Chương trình hạt nhân Iran thiệt hại không đáng kể

Theo các đánh giá mới của tình báo Mỹ, thời gian cần thiết để Iran chế tạo vũ khí hạt nhân không thay đổi so với mùa hè năm ngoái. Thời điểm đó, các nhà phân tích ước tính cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã kéo giãn khoảng thời gian này lên tới một năm.

Theo các nguồn tin, những đánh giá mới về chương trình hạt nhân của Iran về cơ bản vẫn giữ nguyên, ngay cả sau 2 tháng chiến sự do Mỹ và Israel phát động. Các đợt tấn công từ ngày 28/2 chủ yếu nhắm vào các mục tiêu quân sự thông thường, song Israel cũng đã đánh trúng một số cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran.

Việc khung thời gian nói trên không thay đổi cho thấy để làm suy giảm đáng kể chương trình hạt nhân của Tehran, có thể cần phải phá hủy hoặc loại bỏ kho dự trữ urani làm giàu ở mức cao còn lại của Iran.

Cuộc chiến tạm lắng kể từ khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn ngày 7/4 nhằm tìm kiếm hòa bình. Tuy nhiên, căng thẳng vẫn ở mức cao khi hai bên còn bất đồng sâu sắc, trong bối cảnh Iran siết chặt lưu thông qua eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu – làm bùng phát khủng hoảng năng lượng thế giới.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth công khai khẳng định Washington đặt mục tiêu đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân thông qua các cuộc đàm phán đang diễn ra với Tehran.

Theo hai nguồn tin, trước cuộc chiến kéo dài 12 ngày hồi tháng 6/2025, các cơ quan tình báo Mỹ nhận định Iran có thể sản xuất đủ urani cấp độ vũ khí cho một quả bom và chế tạo vũ khí hạt nhân trong khoảng 3–6 tháng.

Sau các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào các tổ hợp hạt nhân Natanz, Fordow và Isfahan trong tháng 6, ước tính này được điều chỉnh lên khoảng 9 tháng đến 1 năm. Các đòn tấn công đã phá hủy hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho 3 cơ sở làm giàu urani đang hoạt động. Tuy nhiên, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vẫn chưa thể xác minh vị trí của khoảng 440 kg urani được làm giàu ở mức 60%.

IAEA cho rằng khoảng một nửa số urani này có thể được lưu trữ trong hệ thống đường hầm ngầm tại Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Isfahan, nhưng chưa thể kiểm chứng do hoạt động thanh sát bị đình chỉ. Theo đánh giá của cơ quan này, tổng lượng urani cấp độ cao còn lại của Iran hiện có đủ để chế tạo khoảng 10 quả bom hạt nhân nếu tiếp tục được làm giàu.

Mục tiêu then chốt của Mỹ và những hạn chế thực địa

Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho biết: “Chiến dịch Midnight Hammer đã phá hủy các cơ sở hạt nhân của Iran, trong khi chiến dịch Epic Fury tiếp tục làm suy yếu nền tảng công nghiệp quốc phòng – vốn là lá chắn bảo vệ tham vọng hạt nhân của nước này”.

“Tổng thống Trump từ lâu đã khẳng định rõ ràng rằng Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân - và ông ấy không hề nói suông”, bà Wales nhấn mạnh thêm.

Các quan chức Mỹ, bao gồm cả Tổng thống Trump, nhiều lần nhấn mạnh việc loại bỏ chương trình hạt nhân Iran là mục tiêu cốt lõi của chiến dịch quân sự. Trong một bài đăng trên mạng xã hội X ngày 2/3, Phó Tổng thống JD Vance viết: “Iran không bao giờ được phép có vũ khí hạt nhân. Đó là mục tiêu của chiến dịch này”.

Theo các nguồn tin, ước tính không thay đổi về thời gian Iran cần để chế tạo loại vũ khí đó phản ánh một phần trọng tâm của chiến dịch quân sự mới nhất của Mỹ và Israel. Trong khi Tel Aviv đã tấn công các mục tiêu liên quan đến hạt nhân, bao gồm một cơ sở xử lý urani vào cuối tháng 3, các cuộc tấn công của Washington chủ yếu nhắm vào năng lực quân sự thông thường, giới lãnh đạo và tổ hợp công nghiệp quốc phòng của Iran.

Một số nhà phân tích cho rằng sau các đợt tấn công hồi tháng 6, không còn nhiều mục tiêu hạt nhân lớn có thể dễ dàng bị phá hủy.

Ông Eric Brewer, cựu chuyên gia phân tích tình báo Mỹ về chương trình hạt nhân Iran, nhận định việc đánh giá mới không thay đổi là điều dễ hiểu vì các cuộc không kích gần đây không ưu tiên mục tiêu hạt nhân. “Theo những gì chúng ta biết, Iran vẫn nắm giữ toàn bộ vật liệu hạt nhân của mình. Số vật liệu này nhiều khả năng được lưu trữ tại các cơ sở ngầm sâu mà vũ khí Mỹ khó xuyên phá”, ông nói.

Trong những tuần gần đây, giới chức Mỹ đã cân nhắc các phương án rủi ro cao nhằm cản trở đáng kể chương trình hạt nhân Iran, bao gồm một chiến dịch trên bộ để thu giữ lượng urani làm giàu cấp độ cao được cho là cất giữ trong hệ thống đường hầm tại Isfahan.

Khó đánh giá chính xác

Iran nhiều lần phủ nhận việc theo đuổi vũ khí hạt nhân. Tình báo Mỹ và IAEA cho rằng Tehran đã dừng chương trình phát triển đầu đạn từ năm 2003, dù một số chuyên gia và Israel tin rằng nước này vẫn âm thầm duy trì các thành tố quan trọng.

Các chuyên gia cho rằng việc đánh giá chính xác năng lực hạt nhân của Iran là rất khó, ngay cả với những cơ quan tình báo hàng đầu thế giới. Nhiều cơ quan tình báo Mỹ đã tiến hành các nghiên cứu độc lập về chương trình hạt nhân Iran. Dù tồn tại sự đồng thuận chung, vẫn có những đánh giá khác biệt.

Một số quan chức, trong đó có Ngoại trưởng Marco Rubio, cho rằng các cuộc không kích vào hệ thống phòng không Iran đã làm giảm mối đe dọa hạt nhân bằng cách làm suy yếu khả năng bảo vệ các cơ sở hạt nhân nếu Tehran tăng tốc phát triển vũ khí trong tương lai.

Ngoài ra, các vụ ám sát nhằm vào các nhà khoa học hạt nhân hàng đầu của Iran do Israel thực hiện cũng có thể ảnh hưởng đáng kể. Ông David Albright, cựu thanh sát viên hạt nhân Liên hợp quốc và là người đứng đầu Viện Khoa học và An ninh Quốc tế, cho rằng các vụ việc này tạo ra sự bất định lớn đối với khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân hoạt động đúng thiết kế của Iran.

“Tôi nghĩ mọi người đếu đồng ý rằng kiến thức không thể bị đánh bom, nhưng kỹ năng và năng lực thực hành thì có thể bị phá hủy”, ông Albright nhận định.

Tổng thống Mỹ Trump lần đầu gọi xung đột Iran là “cuộc chiến”

VOV.VN - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 4/5 đã lần đầu công khai gọi xung đột với Iran là một “cuộc chiến”, dù trước đó chính quyền của ông nhiều lần tránh sử dụng thuật ngữ này, trong bối cảnh tranh cãi pháp lý tại Mỹ ngày càng gia tăng.