Cuộc chiến ý chí và bài toán thời gian

Khi cuộc chiến Iran sắp chạm mốc 8 tuần vào cuối tuần này, tình trạng bế tắc đang ngày càng trở nên rõ nét khi Iran không ngừng gia tăng sức ép lên toàn cầu bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz, trong khi ông Trump nỗ lực bóp nghẹt nền kinh tế Tehran thông qua các biện pháp phong tỏa hàng hải. Câu hỏi quyết định cục diện hiện nay là: Bên nào đủ bản lĩnh chính trị để trụ vững lâu hơn?

Tổng thống Trump hiểu rõ bài toán này. Ông tuyên bố với báo giới: “Tôi có tất cả thời gian trên thế giới, nhưng Iran thì không". Ngay sau đó, ông chỉ trích các luồng dư luận cho rằng ông đang tuyệt vọng tìm cách kết thúc chiến tranh. “Đừng hối thúc tôi. Bản tin nào tôi cũng thấy nói rằng: "Ồ, ông Trump đang chịu áp lực thời gian". Không hề. Các bạn biết ai mới là người gặp áp lực thời gian không? Chính là họ (Iran - ND)".

Việc khiến dư luận tin vào những lời nói này là yếu tố sống còn đối với hy vọng chiến thắng của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ, đồng thời tìm kiếm sự ủng hộ từ công chúng Mỹ vốn đang đầy hoài nghi. Tuy nhiên, ông Trump đang ở thế khó khi liên tục đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn về chiến lược trong nhiều tuần qua và thường xuyên trái ngược với tình hình thực tế. Giới quan sát cho rằng việc ông Trump khẳng định ông không lo ngại về thời gian nhiều khả năng chỉ là nỗ lực nhằm che giấu áp lực đang ngày càng đè nặng lên vai Tổng thống khi xung đột kéo dài.

Lợi thế bất đối xứng và áp lực chính trị

Ngày càng nhiều bằng chứng cho thấy Iran không chỉ tin rằng họ đang nắm lợi thế nhờ tận dụng địa - chính trị như một đòn bẩy bất đối xứng chống lại một siêu cường, mà còn sẵn sàng trả bất cứ giá nào để giành chiến thắng. Đây là quốc gia luôn coi mình trong tình trạng chiến tranh với Mỹ suốt 47 năm qua kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo và từng trải qua cuộc chiến tiêu hao gần 8 năm với Iraq vào thập niên 1980.

Hôm 23/4, ông Trump khẳng định Mỹ có “quyền kiểm soát hoàn toàn” eo biển Hormuz - tuyến đường thủy huyết mạch vận chuyển 20% lượng dầu mỏ thế giới, nhưng thực tế không phải vậy. Các tàu hải quân nhỏ của Iran đã tấn công nhiều tàu hướng về eo biển để tăng cường vòng vây. Tehran cho biết họ đã nhận được những khoản phí quá cảnh đầu tiên từ các tàu muốn đi qua. Trong khi đó, tờ Washington Post đưa tin Lầu Năm Góc đã báo cáo với Quốc hội rằng có thể mất tới 6 tháng để rà quét toàn bộ số mìn mà họ cáo buộc Iran đã rải xuống eo biển này, một thực tế có thể kéo dài tác động tiềm tàng của cuộc xung đột.

Trong khi đó, Nic Robertson, biên tập viên ngoại giao quốc tế của CNN, đã đưa ra nhận xét trong một bài phân tích rằng Iran đang nổi lên như một "người dẫn đầu bất ngờ" trong trò chơi "thử thách lòng dũng cảm" với Mỹ. Hải quân Iran có thể đã bị tổn thất nặng nề, kho tên lửa và máy bay không người lái bị tàn phá và giới lãnh đạo chịu thiệt hại sau các chiến dịch ám sát của Israel. Tuy nhiên, Tehran vẫn cho thấy khả năng cầm cự trong một cuộc đối đầu mà các lãnh đạo quân sự mới của nước này coi là mang tính sống còn.

“Tất cả những gì họ (Iran - ND) cần làm là chứng minh rằng bạn không nhất thiết phải đánh bại đối thủ, thậm chí không cần phải tương xứng về sức mạnh. Bạn chỉ cần khiến đối phương phải trả giá đắt để duy trì cuộc chiến... Người Iran không đi đâu cả và họ vẫn đang sống sót", bà Monica Toft, chuyên gia không thường trực tại Viện Quincy về Quản trị Quốc gia có Trách nhiệm, nhận định. Bà cho rằng: “Iran có thể sẽ trụ vững lâu hơn cả ý chí chính trị và sức mạnh quân sự của Mỹ tại đây".

Về phía công chúng Mỹ, Nhà Trắng ban đầu tuyên bố cuộc chiến sẽ kéo dài từ 4 đến 6 tuần, nhưng hiện tại mọi dấu hiệu đều cho thấy xung đột và những "dư chấn" kinh tế nghiêm trọng của nó sẽ còn dai dẳng hơn nhiều. Cuộc chiến này ngay từ đầu đã không nhận được sự ủng hộ và lịch sử cho thấy các cuộc phiêu lưu quân sự ở nước ngoài có xu hướng ngày càng ít được ủng hộ khi chúng kéo dài.

Các số liệu thăm dò về cuộc chiến Iran không có lợi cho ông Trump. Một cuộc khảo sát của CBS News/YouGov hồi đầu tháng cho thấy chỉ 36% người dân tin rằng các chiến dịch quân sự sẽ thành công và chỉ 25% những người được hỏi tin rằng cuộc chiến là một thắng lợi chiến lược.

Điều đáng chú ý là những con số không mấy tích cực này xuất hiện trong bối cảnh, xét theo tiêu chuẩn lịch sử gần đây, số thương vong của Mỹ được đánh giá là tương đối thấp do không có sự tham chiến của lực lượng bộ binh. Tuy vậy, cho đến nay, ít nhất 13 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng trong các hoạt động tác chiến.

Tổng thống Trump nỗ lực tìm lối đi mới sau những bước lùi ngoại giao

VOV.VN - Tổng thống Donald Trump dường như đang chuyển sang trạng thái chờ đợi sau bước lùi ngoại giao mới nhất với Iran. Hiện nhà lãnh đạo Mỹ đang nỗ lực tìm kiếm "lối thoát" cho cuộc chiến - một giải pháp cho phép ông vừa chấm dứt xung đột, vừa có thể tuyên bố chiến thắng trước dư luận.

Canh bạc cuối cùng

Tỷ lệ ủng hộ thấp đối với cuộc chiến không chỉ phản ánh vị thế chính trị bấp bênh của ông Trump khi cuộc bầu cử giữa kỳ chỉ còn cách chưa đầy 7 tháng mà còn cho thấy một cuộc chiến kéo dài khó có thể duy trì về mặt chính trị. Các nhà lãnh đạo Iran hiểu rõ người dân Mỹ đã quá mệt mỏi với việc phải chi trả trung bình 4 USD cho mỗi gallon xăng. Ông Trump từng bị chỉ trích vì những chiến lược không nhất quán và thường xuyên mâu thuẫn trong suốt cuộc chiến, nhưng giờ đây ông khẳng định mình đã nắm chắc kế hoạch kết thúc.

Tổng thống Trump lập luận rằng việc Mỹ phong tỏa tàu bè và các cảng biển của Iran sẽ khiến nền kinh tế nước này phải khuất phục.

"Họ không thể kinh doanh được nữa", ông Trump nhấn mạnh, đồng thời cho rằng nếu Tehran không sớm đưa được dầu lên tàu, toàn bộ cơ sở hạ tầng ngành dầu mỏ của nước này sẽ phải đóng cửa. Ông Trump cũng nói rằng hàng ngũ lãnh đạo của Iran chia rẽ sâu sắc đến mức: "Họ thậm chí còn không biết ai là người đang lãnh đạo đất nước". Mặc dù vậy, giới quan sát cho rằng việc đánh giá kết cục của một cuộc chiến khi nó vẫn đang diễn ra là điều rất khó.

Trên thực tế, Tổng thống Trump đang đối mặt với rủi ro nhất định trong chính sách đối ngoại. Thông thường, giới chức Washington hay xây dựng các kịch bản với giả định rằng đối phương sẽ phản ứng theo các logic thông thường. Tuy nhiên, các đối thủ của Mỹ lại có những nhận thức riêng về lợi ích cốt lõi của mình. Trong khi ông Trump nhìn nhận thành công thông qua lăng kính thịnh vượng kinh tế, hầu như có rất ít bằng chứng cho thấy giới lãnh đạo Iran cũng có cùng tư duy đó. Nếu đúng là như vậy, có lẽ sẽ chẳng có mức độ áp lực kinh tế nào của Mỹ đủ lớn để khiến họ lùi bước.

Bên cạnh đó, vẫn còn một khả năng khác cần xem xét, đó là chuyện gì sẽ xảy ra nếu ông Trump thực sự nghiêm túc khi nói mình không chịu áp lực về thời gian?

Nhiều ý kiến cho rằng, để giảm bớt tổn thất cho đảng Cộng hòa vào tháng 11 tới, ông Trump sẽ phải sớm kết thúc cuộc chiến. Nhưng gần đây, một số nhà quan sát nhận định, Tổng thống dường như đã chấp nhận kịch bản về một thất bại trước đảng Dân chủ.

Trong phát biểu ngày 23/4, ông Trump được cho là đang cố gắng thuyết phục người dân Mỹ rằng việc giá xăng tăng cao một thời gian nữa là cái giá xứng đáng để đổi lấy cuộc chiến của ông.

"Các bạn biết mình nhận lại được gì không? Một Iran không có vũ khí hạt nhân - thứ có thể sẽ thổi bay một trong những thành phố của chúng ta hoặc làm nổ tung cả Trung Đông", ông Trump nói. Dù vậy, nhà lãnh đạo Mỹ đã không đưa ra được bằng chứng công khai nào cho thấy Iran đang cận kề việc sở hữu vũ khí hạt nhân trước khi cuộc chiến bắt đầu.

Mỹ đối mặt nguy cơ cạn tên lửa sau chiến dịch Iran

VOV.VN - Mỹ đang đối mặt nguy cơ suy giảm kho dự trữ tên lửa chiến lược sau chiến dịch quân sự kéo dài với Iran, làm dấy lên lo ngại về năng lực răn đe và khả năng ứng phó trong các xung đột tương lai.