Theo các đánh giá tình báo mới nhất của Mỹ, sau 5 tuần hứng chịu các đợt không kích dồn dập từ Mỹ và Israel nhằm vào các mục tiêu quân sự, khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn nguyên vẹn. Trong số đó, không ít bệ phóng hiện chưa thể tiếp cận do bị đất đá vùi lấp trong các trận không kích, nhưng chưa bị phá hủy hoàn toàn. Bên cạnh đó, các nguồn tin của CNN ước tính Iran hiện vẫn duy trì hàng ngàn máy bay không người lái trong kho dự trữ quân sự của mình.

Dù Mỹ nhiều lần công khai tuyên bố năng lực quân sự của Iran đã bị suy giảm đáng kể nhưng trên thực địa, Israel, các quốc gia vùng Vịnh và lực lượng Mỹ trong khu vực vẫn thường xuyên phải đối mặt với các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ phía Iran.

Những hệ thống tên lửa này được xem là trụ cột trong năng lực răn đe của Iran, đặc biệt trong việc đe dọa tuyến vận tải hàng hải “huyết mạch” Hormuz.

Nhìn về tổng thể, các dữ liệu tình báo này phác họa một bức tranh thực tế hơn về sức mạnh quân sự hiện tại của Iran, đối lập với những đánh giá đơn phương từ phía Nhà Trắng.  

Mỹ nói gì?

Trong bài phát biểu toàn quốc tối 1/4, Tổng thống Donald Trump khẳng định rằng năng lực phóng tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã “bị suy giảm đáng kể”, đồng thời nhấn mạnh các cơ sở sản xuất vũ khí và bệ phóng của nước này đang bị “phá hủy thành từng mảnh”, chỉ còn lại rất ít.

Tính đến thời điểm đó, theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), Washington đã tiến hành hơn 12.300 cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu bên trong lãnh thổ Iran. Các nguồn tin cho biết, đánh giá tình báo ghi nhận quân đội Mỹ đã làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Tehran, đồng thời loại bỏ nhiều nhân vật cấp cao, trong đó có Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Iran Ali Larijani.

Trong các phát biểu công khai, Lầu Năm Góc chủ yếu nhấn mạnh sự sụt giảm về tần suất phóng tên lửa của Iran, thay vì số lượng vũ khí bị phá hủy. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết trong cuộc họp báo ngày 19/3 rằng các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào lực lượng Mỹ đã giảm tới 90% kể từ khi xung đột bùng phát; mức giảm tương tự cũng được ghi nhận đối với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái cảm tử.

Phản hồi các câu hỏi liên quan, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly chỉ trích những nguồn tin ẩn danh, cho rằng họ đang cố tình làm suy giảm vai trò của Tổng thống Trump và phủ nhận những thành quả mà quân đội Mỹ đạt được trong Chiến dịch Epic Fury.

“Thực tế là các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và UAV của Iran đã giảm tới 90%, lực lượng hải quân của họ gần như bị vô hiệu hóa, hai phần ba năng lực sản xuất bị hư hại hoặc phá hủy, và Mỹ cùng Israel đang nắm ưu thế áp đảo trên không phận Iran”, bà Kelly nhấn mạnh.

Theo bà Kelly, sức ép quân sự đang đẩy Tehran vào tình thế ngày càng bất lợi. Với Iran, lựa chọn khả thi nhất là đạt được một thỏa thuận với chính quyền ông Trump, đồng thời từ bỏ tham vọng hạt nhân.

Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell cũng bác bỏ các thông tin do CNN đăng tải, gọi đó là “hoàn toàn sai sự thật”.

Ông Parnell khẳng định: “Quân đội Mỹ đã giáng những đòn chí mạng liên tiếp vào chế độ Iran. Chúng ta đang vượt xa tiến độ trong việc hoàn thành các mục tiêu quân sự: phá hủy kho tên lửa, vô hiệu hóa hải quân, triệt tiêu các lực lượng ủy nhiệm và bảo đảm Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân”.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump đặt ra mốc thời gian từ 2 đến 3 tuần để kết thúc các chiến dịch quân sự của Mỹ. Song, một nguồn tin đã xem xét các báo cáo tình báo Mỹ nhận định mục tiêu này là thiếu thực tế, khi Iran vẫn còn nhiều năng lực chưa bị vô hiệu hóa.

“Chúng ta có thể tiếp tục gây sức ép, điều đó không có gì phải nghi ngờ. Nhưng nếu cho rằng mọi thứ sẽ kết thúc trong 2-3 tuần, thì đó là một nhận định phi thực tế,” nguồn tin này nói.

Ở chiều ngược lại, các quan chức quân đội Israel đưa ra ước tính thận trọng hơn, cho rằng số bệ phóng tên lửa còn hoạt động của Iran hiện chỉ vào khoảng 20–25%. Tuy nhiên, theo một số nguồn tin am hiểu tình hình, Tel Aviv không tính đến những bệ phóng đã bị chôn vùi hoặc được che giấu trong hệ thống hang động và đường hầm khi đưa ra con số này.

Các nguồn tình báo nói gì?

Thực tế chiến trường cho thấy khả năng cơ động và ẩn giấu dưới lòng đất chính là yếu tố then chốt giúp các bệ phóng tên lửa của Iran tránh bị phá hủy hoàn toàn.

CNN dẫn hai nguồn thạo tin cho biết, Tehran từ lâu đã xây dựng một mạng lưới đường hầm và hang động rộng lớn, được chuẩn bị qua nhiều thập kỷ nhằm đối phó với những kịch bản xung đột quy mô lớn. Các bệ phóng di động có thể nhanh chóng khai hỏa rồi rút vào bên trong nơi trú ẩn, khiến việc phát hiện và tiêu diệt chúng trở nên đặc biệt khó khăn. Trên thực tế, đây là những gì Mỹ từng phải đối mặt khi đối phó với các lực lượng Houthi tại Yemen.

Bà Annika Ganzeveld, Giám đốc phụ trách khu vực Trung Đông tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), nhận định rằng Mỹ và Israel đang đẩy mạnh đánh phá các cơ sở ngầm của Iran. Bằng cách tấn công vào các phương tiện hỗ trợ và máy móc hạng nặng cần thiết cho việc vận hành đường hầm, liên minh này đang từng bước vô hiệu hóa khả năng tiếp cận và sử dụng các cơ sở quân sự chiến lược của Iran.

Bản đánh giá tình báo mới nhất được đưa ra trong bối cảnh Washington đang nỗ lực khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz. Trong những trao đổi kín, các quan chức Mỹ thừa nhận rằng họ không thể đảm bảo tuyến hàng hải chiến lược này sẽ được mở lại hoàn toàn trước khi xung đột kết thúc.

Theo một nguồn tin khác, kho tên lửa hành trình ven biển của Iran phần lớn vẫn được bảo toàn. Nguyên nhân là do Mỹ ưu tiên tấn công các mục tiêu đe dọa trực tiếp đến lực lượng Mỹ và đồng minh trong khu vực, thay vì tập trung vào năng lực phòng thủ bờ biển của Iran. Thêm vào đó, việc Tehran khéo léo che giấu các hệ thống này đã tạo ra rào cản đáng kể cho các nỗ lực phát hiện và vô hiệu hóa từ phía đối phương.

Trái ngược với những tổn thất nặng nề mà Hải quân chính quy Iran phải hứng chịu, lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) được cho là vẫn bảo toàn được khoảng 50% sức mạnh. Thậm chí, một nguồn tin khác còn nhận định rằng lực lượng “át chủ bài” của IRGC, gồm hàng trăm, thậm chí hàng nghìn tàu cỡ nhỏ và phương tiện mặt nước không người lái, vẫn đang trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Tính đến ngày 1/4, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo hơn 155 tàu của Iran đã bị phá hủy hoặc hư hại. Tuy nhiên, theo bà Ganzeveld, vẫn chưa rõ các tuyên bố này đang đề cập đến lực lượng hải quân nào, là hải quân chính quy hay lực lượng thuộc IRGC.

Bà nhấn mạnh rằng chính Hải quân IRGC mới là lực lượng chủ yếu tham gia các hoạt động quấy rối tàu thuyền tại eo biển Hormuz.

“Rõ ràng vẫn còn nhiều mục tiêu cần phải nhắm đến. Từ các lực lượng ủy nhiệm, hệ thống máy bay không người lái, cho đến năng lực tấn công hàng hải. Và Iran trong những ngày gần đây đã cho thấy họ vẫn có thể đe dọa tàu thuyền đi qua eo biển. Điều đó đồng nghĩa với việc nếu muốn vô hiệu hóa hoàn toàn các năng lực này, chiến dịch quân sự sẽ còn phải tiếp tục mở rộng”, bà Ganzeveld nhận định.

Tiết lộ đề xuất của cựu Ngoại trưởng Iran nhằm chấm dứt xung đột

VOV.VN - Cựu Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif ngày 3/4 đã công bố một loạt đề xuất nhằm hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc xung đột với Mỹ và Israel.