Mỹ và Iran tiết lộ lằn ranh đỏ giữa lúc đạt thỏa thuận gia hạn ngừng bắn
VOV.VN - Các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận về một bản ghi nhớ kéo dài lệnh ngừng bắn hiện nay thêm 60 ngày và đang chờ sự phê chuẩn từ Tổng thống Trump. Trong khi đó, điểm bất đồng lớn nhất giữa hai bên tiếp tục là năng lực hạt nhân của Tehran.
Mỹ và Iran đạt thỏa thuận gia hạn ngừng bắn, chờ ông Trump phê chuẩn
Các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận về một bản ghi nhớ kéo dài lệnh ngừng bắn hiện nay thêm 60 ngày, đồng thời khởi động các cuộc đàm phán liên quan tới chương trình hạt nhân của Tehran. Tuy nhiên, thỏa thuận này vẫn cần sự phê chuẩn cuối cùng từ Tổng thống Donald Trump.
Thỏa thuận được đưa ra sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng trong bối cảnh nguy cơ leo thang xung đột gia tăng sau khi Mỹ tiến hành các cuộc không kích mà Washington gọi là “mang tính phòng vệ” nhằm vào Iran.
Hôm 25/5, Washington đã mở các đợt tấn công ở miền Nam Iran. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết quân đội nước này nhắm vào các tàu Iran bị cáo buộc đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. CENTCOM cũng cáo buộc một tên lửa Iran đã nhắm vào máy bay chiến đấu Mỹ.
Theo các quan chức Mỹ trước đó trao đổi với Fox News, Washington đã đáp trả bằng cách phá hủy các tàu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bị cáo buộc rải thủy lôi, cùng một trận địa tên lửa đất đối không tại Bandar Abbas. Sau đó, Mỹ tiếp tục bắn hạ nhiều máy bay không người lái của Iran tại eo biển Hormuz hôm 27/5, ngay trước khi Tehran phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào Kuwait - đồng minh của Mỹ. Dù lực lượng Kuwait đã đánh chặn thành công tên lửa, CENTCOM vẫn gọi vụ phóng này là “một hành vi vi phạm nghiêm trọng lệnh ngừng bắn”.
Phát biểu hôm 27/5, Tổng thống Trump cho biết Iran hiện đang “đàm phán trong tình trạng kiệt sức” và hai bên vẫn chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng.
“Cho tới lúc này họ vẫn chưa đạt được điều đó. Chúng tôi chưa hài lòng, nhưng rồi sẽ hài lòng. Hoặc là như vậy, hoặc chúng tôi sẽ phải hoàn tất công việc”, ông Trump cảnh báo.
Lằn ranh đỏ của Iran và Mỹ
Điểm bất đồng lớn nhất giữa hai bên tiếp tục là năng lực hạt nhân của Iran. Ông Trump từ lâu khẳng định Tehran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân và tiếp tục nhấn mạnh lập trường này hôm 27/5.
“Iran không thể có vũ khí hạt nhân”, ông Trump tuyên bố.
Về phía Iran, ông Ebrahim Azizi - Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran viết trên mạng xã hội X rằng, “lằn ranh đỏ” của Tehran bao gồm quyền làm giàu urani, duy trì kho dự trữ urani làm giàu, quyền kiểm soát eo biển Hormuz và yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
“Rõ ràng trong nỗ lực tìm lối thoát khỏi thế bế tắc chiến lược này, ông Trump đang xen kẽ giữa việc đưa ra các lời đe dọa và kêu gọi đạt được thỏa thuận”, ông Azizi viết.
Trong khi đó, Tổng thống Trump tiết lộ điều mà ông cho là “giới hạn” có thể khiến Washington nối lại chiến dịch quân sự tấn công nhằm vào Iran sau các đợt không kích mà Mỹ mô tả là “mang tính phòng vệ”.
“Khi một thỏa thuận không còn có lợi cho chúng tôi, đó chính là lằn ranh cuối cùng. Tôi đang theo dõi diễn biến và chúng ta sẽ xem điều gì xảy ra”, ông Trump nói.
Trong chương trình trên Fox News, nhà lãnh đạo Mỹ đã đề cập tới khả năng Washington tiếp tục hành động quân sự nhằm vào Iran cũng như những tác động chính trị mà cuộc xung đột có thể gây ra. Hiện xuất hiện nhiều đồn đoán về khả năng Mỹ nối lại chiến dịch quân sự tại Iran trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh và tiến trình đàm phán đình trệ đang khiến chính quyền Mỹ dần mất kiên nhẫn.
Lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được duy trì từ đầu tháng 4/2026, song các cuộc đàm phán giữa quan chức hai nước kể từ đó đến nay hầu như không đạt tiến triển đáng kể, dù gần đây ông Trump cho biết hai bên đang tiến gần tới một thỏa thuận.
Trả lời Fox News, ông Trump cho rằng phía Iran là những nhà đàm phán “rất giỏi”, nhưng việc năng lực quân sự của Tehran bị suy yếu nghiêm trọng đang mang lại lợi thế cho Washington trong việc áp đặt các điều kiện mà nước này mong muốn, trong đó ưu tiên hàng đầu là buộc Iran từ bỏ năng lực hạt nhân.
“Họ (Iran – ND) rất khôn khéo, nhưng cuối cùng chúng tôi nắm toàn bộ lợi thế vì chúng tôi đã đánh bại họ về mặt quân sự”, ông Trump cho hay. Theo nhà lãnh đạo Mỹ: “Họ không còn hải quân nữa. Họ có 159 tàu và tất cả đều đang nằm dưới đáy biển. Chúng tôi có hình ảnh về điều đó. Có người xuống tận nơi chụp ảnh hàng trăm con tàu. Hải quân của họ đã bị xóa sổ hoàn toàn. Không quân của họ cũng bị phá hủy hoàn toàn”.
Ông Trump cũng đề cập tới những hệ lụy chính trị mà cuộc chiến với Iran có thể gây ra đối với cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026, trong bối cảnh người dân Mỹ đang chịu tác động từ giá nhiên liệu tăng cao do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Dư luận Mỹ cũng có dấu hiệu ngày càng phản đối xung đột. Một cuộc khảo sát gần đây của Fox News cho thấy tỷ lệ phản đối hành động quân sự của Mỹ nhằm vào Iran đã tăng lên 60%, so với mức 55% hồi tháng 4/2026.
Theo ông Trump, hệ thống chính trị Mỹ tồn tại một “vấn đề mang tính cấu trúc”, khi các cuộc bầu cử diễn ra quá thường xuyên, với bầu cử giữa nhiệm kỳ chỉ cách bầu cử tổng thống 2 năm, khiến các tổng thống chỉ có khoảng thời gian rất ngắn để thực hiện các chiến dịch quân sự. Tuy nhiên, ông cho biết áp lực chính trị không ngăn cản ông hành động tại Iran, nhấn mạnh ưu tiên lớn nhất của mình là loại bỏ năng lực hạt nhân của Tehran.
“Khoảng thời gian để tiến hành bất kỳ hành động nào liên quan tới chiến tranh là rất ngắn. Nhưng tôi không nhìn mọi thứ theo cách đó. Tôi nhìn vào điều mà tôi cho là đúng và cần phải làm”, ông Trump nói.