui nói thêm rằng để giảm thiểu rủi ro, Bắc Kinh có thể đang đẩy nhanh việc mở rộng “Hệ thống Thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới” nhằm giảm sự phụ thuộc vào các mạng lưới thanh toán bù trừ bằng đồng USD của Mỹ, thông qua việc gia tăng thanh toán song phương bằng đồng nội tệ.

Xem thêm:

>> Mỹ tuyên bố sẽ tiêu diệt bất kỳ tàu nào của Iran đặt thêm thủy lôi ở Hormuz

>> Trung Quốc xác định vai trò đặc biệt của vật liệu mới trong kinh tế quốc gia

>> Mỹ chưa có ý định tấn công mới vào Iran, tập trung gây sức ép kinh tế