Ứng cử viên Thủ tướng Anh Andy Burnham và bài toán vực dậy đất nước

Trọng tâm trong chương trình hành động của ông là kế hoạch trao thêm quyền cho chính quyền địa phương, thúc đẩy tái công nghiệp hóa, tạo việc làm và nâng cao mức sống người dân. Trong bối cảnh Công đảng đang đánh mất niềm tin của cử tri sau hàng loạt khó khăn về kinh tế, mức sống và nhập cư, bài phát biểu của ông Burnham được xem như tuyên ngôn mở đầu cho một giai đoạn chuyển giao quyền lực mới tại Anh. Nhưng liệu những cam kết này có đủ để tạo ra khác biệt, hay chỉ là một phiên bản khác của những lời hứa cải cách từng nhiều lần được đưa ra trước đây?

Lựa chọn trọng tâm của ông Burnham

Việc ông Andy Burnham lựa chọn phân quyền địa phương làm trọng tâm trong bài phát biểu vừa qua là một bước đi hoàn toàn logic nếu nhìn vào hành trình chính trị của ông cũng như căn bệnh trầm kha của nền chính trị Anh hiện nay.

Trước hết, phân quyền chính là bệ phóng tạo nên thương hiệu và thành công lớn nhất của ông Andy Burnham. Dù từng giữ ghế Bộ trưởng trong chính phủ trung ương, nhưng phải đến khi đảm nhận vai trò Thị trưởng vùng Đại Manchester, ông mới thực sự gây tiếng vang lớn. Những cải cách đột phá của ông tại Manchester, từ việc tự chủ kiểm soát hệ thống giao thông công cộng cho đến các chính sách nhà ở và an sinh, đã chứng minh một thực tế rằng các địa phương luôn hiểu rõ bài toán của họ hơn là các nhà hoạch định chính sách ở London. Do đó, việc đưa phân quyền vào tầm nhìn lãnh đạo quốc gia thực chất là cách ông muốn nhân rộng mô hình thành công đã được kiểm chứng của mình ra quy mô toàn quốc.

Bên cạnh đó, lựa chọn này cũng là một đòn đánh trực diện vào mô hình quản lý tập trung quá mức, vốn bị chỉ trích bấy lâu nay tại Anh. Từ nhiều thập kỷ qua, nguồn lực kinh tế và quyền quyết định gần như đều co cụm về thủ đô, khiến các vùng miền khác, đặc biệt là dải đất miền Bắc nước Anh, rơi vào cảnh bị bỏ lại phía sau. Bằng cách cam kết trao quyền lực và tài chính về cho các khu vực, ông Burnham đang đánh trúng tâm lý khao khát thay đổi của hàng triệu cử tri ngoài London, những người đang cảm thấy tiếng nói của mình bị ngó lơ.

Cách tiếp cận từ dưới lên này đồng thời giúp ông Burnham tạo ra một sự khác biệt rất lớn trên bàn cờ chính trị. Trong khi các nhà lãnh đạo ở Westminster thường bị coi là xa rời thực tế và đang loay hoay với các bài toán vĩ mô, thì hình ảnh một chính trị gia thực trường, đứng về phía các địa phương sẽ mang lại một làn gió mới.

Vì vậy, có thể thấy chủ trương phân quyền của ông Burnham không đơn thuần là một giải pháp hành chính kỹ thuật, mà là một chiến lược chính trị sắc bén, vừa phát huy tối đa lợi thế cá nhân, vừa đưa ra được lời giải mà cử tri Anh đang mong đợi để vực dậy đất nước.

Anh-NATO thảo luận trước thềm Hội nghị thượng đỉnh NATO

VOV.VN - Hôm nay (29/6), Thủ tướng Anh Keir Starmer, người vừa tuyên bố từ chức hồi tuần trước, đã có cuộc gặp với Tổng Thư ký NATO Mark Rutte tại London nhằm thảo luận các nội dung then chốt trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh NATO, dự kiến diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7 tới.

Ông Burnham liệu có thể tạo nên khác biệt?

Rõ ràng, những mục tiêu như tăng trưởng kinh tế, hạ tầng hay việc làm là mẫu số chung của mọi chính phủ, và cựu Thủ tướng Keir Starmer cũng từng đặt chúng thành các "sứ mệnh" cốt lõi nhưng chưa thể tạo ra bước đột phá như kỳ vọng. Tuy nhiên, ông Burnham tin rằng mình có thể làm tốt hơn nhờ vào ba sự thay đổi căn bản trong triết lý và phương pháp tiếp cận.

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở công thức thực hiện, với trọng tâm là việc "Phân quyền triệt để". Ông Burnham nhìn nhận thất bại của chính phủ tiền nhiệm không nằm ở mục tiêu, mà nằm ở cơ chế vận hành từ trên xuống của Whitehall. Theo góc nhìn của ông, London không thể quản lý hiệu quả hạ tầng hay tạo việc làm cho từng vùng miền xa xôi. Bằng cách đẩy mạnh làn sóng phân quyền mạnh mẽ nhất trong lịch sử hiện đại, trao cho các Thị trưởng vùng, quyền kiểm soát sâu rộng hơn về nhà ở, phúc lợi và giáo dục sau 16 tuổi, ông muốn biến mỗi địa phương thành một "động cơ tăng trưởng" tự chủ. Ông Burnham gọi đây là "mạch ngắt" cần thiết để phá vỡ sự trì trệ của hệ thống cũ.

Một yếu tố nữa tạo nên sự tự tin của ông Burnham là mô hình kinh tế thực tế dựa trên kinh nghiệm điều hành tại Manchester, hay còn được gọi là "chủ nghĩa Manchester". Đây là cách tiếp cận xã hội thực tế, thân thiện với doanh nghiệp, chủ động thu hút đầu tư tư nhân để tài trợ cho các dự án hạ tầng lớn thay vì chỉ phụ thuộc vào ngân sách công. Ông Burnham hiểu rất rõ các giới hạn tài chính quốc gia. Vì vậy, ông cam kết tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc tài khóa trung ương để ổn định thị trường, nhưng sẽ tối ưu hóa dòng vốn bằng phương pháp cải cách các quy định đấu thầu công, ưu tiên "mua hàng Anh" để tạo giá trị xã hội, tạo việc làm và vị trí thực tập cho người lao động bản địa.

Bên cạnh đó, sự tự tin này còn đến từ tầm nhìn dài hạn và cam kết thay đổi văn hóa chính trị. Thay vì những tính toán ngắn hạn, ông Burnham đặt ra một "sứ mệnh 10 năm" để nâng cao mức sống người dân thông qua tái công nghiệp hóa và cải cách giáo dục, đặc biệt là tạo ra sự bình đẳng thực sự giữa con đường học thuật và đào tạo nghề kỹ thuật, điều mà các chính phủ trước chưa giải quyết triệt để. Thậm chí, để chứng minh cho quyết tâm xóa bỏ tư duy cục bộ kiểu London, ông còn lên kế hoạch dịch chuyển một phần bộ máy điều hành của Thủ tướng về phía Bắc với đề án thành lập một "Văn phòng số 10 phố Downing tại miền Bắc".

Tóm lại, ông Burnham tin mình sẽ làm tốt hơn không phải bằng cách hứa hẹn chi tiêu nhiều tiền hơn, mà bằng cách thay đổi tận gốc cách thức vận hành quyền lực: dịch chuyển trọng tâm từ London về các địa phương để chính người dân và lãnh đạo các vùng miền tự tay giải bài toán tăng trưởng của chính họ.

Đưa nước Anh trở lại đúng hướng

Nếu trở thành Thủ tướng trong tháng tới như dự báo, ông Burnham sẽ tiếp quản một nước Anh vẫn đang đối mặt với tăng trưởng yếu, áp lực ngân sách cũng như sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ đảng Reform UK của ông Nigel Farage. Vì thế, có thể nói với việc bước vào số 10 phố Downing trong bối cảnh hiện tại, ông Andy Burnham chắc chắn sẽ không có giai đoạn "trăng mật" với cử tri. Triển vọng hiện thực hóa tầm nhìn của ông được giới quan sát tại Anh đánh giá là vừa có cơ sở thực tế cao, nhưng cũng vừa tiềm ẩn rủi ro khủng hoảng rất lớn. Sự khả thi này phụ thuộc vào cách ông hóa giải các bài toán hóc búa đang bủa vây.

Trước hết, về áp lực tăng trưởng và ngân sách, lợi thế lớn nhất của ông Burnham là tính thực tế và cam kết duy trì kỷ luật tài khóa. Rút kinh nghiệm từ những bài học xương máu trong quá khứ, ông tuyên bố sẽ không thúc đẩy chi tiêu công bằng cách vay nợ vô tội vạ để tránh làm chao đảo thị trường tài chính. Thay vào đó, sự khả thi trong kế hoạch của ông nằm ở mô hình hợp tác công - tư để thu hút dòng vốn doanh nghiệp vào hạ tầng, kết hợp với các biện pháp giảm bớt gánh nặng thuế cho doanh nghiệp và ưu tiên chuỗi cung ứng nội địa. Đây là một hướng đi khôn ngoan, nhưng thách thức là các khoản đầu tư tư nhân cần thời gian dài để tạo ra quả ngọt, trong khi người dân Anh lại đang mất kiên nhẫn và muốn thấy kết quả ngay lập tức đối với các dịch vụ công đang xuống cấp.

Thách thức lớn tiếp theo chính là áp lực chính trị từ đảng Reform UK của ông Nigel Farage. Sự trỗi dậy của làn sóng dân túy này thực chất sống bằng sự thất vọng của cử tri đối với tầng lớp chính trị cũ tại Westminster. Điểm đặc biệt là ông Burnham lại là chính trị gia hiếm hoi của Công đảng có khả năng khắc chế được "hiệu ứng Farage". Chiến thắng áp đảo vừa qua của ông tại khu vực cử tri Makerfield, nơi vốn là địa bàn truyền thống của tầng lớp lao động da màu nhưng đang bị đảng Reform UK cạnh tranh gay gắt, là một minh chứng. Với phong cách bình dân, gần gũi và một chương trình nghị sự tập trung vào việc đem lại lợi ích trực tiếp cho các vùng nghèo, ông Burnham có thể kéo nhóm cử tri này quay trở lại, từ đó giảm bớt sức ép chính trị từ phe cánh hữu.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với tính khả thi trong tầm nhìn của ông Burnham lại nằm ở chính chiếc áo cơ chế mà ông kế thừa. Tiếp quản quyền lực giữa nhiệm kỳ, ông bị ràng buộc bởi các cam kết nền tảng mà Công đảng đã trúng cử trước đó và không dễ dàng thay đổi toàn bộ bộ máy lập pháp trong một sớm một chiều. Việc triển khai làn sóng phân quyền triệt để sẽ vấp phải sự kháng cự không nhỏ từ chính hệ thống hành chính quan liêu tại trung ương London, những người vốn không muốn chia sẻ quyền lực.

Tựu trung lại, triển vọng "đưa nước Anh trở lại đúng hướng" của ông Andy Burnham là khả thi nhưng sẽ tiến triển theo lộ trình chậm và thận trọng. Sự khác biệt về mặt phong cách, xuất thân từ thực tế điều hành địa phương và khả năng đối thoại với tầng lớp lao động sẽ giúp ông có được lòng tin ban đầu của công chúng. Nhưng để biến tầm nhìn đó thành hiện thực, ông sẽ phải chứng minh mình là một nhà kỹ trị sắc bén, biết cách thỏa hiệp giữa những kỳ vọng thay đổi to lớn của người dân với thực tế nguồn lực quốc gia đang vô cùng eo hẹp.

Bài phát biểu đầu tiên của ông Andy Burnham không chỉ là lời giới thiệu về chương trình hành động của một ứng cử viên thủ tướng, mà còn phản ánh nỗ lực của Công đảng trong việc tìm kiếm một hướng đi mới sau giai đoạn suy giảm lòng tin của cử tri. Nếu chính thức tiếp quản số 10 phố Downing trong những tuần tới, thách thức lớn nhất đối với ông Burnham là phải chứng minh rằng nước Anh có thể thực sự thay đổi bằng những chính sách khác với những gì các chính phủ tiền nhiệm đã theo đuổi.

Thủ tướng Anh Starmer từ chức, chính trường Anh bước vào giai đoạn bất định mới

VOV.VN - Thủ tướng Anh Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức lãnh đạo Công đảng cầm quyền, mở đường cho cuộc đua tìm người kế nhiệm trong những tuần tới và đẩy chính trường Anh vào một giai đoạn chuyển tiếp mới chỉ chưa đầy 2 năm sau cuộc tổng tuyển cử năm 2024.