Triển vọng hòa bình Mỹ - Iran sau khi 2 nước tiến gần thoả thuận gia hạn ngừng bắn
VOV.VN - Các nhà đàm phán Mỹ và Iran đang tiến gần đến thỏa thuận nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn mong manh thêm 60 ngày. Tuy nhiên, triển vọng đạt được bước đột phá vẫn bị phủ bóng bởi những bất đồng sâu sắc liên quan đến eo biển Hormuz, chương trình hạt nhân của Iran và các diễn biến quân sự tiếp diễn tại khu vực.
Theo các nguồn tin tại Mỹ, hai bên đã thống nhất sơ bộ về một bản ghi nhớ nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn hiện nay và mở lại tiến trình thương lượng về hồ sơ hạt nhân Iran. Tuy nhiên, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Tổng thống Donald Trump vẫn chưa phê chuẩn văn bản cuối cùng do các bên còn tranh cãi về “một số vấn đề ngôn ngữ”, đặc biệt liên quan đến urani làm giàu và cơ chế kiểm soát an ninh hàng hải.
“Một phần trong nỗ lực hiện nay của chúng tôi là tạo nền tảng cho một tiến trình đàm phán thành công. Vẫn còn nhiều chi tiết cần được làm rõ và việc xử lý những vấn đề này sẽ cần thêm thời gian. Chẳng hạn, ngay cả khi các bên đạt được thỏa thuận về việc phá hủy kho urani làm giàu, thì câu hỏi tiếp theo sẽ là thực hiện vào thời điểm nào, theo cơ chế nào và ai sẽ được tiếp cận. Có rất nhiều vấn đề kỹ thuật và thực tế cần tiếp tục được giải quyết”, ông Vance cho hay.
Trọng tâm của đề xuất hiện nay là việc khôi phục hoàn toàn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt giao dịch toàn cầu. Theo các nguồn tin, Iran sẽ phải tháo dỡ toàn bộ thủy lôi trong vòng 30 ngày, không áp đặt phí cầu đường và bảo đảm lưu thông tự do cho tàu thương mại. Đổi lại, Mỹ sẽ từng bước dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran và nới lỏng một phần trừng phạt dầu mỏ.
Tuy nhiên, Tehran chưa chính thức xác nhận thỏa thuận. Truyền thông Iran nhấn mạnh mọi cam kết chỉ có giá trị khi được giới lãnh đạo nước này công bố, thay vì thông qua tuyên bố đơn phương từ phía Mỹ. Một số nguồn tin Iran cũng cho biết các điều khoản liên quan đến chương trình hạt nhân sẽ được để lại cho vòng đàm phán tiếp theo.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết: “Đối với những hành động và phát biểu từ phía Mỹ, điều quan trọng với chúng tôi là các thông điệp chính thức mà Iran nhận được. Iran sẽ không chấp nhận bất kỳ điều khoản nào đi ngược lại lợi ích của đất nước và người dân Iran. Vì vậy, các bên cần thêm thời gian để bảo đảm mọi nội dung đều phù hợp với lợi ích quốc gia của chúng tôi. Phía Mỹ rõ ràng cũng mong muốn tiếp tục đàm phán và chúng tôi liên tục nhận được thông điệp từ họ. Iran mong muốn đạt được một thỏa thuận đáp ứng lợi ích quốc gia của mình”.
Tình hình trên thực địa tiếp tục diễn biến căng thẳng. Mỹ cáo buộc Iran vi phạm lệnh ngừng bắn sau vụ phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Kuwait, quốc gia đặt nhiều căn cứ quân sự Mỹ, trong khi Iran chỉ trích Mỹ tiến hành thêm các cuộc không kích gần Bandar Abbas, coi đây là sự vi phạm rõ ràng đối với lệnh ngừng bắn.
Các cuộc đụng độ quanh eo biển Hormuz cũng cho thấy lệnh ngừng bắn hiện nay vẫn hết sức mong manh. Iran tiếp tục kiểm soát chặt lưu lượng tàu thuyền qua tuyến đường chiến lược này, trong khi lực lượng Mỹ gia tăng hoạt động tuần tra và đánh chặn máy bay không người lái tại khu vực.
Trong một diễn biến liên quan đáng chú ý, khi được hỏi về khả năng Oman và Iran cùng tham gia quản lý hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, Tổng thống Donald Trump khẳng định “không quốc gia nào có quyền kiểm soát tuyến đường thủy này”, đồng thời nhấn mạnh Hormuz là “vùng biển quốc tế”. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo Mỹ sẽ có phản ứng mạnh nếu Oman hỗ trợ việc áp đặt phí cầu đường tại eo biển Hormuz. Ông cũng cho biết Mỹ có thể siết thêm các biện pháp hạn chế đối với hoạt động hàng không của Iran, dù vẫn duy trì các ngoại lệ cho mục đích nhân đạo và hành hương tôn giáo.
Những diễn biến trên lập tức tác động tới thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu thế giới biến động mạnh trong tuần qua khi giới đầu tư liên tục đánh giá lại khả năng đạt được thỏa thuận giữa Mỹ và Iran. Các chuyên gia cảnh báo bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại eo biển Hormuz đều có thể khiến giá năng lượng duy trì ở mức cao, gây thêm áp lực lạm phát đối với kinh tế toàn cầu vốn chưa phục hồi hoàn toàn sau giai đoạn bất ổn trước đó.
Mỹ và Iran tiết lộ lằn ranh đỏ giữa lúc đạt thỏa thuận gia hạn ngừng bắn
VOV.VN - Các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận về một bản ghi nhớ kéo dài lệnh ngừng bắn hiện nay thêm 60 ngày và đang chờ sự phê chuẩn từ Tổng thống Trump. Trong khi đó, điểm bất đồng lớn nhất giữa hai bên tiếp tục là năng lực hạt nhân của Tehran.
