Theo các nguồn tin Israel, một thỏa thuận cho phép chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục tồn tại ở mức độ nhất định, đồng thời bỏ qua các vấn đề như tên lửa đạn đạo và sự hỗ trợ của Tehran với lực lượng ủy nhiệm khu vực sẽ khiến Israel coi là cuộc chiến chưa hoàn tất.

"Mối lo ngại lớn nhất là ông Trump sẽ ngày càng mất kiên nhẫn với các cuộc đàm phán và chấp nhận một thỏa thuận, dù là bất kỳ thỏa thuận nào, cùng những nhượng bộ vào phút chót", một nguồn tin Israel cho biết. Dù các quan chức Mỹ đã trấn an Israel rằng vấn đề kho urani làm giàu ở cấp độ cao của Iran sẽ được xử lý, nguồn tin này cho rằng việc loại bỏ vấn đề tên lửa đạn đạo và mạng lưới lực lượng ủy nhiệm của Tehran khỏi tiến trình đàm phán “là vấn đề rất quan trọng”.

Các quan chức Israel cũng cho rằng, thỏa thuận một phần không giải quyết được những năng lực chiến lược quan trọng của Iran nhưng lại giúp giảm áp lực kinh tế đối với nước này và điều đó có thể góp phần củng cố chính quyền Tehran cũng như mang lại cho họ nguồn tài chính lớn.

Những lo ngại trên cho thấy khoảng cách trong cách tiếp cận giữa ông Trump - người dường như không muốn nối lại chiến tranh và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu - người lo ngại cuộc xung đột sẽ kết thúc mà chưa đạt được toàn bộ các mục tiêu ban đầu.

Một người phát ngôn Nhà Trắng cho biết Iran “hiểu rất rõ rằng tình trạng hiện tại của họ không thể duy trì lâu dài”, đồng thời khẳng định ông Trump “đang nắm mọi lợi thế” trong đàm phán.

“Hệ thống tên lửa đạn đạo của họ đã bị phá hủy, các cơ sở sản xuất đã bị tháo dỡ, hải quân đã bị đánh chìm và các lực lượng đồng minh của họ đã suy yếu”, người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales nói. Theo bà: “Hiện tại, Iran đang bị siết chặt về kinh tế bởi Chiến dịch Economic Fury và mất khoảng 500 triệu USD mỗi ngày do cuộc phong tỏa các cảng mà quân đội Mỹ triển khai thành công”.

Tuy nhiên, khả năng Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến tranh hiện vẫn bất định, khi hai bên còn tồn tại những khác biệt lớn liên quan tới việc mở lại eo biển Hormuz cũng như tương lai của chương trình hạt nhân. Trong bối cảnh đó, Israel cũng đang chuẩn bị cho khả năng giao tranh bùng phát trở lại.

Dù vậy, chính quyền Tổng thống Trump vẫn tiếp tục thúc đẩy con đường ngoại giao bởi họ dường như không muốn tái khởi động một cuộc xung đột đã khiến giá xăng tại Mỹ tăng vọt.

Chương trình hạt nhân Israel bất ngờ thành tâm điểm ở Mỹ giữa chiến sự Iran

VOV.VN - Các nhà lập pháp Mỹ cho rằng việc Washington duy trì chính sách mập mờ về năng lực hạt nhân của Israel đang làm gia tăng nguy cơ leo thang và tính toán sai lầm trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran ngày càng căng thẳng.

Thu hẹp mục tiêu

Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, Tổng thống Trump từng cho rằng Washington muốn phá hủy chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, chấm dứt sự hỗ trợ của Tehran đối với các lực lượng đồng minh trong khu vực, đồng thời đóng cửa các cơ sở hạt nhân để Iran không bao giờ có thể phát triển vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, sau 10 tuần xung đột, các cuộc đàm phán hiện chủ yếu tập trung vào vấn đề urani - cụ thể là việc làm giàu urani tới cấp độ có thể chế tạo vũ khí cùng với việc mở lại eo biển Hormuz.

Sự thu hẹp mục tiêu này cũng được phản ánh rõ trong các tuyên bố công khai của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Trong bài phát biểu tại Jerusalem hồi tháng 2, trước khi chiến sự với Iran nổ ra, ông Netanyahu từng đưa ra 5 điều kiện cho một thỏa thuận mà Israel có thể chấp nhận: loại bỏ toàn bộ urani làm giàu; tháo dỡ các cơ sở làm giàu urani; giải quyết vấn đề tên lửa đạn đạo; giải tán mạng lưới lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực và thiết lập cơ chế thanh sát hạt nhân nghiêm ngặt.

Tuy nhiên, trong thông điệp video trước cuộc họp Nội các An ninh Israel tuần trước, ông Netanyahu đã thu hẹp danh sách này xuống còn một ưu tiên duy nhất.

“Mục tiêu quan trọng nhất là loại bỏ vật liệu đã được làm giàu khỏi Iran - toàn bộ số vật liệu đã làm giàu và tháo dỡ các cơ sở làm giàu urani”, ông Netanyahu nói, song không còn đề cập tới tên lửa đạn đạo hay sự hỗ trợ của Tehran đối với các lực lượng đồng minh như Hezbollah tại Lebanon hay Hamas tại Gaza.

Một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận cho biết Israel hiểu rằng vấn đề tên lửa và các lực lượng đồng minh của Iran “có lẽ đã không còn nằm trên bàn đàm phán”, do những nội dung này dường như không xuất hiện trong các bản dự thảo ngoại giao ban đầu. Đây cũng là lý do khiến ông Netanyahu ưu tiên vấn đề urani như mối đe dọa cấp bách nhất.

Theo một nguồn tin Israel, Thủ tướng Netanyahu hiện dựa nhiều vào các kênh liên lạc trực tiếp với ông Trump, bởi ông không hoàn toàn tin tưởng các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner - những người đang dẫn dắt tiến trình đàm phán với Iran. Ông Netanyahu cũng thúc đẩy các kênh ngoại giao hậu trường với Iran thông qua nguồn tin tình báo thu thập từ Pakistan, Qatar và chính Iran.

“Có những lo ngại thực sự rằng ông Trump sẽ đạt một thỏa thuận tồi. Israel đang cố gắng tác động tới tiến trình này nhiều nhất có thể”, một quan chức Israel nói.

Tuy nhiên, ông Netanyahu cũng thận trọng trong việc gây sức ép quá mức, do lo ngại sẽ bị xem là người thúc đẩy ông Trump quay lại chiến tranh. Nhà Trắng cho biết, ông Witkoff và ông Kushner nhận được “sự tin tưởng tuyệt đối” từ ông Trump, đồng thời nhấn mạnh những gì chính quyền Mỹ gọi là “kết quả thành công”, bao gồm việc chấm dứt chiến sự tại Gaza.

Các quan chức Israel lo ngại rằng việc giảm áp lực kinh tế, dù chỉ một phần có thể giúp chính quyền Iran ổn định trở lại trong thời điểm đang suy yếu. Ông Meir Ben Shabbat, cựu cố vấn an ninh quốc gia của ông Netanyahu, cuối tuần qua viết trên báo Makor Rishon rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải tránh tạo điều kiện để chính quyền Iran phục hồi. Giới an ninh Israel đặc biệt lo ngại về khả năng xuất hiện một thỏa thuận tạm thời kéo dài lệnh ngừng bắn, mở lại eo biển Hormuz và giảm áp lực kinh tế đối với Iran nhưng hoàn toàn không đề cập tới hồ sơ hạt nhân.

Trong khi đó, Iran khẳng định một thỏa thuận sơ bộ chỉ nên tập trung vào việc nới lỏng trừng phạt và vấn đề eo biển Hormuz, còn hồ sơ hạt nhân sẽ được chuyển sang các giai đoạn đàm phán sau đó.

“Chúng tôi sẽ hài lòng nếu không có thỏa thuận nào được ký kết”

Một quan chức cấp cao Israel tiết lộ nước này vẫn đang trong trạng thái cảnh giác cao độ trước nguy cơ các cuộc đàm phán đổ vỡ.

“Chúng tôi đang theo dõi sát sao mọi diễn biến. Chúng tôi sẽ hài lòng nếu không có thỏa thuận nào được ký kết, eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa và Iran phải hứng chịu thêm vài đợt tấn công nữa”, quan chức này nói, đồng thời thừa nhận quyết định cuối cùng vẫn nằm trong tay Tổng thống Trump.

Theo quan chức Israel, nguy cơ leo thang xung đột là “một kịch bản thực tế” nếu Iran tiếp tục “câu giờ và kéo dài đàm phán”.

Một nguồn tin khác am hiểu các cuộc thảo luận cho biết Mỹ và Israel vẫn đang tiếp tục phối hợp xây dựng các phương án quân sự tiềm tàng nhằm vào Iran trong trường hợp đàm phán thất bại. Các phương án này bao gồm tấn công các cơ sở năng lượng, hạ tầng chiến lược cũng như tiến hành các vụ ám sát nhằm vào giới lãnh đạo Iran.

Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại và Quốc phòng Quốc hội Israel, ông Boaz Bismuth, cũng phản ánh quan điểm phổ biến hiện nay tại Israel trong bài đăng trên mạng xã hội sau một cuộc họp mật với các lãnh đạo quân đội cấp cao.

“Hoặc là đàm phán, hoặc là một vụ nổ lớn”, ông Boaz Bismuth viết hôm 10/5.

Một nguồn tin Israel cho biết, ý tưởng về một “điều khoản hoàng hôn” đã được đưa ra trong các cuộc đàm phán. Đây là điều khoản cho phép một số hạn chế tự động hết hiệu lực sau một khoảng thời gian nhất định. Việc điều khoản này hết hiệu lực sẽ cho phép Iran nối lại một số hoạt động hạt nhân, tương tự như trong thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 dưới thời Tổng thống Mỹ Barack Obama có tên là Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA).

Cả ông Netanyahu và ông Trump trước đây đều nhiều lần chỉ trích JCPOA, và Israel hiện lo ngại khuôn khổ đàm phán hiện nay có thể chứa những yếu tố tương tự.

Nguồn tin cho biết Israel đang thúc đẩy bổ sung hai điều khoản nhằm tạo khác biệt với JCPOA: cấm hoàn toàn hoạt động làm giàu urani trong toàn bộ thời gian hiệu lực của điều khoản hoàng hôn, đồng thời tháo dỡ cơ sở hạt nhân ngầm tại Fordow và khu vực núi Pickaxe - hai địa điểm ngầm được bảo vệ kiên cố mà Iran được cho là đang sử dụng để thúc đẩy năng lực hạt nhân.

Một quan chức quân đội cấp cao Israel hồi tháng trước nói với các phóng viên rằng nếu cuộc chiến kết thúc mà lượng urani đã làm giàu của Iran không bị đưa ra khỏi nước này, điều đó sẽ bị coi là một thất bại.

Lằn ranh đỏ của Israel trong đàm phán thỏa thuận hòa bình với Iran

VOV.VN - Các nhà phân tích cho rằng Israel muốn Iran chấm dứt hoạt động làm giàu urani, hạn chế chương trình tên lửa, cắt giảm hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm và không có các “điều khoản hoàng hôn” trong bất kỳ thỏa thuận nào.