Cơn sốt AI: “Liều thuốc” hay rủi ro mới của kinh tế Mỹ?

Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ rơi vào thế đối đầu với một số lãnh đạo hàng đầu trong ngành trí tuệ nhân tạo (AI) về việc phát triển công nghệ này gần như không bị hạn chế. Tuy nhiên, đằng sau lập trường thúc đẩy AI mạnh mẽ của ông Trump có thể là một vấn đề lớn hơn: Điều gì sẽ xảy ra với nền kinh tế Mỹ nếu cơn sốt AI hạ nhiệt trong nhiệm kỳ của ông?

Cách tiếp cận thúc đẩy AI với tốc độ cao có thể khiến ông Trump gặp bất lợi về chính trị, đặc biệt khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ chỉ còn chưa đầy 2 tháng. Các khảo sát cho thấy đa số người Mỹ phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu gần nơi họ sinh sống và ngày càng hoài nghi về một số ứng dụng của AI. Tuy nhiên, đối với chính quyền ông Trump, câu hỏi kinh tế có thể quan trọng hơn những lo ngại này.

AI ngày càng trở thành động lực của kinh tế Mỹ

Có nhiều cách khác nhau để phân tích các chỉ số nhằm đánh giá mức độ phụ thuộc của nền kinh tế Mỹ vào chi tiêu cho AI và các lĩnh vực liên quan đến AI. Theo ước tính của ING, các khoản đầu tư công nghệ, chủ yếu tập trung vào AI và các trung tâm dữ liệu, đang đóng góp khoảng 1/3 mức tăng trưởng kinh tế của Mỹ trong năm 2026 so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, Chiến lược gia trưởng về cổ phiếu của Goldman Sachs gần đây nói với CNBC rằng đầu tư vào AI đang thúc đẩy một nửa tổng mức tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp thuộc chỉ số S&P 500.

Các nhà kinh tế lưu ý rằng những phép tính này còn có nhiều yếu tố cần xem xét và không thể đơn giản quy toàn bộ tăng trưởng cho AI. Tuy nhiên, một điều ngày càng khó phủ nhận là nếu không có làn sóng đầu tư vào AI, nền kinh tế Mỹ hiện có thể ở vị thế yếu hơn đáng kể, thậm chí đối mặt nguy cơ suy thoái.

Những người lạc quan về AI cho rằng đây là công nghệ mang tính định hình của thời đại hiện nay và mức định giá cổ phiếu ở mức cao chưa từng có mà AI đang tạo ra chỉ là một trong nhiều lợi ích mà công nghệ này mang lại. Theo lập luận này, khi AI được ứng dụng rộng rãi trong tương lai, công nghệ này sẽ thúc đẩy mạnh năng suất tương tự như cách Internet đã làm vào thời điểm chuyển giao sang thế kỷ XXI.

Tuy nhiên, trong tương lai gần, bất kỳ sự chững lại nào trong chi tiêu đầu tư cũng có nguy cơ làm đảo ngược mức định giá cao của các cổ phiếu này. Điều đó, đến lượt nó, có thể làm suy giảm tài sản của các hộ gia đình và khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong đầu tư.

“Nếu ‘bữa tiệc’ kết thúc và nếu nó kết thúc theo một cách thực sự nghiêm trọng thì nhiều khả năng nền kinh tế sẽ rơi vào tình trạng đình trệ hoặc thậm chí suy giảm thực sự trong khoảng thời gian ít nhất một năm”, ông Olu Sonola, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Kinh tế tại Mỹ của Fitch Ratings nhận định.

Theo ông Sonola, một yếu tố khác cần tính đến là hiệu ứng tài sản. Những người sở hữu danh mục cổ phiếu có liên quan đến AI đang cảm thấy tài sản của họ tăng lên và có xu hướng chi tiêu mạnh hơn. Điều này tiếp tục hỗ trợ nền kinh tế Mỹ vốn phụ thuộc lớn vào tiêu dùng.

Nói cách khác, bất kể quan điểm cá nhân của người Mỹ về AI, dòng tiền đổ vào lĩnh vực này đang góp phần duy trì đà hoạt động của nền kinh tế lớn nhất thế giới. Nếu dòng tiền này chững lại, tác động có thể không chỉ giới hạn ở các nhà đầu tư công nghệ trên Phố Wall.

Kịch bản AI hạ nhiệt có thể tác động toàn nền kinh tế

Tuần trước, Fitch Ratings xây dựng một kịch bản giả định về hậu quả kinh tế nếu thị trường AI suy giảm, trong đó giá cổ phiếu Mỹ giảm khoảng 35% trong vòng 6 tháng. Đây là mức giảm xấp xỉ mức trung vị từng xuất hiện trong các đợt khủng hoảng tài chính trước đây.

Theo kịch bản này, nền kinh tế Mỹ sẽ rơi vào suy thoái, với GDP giảm 1,5% trong năm tiếp theo. Tuy nhiên, Fitch Ratings nhấn mạnh đây không phải kịch bản cơ sở của tổ chức này và hiện chưa có dấu hiệu cụ thể cho thấy “cơn sốt AI” sắp chấm dứt.

Dù vậy, một số nhà đầu tư và giới học thuật cho rằng hệ sinh thái được hình thành xung quanh AI có mức độ liên kết rất cao, khiến nó dễ chịu tác động dây chuyền nếu một mắt xích gặp vấn đề.

“Chúng ta có một hệ sinh thái đã phát triển xung quanh AI”, ông John Sedunov, Giáo sư tài chính tại Đại học Villanova nói. Theo ông, nhiều doanh nghiệp phụ thuộc lẫn nhau, vì vậy, khi một mắt xích trong chuỗi bị phá vỡ, những tác động lan truyền gần như khó tránh khỏi.

Rủi ro này có thể xuất hiện trong thời điểm nền kinh tế Mỹ vốn đã có những dấu hiệu đáng chú ý khác. Thị trường trái phiếu đang phát đi tín hiệu ngày càng lo ngại về quy mô nợ công, tình trạng thâm hụt ngân sách và lạm phát ở mức cao. Những yếu tố này có thể dẫn tới một chu kỳ lãi suất cao hơn.

Ông Sonola cho rằng nguy cơ bong bóng giá cổ phiếu là một trong những rủi ro lớn đối với kinh tế toàn cầu.

“Chúng ta đã chứng kiến thuế quan, chúng ta đã chứng kiến chiến tranh. Một rủi ro khác sẽ xuất hiện. Chỉ là chúng ta chưa biết đó sẽ là gì”, ông nói.

Những lo ngại này giúp lý giải vì sao chính sách AI của chính quyền Tổng thống Trump được đặt trong một bài toán kinh tế rộng hơn.

Nếu dòng vốn đầu tư vào AI tiếp tục tăng, nó có thể hỗ trợ tăng trưởng, lợi nhuận doanh nghiệp, giá trị tài sản và tiêu dùng. Nhưng nếu dòng vốn đảo chiều quá nhanh, tác động có thể lan rộng sang thị trường chứng khoán, đầu tư doanh nghiệp và chi tiêu của hộ gia đình.

Các chuyên gia vẫn chia rẽ về triển vọng AI

Dù những rủi ro trên đang được cảnh báo, không phải tất cả chuyên gia đều cho rằng AI có thể tạo ra một cú sốc tương tự các cuộc khủng hoảng tài chính trước đây.

Bà Jessica Wachter, giáo sư tài chính tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, cho rằng những gì đang diễn ra là rất bất thường và việc thị trường xuất hiện lo ngại là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, bà không cho rằng cơn sốt AI sẽ biến thành một vòng xoáy khủng hoảng ở quy mô như năm 2008.

Theo bà Wachter, AI thậm chí có thể trở thành một yếu tố góp phần ổn định nền kinh tế, thông qua việc thúc đẩy tăng trưởng và nhìn chung tạo thêm việc làm.

“Tôi thực sự cho rằng AI sẽ phần nào trở thành một lực lượng ổn định, nhìn chung thúc đẩy tạo việc làm ròng và tăng trưởng”, bà nói, đồng thời thừa nhận mình thuộc nhóm những người lạc quan về triển vọng của công nghệ này.

Sự khác biệt trong đánh giá cho thấy tác động kinh tế của AI vẫn là vấn đề gây tranh luận. Một mặt, dòng vốn đầu tư khổng lồ đang giúp thúc đẩy tăng trưởng và giá trị tài sản; mặt khác, mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào AI có thể khiến nền kinh tế dễ tổn thương nếu đầu tư đột ngột suy giảm.

Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận thúc đẩy AI mạnh mẽ của Tổng thống Trump có thể được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ chính sách công nghệ. Nó còn gắn với một bài toán kinh tế rộng hơn: duy trì dòng vốn đang hỗ trợ tăng trưởng của Mỹ, đồng thời tránh để một cú đảo chiều trong lĩnh vực AI lan sang thị trường tài chính và nền kinh tế thực.

Ai quản các CEO AI - những người nắm vận mệnh nhân loại?

VOV.VN - Mối lo AI vượt khỏi tầm kiểm soát và đe dọa sự tồn vong của nhân loại là thật. Nhưng cái đáng lo trước mắt không phải là một cỗ máy tự hủy diệt con người, mà là cách con người phát triển, kiểm soát và sử dụng công nghệ này. Những người dẫn dắt ngành công nghiệp AI mới là đối tượng cần nằm trong tầm ngắm.