Không quá lớn so với lịch sử, nhưng vẫn là khoản chi đáng kể

So với các cuộc chiến trước đây và tổng thể ngân sách quốc phòng Mỹ, 25 tỷ USD có thể không phải là con số quá lớn. Năm nay, Quốc hội Mỹ đã phân bổ 839 tỷ USD ngân sách thường niên cho Bộ Quốc phòng, cùng với 150 tỷ USD bổ sung trong một gói chi tiêu lớn được thông qua năm 2025.

Trong khi đó, riêng năm 2008, Mỹ đã chi tới 283 tỷ USD (tính theo giá trị hiện tại) cho các cuộc chiến tại Iraq và Afghanistan.

Tuy nhiên, xét theo nhiều tiêu chí, 25 tỷ USD vẫn là khoản chi đáng kể. Con số này vượt ngân sách hàng năm của nhiều cơ quan liên bang, tương đương khoảng 190 USD cho mỗi hộ gia đình Mỹ, và chỉ trong vòng 2 tháng Lầu Năm Góc đã chi vượt mức ngân sách thường niên dành cho đạn dược.

Ông Travis Sharp, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Đánh giá Chiến lược và Ngân sách, nhận định: “25 tỷ USD rõ ràng chưa phải con số cuối cùng. Chi phí vẫn đang tiếp tục tăng”. Thực tế, dù xung đột đang trong trạng thái ngừng bắn mong manh, chiến sự vẫn chưa kết thúc.

Ngay cả trước khi chiến tranh nổ ra, chi tiêu quân sự của Mỹ đã ở mức gần kỷ lục. Năm nay, ngân sách quốc phòng (đã điều chỉnh theo lạm phát) nằm trong nhóm cao nhất trong 25 năm qua - khoảng thời gian bao trùm cả cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan. Tuy nhiên, nếu tính theo tỷ trọng trong nền kinh tế, mức chi này vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn cao điểm của các cuộc xung đột trước đó.

Trong tháng 4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề xuất ngân sách quốc phòng lên tới 1.500 tỷ USD - mức cao kỷ lục. Dù khả năng được Quốc hội thông qua toàn bộ là không cao, song đề xuất này cho thấy xu hướng gia tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, với mức tăng ước tính khoảng 42% so với hiện tại.

Chi phí chiến tranh được tính ra sao?

Kể từ sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, Mỹ thường tài trợ cho các cuộc chiến thông qua các gói ngân sách bổ sung khẩn cấp, thay vì đưa toàn bộ chi phí vào quy trình ngân sách thường niên.

Hồi tháng 3 vừa qua, Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth từng cho biết có kế hoạch đề nghị Quốc hội cấp 200 tỷ USD ngân sách bổ sung cho chiến dịch tại Iran - cao hơn cả khoản chi trả lương cho quân nhân trong năm 2025. Tuy nhiên, đề xuất này hiện không còn được nhắc đến. Trong các phiên điều trần gần đây, các quan chức quốc phòng cũng không yêu cầu nguồn tài chính riêng cho cuộc chiến.

Các loại tên lửa, bom đạn được sử dụng trong các cuộc tấn công vào Iran - cũng như các máy bay bị phá hủy - thực tế đã được thanh toán từ trước. Vì vậy, chi phí mà Lầu Năm Góc công bố chủ yếu phản ánh chi phí thay thế các khí tài này.

Quyền kiểm toán viên Lầu Năm Góc Jay Hurst cho biết phần lớn chi phí hiện nay đến từ đạn dược, bên cạnh chi phí vận hành các căn cứ quân sự ở nước ngoài, nhiên liệu và hậu cần cho việc triển khai lực lượng, cũng như sửa chữa cơ sở bị hư hại.

Tuy nhiên, nhiều nguồn tin cho rằng con số 25 tỷ USD là ước tính thấp, chưa bao gồm chi phí khắc phục thiệt hại lớn tại các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực. Theo đó, tổng chi phí thực tế có thể lên tới khoảng 40–50 tỷ USD nếu tính cả việc tái thiết cơ sở hạ tầng và thay thế các tài sản bị phá hủy.

Trong những ngày đầu xung đột, các cuộc tấn công của Iran đã gây thiệt hại đáng kể cho ít nhất 9 cơ sở quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh chỉ trong 48 giờ, bao gồm các căn cứ tại Bahrain, Kuwait, Iraq, UAE và Qatar. Nhiều hệ thống radar quan trọng bị phá hủy, trong đó có radar của tổ hợp phòng thủ tên lửa THAAD tại Jordan, các cơ sở radar tại UAE, cùng một máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry của Không quân Mỹ bị phá hủy tại Saudi Arabia.

Dù vậy, Lầu Năm Góc cho biết hiện chưa có con số cuối cùng về mức độ thiệt hại của các căn cứ ở Vùng Vịnh, do còn phụ thuộc vào kế hoạch tái thiết cũng như khả năng các đối tác cùng chia sẻ chi phí. Những khoản này cũng chưa được phản ánh trong các đề xuất ngân sách hiện tại.

Đến nay, xung đột tại Iran chưa bao gồm một chiến dịch bộ binh quy mô lớn - yếu tố từng khiến chi phí chiến tranh tại Iraq và Afghanistan tăng mạnh.

Chưa tính đến những chi phí dài hạn

So với chi tiêu trong nước, 25 tỷ USD là khoản không nhỏ. Ngân sách hàng năm của các cơ quan như FBI hay Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đều dưới 15 tỷ USD.

Chi phí chiến tranh tại Iran hiện tương đương ngân sách của NASA - cơ quan vừa thực hiện sứ mệnh đưa phi hành gia bay quanh Mặt Trăng. Con số này cũng gần với chi phí dự kiến 30 tỷ USD để mở rộng trợ cấp Obamacare - chính sách từng là tâm điểm tranh cãi dẫn đến việc chính phủ Mỹ phải đóng cửa kéo dài năm 2025.

Một số nghị sĩ Mỹ bày tỏ hoài nghi về mức 25 tỷ USD. Hạ nghị sĩ Ro Khanna cho rằng con số này chưa chính xác, trong khi trước đó Lầu Năm Góc từng thông báo chi phí đã lên tới khoảng 11 tỷ USD chỉ trong 6 ngày đầu của chiến dịch.

Quan trọng hơn, chi phí thực sự của chiến tranh không chỉ dừng ở con số tài chính ngắn hạn. Theo Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, đã có 14 binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Con số cuối cùng sẽ còn bao gồm cả những chi phí dài hạn như điều trị thương tật thể chất và tâm lý, trợ cấp khuyết tật và chăm sóc y tế cho cựu binh.

Dự án “Chi phí Chiến tranh” của Đại học Brown ước tính các cuộc chiến của Mỹ sau vụ khủng bố 11/9/2001 có thể tiêu tốn tới 8.000 tỷ USD, gần gấp 4 lần số tiền mà Quốc hội đã phân bổ trực tiếp bổ.         

Đó chỉ là chi phí về mặt tiền bạc. “Chi phí chiến tranh thực tế lớn hơn rất nhiều so với những gì Lầu Năm Góc công bố”, bà Stephanie Savell, Giám đốc dự án của Đại học Brown nhấn mạnh.

Mỹ chuẩn bị kịch bản phong tỏa Iran kéo dài

VOV.VN - Tổng thống Donald Trump thảo luận với lãnh đạo ngành dầu mỏ về kịch bản phong tỏa Iran nhiều tháng, trong khi thúc giục Tehran sớm đạt thỏa thuận.