NATO đối mặt khủng hoảng nội bộ

Những bất đồng trong nội bộ NATO đang đặt ra thách thức không nhỏ đối với cả giới lãnh đạo chính trị lẫn các quan chức quân sự, khi họ phải tìm cách duy trì sự phối hợp và hiệu quả hoạt động của liên minh. Nếu NATO suy yếu thì điều này có thể tạo lợi thế cho các đối thủ chiến lược của phương Tây.

Khi các nước phương Tây tập trung đối phó với sức mạnh quân sự của Nga, mối quan hệ giữa Điện Kremlin và Tổng thống Mỹ cũng trở thành một vấn đề đáng quan tâm.

Căng thẳng leo thang sau khi Thủ tướng Merz chỉ trích các hành động quân sự của Mỹ và Israel liên quan tới Iran. Đáp lại, ông Trump cảnh báo khả năng rút quân Mỹ khỏi Đức, đồng thời bày tỏ không hài lòng với lập trường của một số đồng minh, trong đó có Italy và Tây Ban Nha, khi họ không ủng hộ các hoạt động quân sự nhằm vào Iran. Sau đó, Nhà Trắng thông báo kế hoạch rút binh sĩ Mỹ tại Đức với số lượng có thể còn vượt xa con số 5.000 như tuyên bố ban đầu.

Trong khi tranh cãi ngoại giao tiếp diễn, NATO vẫn chuẩn bị triển khai cuộc tập trận đa quốc gia “Sword 26” tại châu Âu, với sự tham gia của hàng chục nghìn binh sĩ từ Mỹ và các nước đồng minh, nhằm nâng cao khả năng phối hợp tác chiến trên không gian từ Biển Baltic đến Biển Đen.

Phát biểu trước Thượng viện Mỹ, Tư lệnh tối cao lực lượng đồng minh NATO tại châu Âu Alexus G Grynkewich nhấn mạnh, vai trò then chốt của các căn cứ quân sự tại châu Âu là bảo đảm khả năng phản ứng nhanh và duy trì sức mạnh tác chiến của Mỹ trong các tình huống khủng hoảng.

Các thành viên NATO, trong đó có cả lực lượng Mỹ đồn trú tại châu Âu, đang nỗ lực duy trì sự gắn kết của liên minh trong bối cảnh nhiều khác biệt quan điểm. Trước những thách thức an ninh từ Nga, sự hỗ trợ của Mỹ vẫn được coi là yếu tố then chốt đối với năng lực phòng thủ của châu Âu.

Niềm tin của đồng minh suy giảm

Dù NATO là một liên minh phòng thủ tập thể, nhưng cách tiếp cận và kỳ vọng khác nhau giữa Mỹ và các đồng minh đã làm gia tăng căng thẳng. Trong khi đó, mạng lưới căn cứ quân sự của Mỹ tại châu Âu vẫn đóng vai trò quan trọng không chỉ đối với an ninh khu vực mà còn đối với khả năng triển khai sức mạnh quân sự của Washington trên phạm vi toàn cầu.

“Những chỉ trích liên tiếp nhằm vào các đồng minh NATO là phản tác dụng và gây tổn hại tới chính lợi ích của người Mỹ”, Hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa Don Bacon viết trên mạng xã hội, sau khi ông Donald Trump đe dọa cắt giảm quân số đồn trú tại Đức. Ông nhấn mạnh rằng các căn cứ không quân lớn tại Đức giúp Mỹ duy trì khả năng tiếp cận chiến lược tới ba châu lục, cảnh báo Washington “đang tự làm suy yếu vị thế của nước này”.

Mỹ hiện vận hành nhiều hoạt động quân sự tại châu Phi từ các căn cứ ở châu Âu, đồng thời từng điều phối chiến dịch tại Libya, Iraq và Syria từ khu vực này. Các căn cứ thuộc hạ tầng của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương cũng đóng vai trò then chốt trong việc triển khai lực lượng tới khu vực Sahel ở Bắc Phi.

Hiện có khoảng 90.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại châu Âu, trong đó khoảng 35.000 binh sỹ đóng tại Đức, đặc biệt là tại Căn cứ không quân Ramstein. Hạm đội 6 của Hải quân Mỹ đặt tại Naples, nơi có gần 13.000 quân nhân Mỹ và khoảng 3.800 binh sĩ khác đóng tại Tây Ban Nha, đóng vai trò mở đường cho các hoạt động quân sự ở châu Âu và các khu vực lân cận.

Trong thời gian qua, ông Trump từng đưa ra nhiều phát biểu gây tranh cãi liên quan đến các đồng minh, trong đó đề cập khả năng loại Tây Ban Nha khỏi NATO — điều vượt ngoài thẩm quyền của Tổng thống Mỹ — cũng như làm suy yếu lập trường của Vương quốc Anh liên quan tới quần đảo Falkland. Ông cũng từng nêu ý tưởng kiểm soát Greenland, vùng lãnh thổ thuộc Đan Mạch, và đưa ra những phát biểu cứng rắn với Canada.

Dù không phải tất cả các tuyên bố đều được hiện thực hóa, cách tiếp cận mang tính khó đoán được ông Trump coi là lợi thế trong đối ngoại, đặc biệt khi xử lý các vấn đề như Iran. Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng sự thiếu nhất quán này có thể làm suy giảm niềm tin của đồng minh và tạo lợi thế cho các đối thủ chiến lược của phương Tây.

Trong vấn đề Ukraine, lập trường của ông Trump - đôi khi được cho là có xu hướng mềm mỏng với Nga - đã khiến một số đồng minh lo ngại. Ngược lại, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và một số lãnh đạo châu Âu khác lựa chọn cách tiếp cận cứng rắn hơn, còn Vương quốc Anh được cho là ưu tiên các biện pháp ngoại giao mềm mỏng nhằm duy trì quan hệ với Washington.

Các nhà quan sát cho rằng thách thức lớn hiện nay nằm ở việc cân bằng quan hệ nội khối, giữa bối cảnh ông Trump thường có các phát biểu cứng rắn nhằm vào đồng minh, trong khi ít chỉ trích trực diện Nga. Nhiều quốc gia châu Âu đang tìm cách thích ứng nhưng vẫn đối mặt với câu hỏi về mức độ tự chủ chiến lược trong một môi trường an ninh ngày càng phức tạp.

NATO tuyên bố có thể mở lại Hormuz, gọi Iran là “mối đe dọa hiện hữu”

VOV.VN - Tổng Thư ký NATO Mark Rutte ngày 22/3 cho biết, ông “hoàn toàn tin tưởng” liên minh có thể mở lại eo biển Hormuz trong thời gian tới.