Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống thời chiến
VOV.VN - Lời kêu gọi bầu cử của cựu quan chức quốc phòng Mykhailo Fedorov là thách thức trực diện nhất đối với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kể từ khi Nga phát động tiến công quốc gia này vào đầu năm 2022.
Phát súng hiệu trên chính trường Ukraine?
Mykhailo Fedorov, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức gần đây, đã bất ngờ kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống giữa thời chiến tại nước này. Động thái này được xem là thách thức chính trị trực diện nhất đối với đương kim Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kể từ khi Nga phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” vào năm 2022.
Trong một video phát trực tuyến vào tối muộn 18/8, chính trị gia Fedorov - người từng bị cách chức đột ngột vào tháng trước, gây ra làn sóng phản đối - cho rằng Ukraine cần “khôi phục quy trình dân chủ toàn diện ngay cả trong bối cảnh chiến tranh kéo dài”. Trong bài diễn văn dài 9 phút, vị cựu quan chức quốc phòng Ukraine phát biểu: “Chúng ta chiến đấu chính là vì muốn duy trì vị thế một quốc gia châu Âu tự do”.
Dù không trực tiếp đề cập tên ông Zelensky, ông Fedorov ám chỉ rằng chính quyền hiện tại đang điều hành một bộ máy nhà nước hoạt động ít hiệu quả và gặp khó khăn trong nỗ lực chống tham nhũng, bất chấp tình trạng khẩn cấp quốc gia.
Guardian cho hay, ông Fedorov lập luận rằng Ukraine hoàn toàn có thể vừa tiến hành chiến tranh vừa tổ chức bầu cử toàn quốc. Ông nhận định: “Điều đặc biệt nguy hiểm nằm ở chỗ, xã hội nảy sinh cảm giác rằng tiêu chí chính cho việc bổ nhiệm không phải là sự chuyên nghiệp, kết quả công việc hay khả năng thay đổi đất nước, mà là lòng trung thành cá nhân đối với hệ thống”.
Các cuộc bầu cử tại Ukraine đã bị đình chỉ kể từ khi nước này ban bố thiết quân luật vào đầu xung đột Nga - Ukraine.
Nhiệm kỳ 5 năm của ông Zelensky đã kết thúc vào tháng 5/2024, nhưng tại Ukraine không có nhiều ý kiến ủng hộ việc tổ chức bầu cử khi chiến tranh vẫn đang tiếp diễn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đây từng yêu cầu Ukraine tổ chức bầu cử, mặc dù mối quan hệ vốn căng thẳng giữa ông và ông Zelensky đã dần được cải thiện trong năm qua khi Kiev chứng minh được khả năng tự đứng vững trên chiến trường.
Ứng cử viên sáng giá trong bầu cử Ukraine
Ông Fedorov, 35 tuổi, từng giữ chức bộ trưởng kỹ thuật số của Ukraine từ năm 2019 đến tháng 1/2026, đóng vai trò chủ chốt trong việc triển khai máy bay không người lái (UAV) phục vụ nỗ lực thời chiến của đất nước, trước khi có một nhiệm kỳ ngắn nhưng được đánh giá là thành công trên cương vị bộ trưởng quốc phòng cho đến tháng 7.
Tuy nhiên, ông bất ngờ bị Tổng thống Zelensky loại khỏi chính phủ Ukraine trong một đợt cải tổ nội các sau khi xảy ra bất đồng với Tổng tư lệnh quân đội, tướng Oleksandr Syrskyi. Các cuộc biểu tình trên đường phố đã nổ ra sau đó, dẫn đến việc tướng Syrskyi bị cách chức, nhưng không có dấu hiệu nào cho thấy ông Fedorov sẽ được phục chức.
Vào hôm 18/8, ông Zelensky đã chính thức đề cử ông Yevhen Khmara, quyền Bộ trưởng Quốc phòng, đảm nhận chức vụ này một cách chính thức. Nhưng việc đề cử ông Khmara vẫn cần được Quốc hội Ukraine phê chuẩn, và cuộc bỏ phiếu cho việc này dự kiến sẽ diễn ra trong ngày 19/8.
Nhà phân tích chính trị người Ukraine, Artem Bronzhukov, nêu câu hỏi liệu việc tổ chức bầu cử có khả thi hay không trong bối cảnh các cuộc oanh tạc của Nga vẫn tiếp diễn. “Hiện chưa có giải pháp rõ ràng nào để đảm bảo an toàn cho người dân trong bối cảnh chiến tranh toàn diện”, ông nói.
Chuyên gia Bronzhukov nói thêm rằng trong xã hội Ukraine tồn tại “một quan điểm khá phổ biến” cho rằng bầu cử là cần thiết nhưng chỉ nên diễn ra sau khi giai đoạn giao tranh ác liệt nhất của cuộc chiến kết thúc.
Trong khi đó, kết quả thăm dò dư luận hồi đầu tháng 8 cho thấy cựu Bộ trưởng Fedorov sẽ đứng thứ 3 trong vòng đầu tiên của cuộc bầu cử tổng thống Ukraine với 13,1% số phiếu, xếp sau ông Zelensky (22,3%) và cựu Tổng tư lệnh quân đội - hiện là Đại sứ Ukraine tại Anh - ông Valerii Zaluzhnyi (21,4%).
Cũng theo cuộc thăm dò trên (do Trung tâm Nghiên cứu xã hội Socis thực hiện), trong vòng bỏ phiếu quyết định (vòng hai) ông Zelensky sẽ xếp sau cả ông Fedorov và ông Zaluzhnyi.
Ukraine áp dụng hệ thống bầu cử gồm hai vòng. Nếu tổ chức bầu cử, Ukraine sẽ phải đối mặt với thực tế là hàng triệu người đã phải sống lưu vong và di tản kể từ khi nổ ra chiến tranh, trong khi hơn một triệu người đang phục vụ trong lực lượng vũ trang, với nhiều người trong số đó đang ở tiền tuyến. Ngoài ra, khoảng 1/5 lãnh thổ đất nước vẫn đang nằm dưới sự kiểm soát của Nga.
Xem thêm:
>> UAV Ukraine tấn công dữ dội cơ sở dầu mỏ Nga, ít nhất 91 người thương vong
>> Tên lửa đạn đạo Nga khoét sâu lỗ hổng phòng không Ukraine
>> Ukraine rúng động khi Tổng thống Zelensky cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Fedorov