Tại Biển Đỏ - một khu vực hàng hải quan trọng đối với thương mại toàn cầu, các đối thủ về ý thức hệ hiện có thể đang hợp tác với nhau. Cụ thể các báo cáo tình báo của Liên hợp quốc và Mỹ cho thấy lực lượng Hồi giáo Houthi của Yemen và nhóm phiến quân Al-Shabaab của Somalia - được coi là chi nhánh mạnh nhất của Al-Qaeda - đang trao đổi các nguồn lực hậu cần và quân sự, mặc dù không có liên minh chính thức.

Những trao đổi được báo cáo này liên quan đến công nghệ quân sự, có khả năng mở rộng phạm vi hoạt động của Al-Shabaab ra ngoài Somalia và gây thêm bất ổn cho một khu vực vốn đã mong manh.

Phong trào Ansar Allah (với những người ủng hộ được gọi là Houthi) kiểm soát một phần phía Bắc Yemen và có năng lực quân sự để làm gián đoạn vận tải biển ở Biển Đỏ. Còn Al-Shabaab kiểm soát các vùng lãnh thổ rộng lớn của Somalia và tiếp tục tiến hành cuộc nổi dậy vũ trang chống lại chính phủ trung ương.

Cộng tác mang tính cơ hội

Những báo cáo đầu tiên về sự hợp tác giữa hai nhóm xuất hiện vào năm 2024. Hội đồng Chuyên gia Liên hợp quốc về Yemen là cơ quan đầu tiên cảnh báo về tình trạng buôn bán vũ khí ngày càng gia tăng giữa bờ biển Somalia và Yemen - cả hai quốc gia đều bị ảnh hưởng bởi xung đột kể từ năm 1991 và 2014. Hội đồng này cũng bày tỏ lo ngại về mối quan hệ hậu cần cũng như hoạt động ngày càng gia tăng giữa hai tổ chức.

Các thủ lĩnh Houthi được cho là đã đến Somalia để thiết lập quan hệ trực tiếp với Al-Shabaab. Không loại trừ khả năng các trung gian liên kết với các mạng lưới tội phạm có liên hệ với cả hai nhóm đã tạo điều kiện cho những liên hệ này. Hoạt động buôn lậu - bao gồm cả buôn bán vũ khí - đã từ lâu phát triển mạnh dọc theo bờ biển vùng Sừng châu Phi và Yemen.

Thoạt nhìn, sự hợp tác giữa hai nhóm này có vẻ trái ngược với cảm nhận thông thường. Lực lượng Houthi thuộc dòng Shia Zaydi, trong khi Al-Shabaab tuân thủ hệ tư tưởng Sunni cực đoan, chống lại người Shia.

Tuy nhiên, việc chia sẻ lợi ích vật chất giữa các lực lượng đối lập về tư tưởng không phải là điều mới lạ. Phong trào Houthi tìm cách mở rộng ảnh hưởng khu vực và đa dạng hóa nguồn thu nhập, trong khi Al-Shabaab hướng đến việc tăng cường kho vũ khí quân sự.

Al-Shabaab tìm kiếm máy bay không người lái

Theo Liên hợp quốc, các chiến binh Al-Shabaab được cho là đã được huấn luyện ở Yemen về vận hành UAV (drone) và chế tạo các thiết bị nổ tinh vi. Nhóm này hy vọng những khả năng này sẽ giúp nâng cao hiệu quả và mức độ sát thương của các cuộc tấn công do họ tiến hành chống lại lực lượng chính phủ Somalia và các bên quốc tế ủng hộ chính phủ này.

Người ta cũng tin rằng lực lượng Houthi đã cung cấp UAV có vũ trang cho các chiến binh Al-Shabaab, những phần tử được cho là cũng đã yêu cầu nhận được tên lửa dẫn đường. Được sử dụng rộng rãi trong các cuộc tấn công của Houthi vào các tàu thuyền ở Biển Đỏ và vịnh Aden từ năm 2023 đến năm 2025, những vũ khí như vậy sẽ mở rộng đáng kể khả năng hoạt động của Al-Shabaab cả bên trong và bên ngoài Somalia.

Cho đến nay, Al-Shabaab chủ yếu sử dụng máy bay không người lái để giám sát và thu thập thông tin tình báo. Việc có được UAV tấn công sẽ mang lại lợi thế lớn cho họ trong cuộc chiến chống lại quân đội Somalia vốn đang phải vật lộn để kiềm chế cuộc nổi dậy.

Israel tuyên bố Mỹ ủng hộ các cuộc tấn công trả đũa ở Lebanon

VOV.VN - Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz hôm 2/6 tuyên bố rằng Mỹ đã ủng hộ động thái của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tiến hành tấn công quận Dahiyeh ở thủ đô Beirut (Lebanon) nếu lực lượng Hezbollah tiếp tục tấn công miền Bắc Israel.

Đều đặn mở rộng lãnh thổ

Kể từ khi nổi lên vào giữa thập niên 2000, Al-Shabaab đã trở thành chi nhánh Al-Qaeda mạnh nhất trên thế giới. Hiện nay, họ kiểm soát những vùng lãnh thổ rộng lớn trên khắp miền Trung và miền Nam Somalia. 

Al-Shabaab đã phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh nỗ lực tái thiết nhà nước Somalia theo mô hình liên bang đang gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, nhóm này khai thác những mâu thuẫn thường xuyên mang tính bạo lực giữa quân đội liên bang và các lực lượng khu vực đang tìm kiếm quyền tự trị lớn hơn. Các chiến binh của nhóm đã tận dụng những chia rẽ ngày càng sâu sắc này khi chính phủ trung ương ở Mogadishu cố gắng củng cố quyền lực chính trị và kinh tế.

Các lực lượng quốc tế được triển khai cùng với quân đội Somalia từ giữa những năm 2000 - đặc biệt là Liên minh châu Phi - cũng gặp khó khăn trong việc kiềm chế nhóm này.

Mỹ đối mặt những khó khăn tương tự. Năm 2025, số lượng các cuộc không kích của Mỹ tại Somalia đạt mức cao kỷ lục. Mặc dù các cuộc không kích này đã làm suy yếu nhóm Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS ở miền bắc Somalia (nhóm này cũng bị nghi ngờ có liên hệ với lực lượng Houthi) nhưng lại có ít tác động lên mức độ kiểm soát lãnh thổ của Al-Shabaab.

Ông Trump tuyên bố sẽ đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trong tuần tới

VOV.VN - Tổng thống Donald Trump nói với ABC News hôm 1/6 rằng ông tin một thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz và gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran có thể đạt được "trong tuần tới".

Nguy cơ bất ổn khu vực ngày càng tăng

Sau Chiến dịch Hilaac (“Tia chớp”) được thực hiện với sự hỗ trợ của Mỹ chống lại IS ở khu vực tự trị Puntland phía bắc, một cuộc tấn công mới - Chiến dịch Onkod (“Sấm rền”), đang được chuẩn bị để chống lại Al-Shabaab ở khu vực duyên hải phía tây Puntland.

Do vậy, các chiến binh của nhóm này đang tăng cường hiện diện của mình tại đó. Mặc dù hiện tại vẫn còn hạn chế, nhưng các hoạt động của họ cuối cùng có thể lan sang vịnh Aden, một hành lang mà gần 30% lưu lượng container hàng hóa toàn cầu đi qua.

Từ năm 2023 đến năm 2025, tuyến đường hàng hải này đã trải qua tình trạng bất ổn nghiêm trọng do các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Biển Đỏ nhằm hỗ trợ người Palestine. Các hoạt động này đã làm phân tán sự chú ý và nguồn lực của các lực lượng quốc tế trong khu vực, góp phần làm gia tăng các cuộc tấn công của hải tặc ngoài khơi bờ biển Somalia. Mặc dù những cuộc tấn công này đã giảm kể từ đó, nhưng không thể loại trừ khả năng bất ổn tái diễn.

Sự hiện diện mạnh mẽ hơn của Al-Shabaab ở miền bắc Somalia có thể khiến tình hình trầm trọng hơn nữa. Đồng thời, lực lượng Houthi cũng có thể gây bất ổn dọc hành lang hàng hải này trong bối cảnh xung đột lớn tại Tây Á kể từ tháng 2/2026. Nền kinh tế toàn cầu, vốn đã dễ bị tổn thương trước những gián đoạn ở eo biển Hormuz thời gian qua, sẽ trở nên mong manh hơn nữa.

Xem thêm:

>> Yếu tố giúp Iran sinh tồn trước đòn phong tỏa khắc nghiệt của Mỹ ở Hormuz?

>> Mỹ - Iran chấp nhận bế tắc trường kỳ tại Hormuz với cái giá cả thế giới phải chịu?

>> Lực lượng Hồi giáo Houthi dọa sẽ tham chiến để ủng hộ Iran