Tổng thư ký NATO thăm Mỹ, nỗ lực hàn gắn quan hệ xuyên Đại Tây Dương
VOV.VN - Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte ngày 8/4 bắt đầu chuyến thăm Mỹ kéo dài 4 ngày trong nỗ lực hàn gắn mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương ngày một rạn nứt.
Chuyến đi của Tổng thư ký NATO Mark Rutte diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây liên tục chỉ trích lập trường của các đồng minh đối với chiến dịch quân sự ở Iran, đồng thời đưa ra cảnh báo mạnh mẽ nhất từ trước tới nay về khả năng rút khỏi liên minh quân sự.
Theo thông báo từ NATO, trong khuôn khổ chuyến thăm đã được lên kế hoạch từ trước, Tổng Thư ký Mark Rutte dự kiến sẽ có các cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth để trao đổi về những vấn đề cùng quan tâm. Đáng chú ý, chuyến thăm diễn ra chỉ hai ngày sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố chỉ trích NATO là “hổ giấy” vì không hỗ trợ Mỹ trong chiến dịch quân sự tại Iran, qua đó cho thấy những bất đồng ngày càng gia tăng giữa các đồng minh.
Trong bối cảnh này, ông Mark Rutte được đánh giá là nhân vật có khả năng duy trì đối thoại hiệu quả với Tổng thống Donald Trump nhờ cách tiếp cận thận trọng: tránh đối đầu trực diện, đồng thời nhấn mạnh các lợi ích chiến lược mà NATO mang lại cho Mỹ. Chiến lược này từng giúp ông đạt được một số kết quả nhất định, trong đó có việc giảm căng thẳng liên quan đến vấn đề Greenland và thúc đẩy các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng.
Tuy nhiên, thách thức hiện nay phức tạp hơn nhiều. Chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran, vốn nằm ngoài phạm vi hoạt động truyền thống của NATO đã trở thành điểm nóng gây chia rẽ. Nhiều quốc gia châu Âu như Pháp và Đức công khai giữ khoảng cách, nhấn mạnh rằng họ không được tham vấn trước và không coi đây là ưu tiên chiến lược chung. Điều này phản ánh sự khác biệt ngày càng rõ rệt trong nhận thức an ninh giữa hai bờ Đại Tây Dương.
Bên cạnh đó, các nguyên tắc cốt lõi của NATO, đặc biệt là Điều 5, cũng đang bị đặt dấu hỏi. Việc Tổng thống Donald Trump nhiều lần ám chỉ khả năng không bảo vệ những đồng minh “đóng góp không đủ” đã làm suy giảm niềm tin vào cơ chế phòng thủ tập thể – nền tảng quan trọng của liên minh, nhất là sau sự kiện 11/9/2001.
Dù vậy, khả năng Mỹ rút hoàn toàn khỏi NATO vẫn bị hạn chế bởi các rào cản pháp lý trong nước. Thay vào đó, giới quan sát nghiêng về những biện pháp “giảm cam kết mềm” như cắt giảm hiện diện quân sự tại châu Âu hoặc hạn chế chia sẻ tình báo, có thể làm suy yếu liên minh từ bên trong.
Chuyên gia Constanze Stelzenmuller tại Viện Brookings nhận định: “Tôi cho rằng khả năng Mỹ chính thức rút khỏi NATO là rất thấp, vì hai lý do chính. Thứ nhất là những rào cản pháp lý tại Quốc hội Mỹ, khiến một quyết định như vậy khó có thể được thông qua. Thứ hai, việc duy trì vai trò trong NATO mang lại cho Mỹ những lợi ích chiến lược rõ rệt, trong đó có khả năng tiếp cận thông tin về tính toán quốc phòng của các đồng minh châu Âu, cũng như duy trì đòn bẩy ảnh hưởng đối với các quyết định của họ. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là trong hơn một năm qua, tần suất, mức độ và nội dung của các phát biểu mang tính chỉ trích từ các quan chức trong chính quyền, bao gồm cả Tổng thống Donald Trump, đã làm xói mòn đáng kể độ tin cậy trong cam kết của Mỹ. Hệ quả là uy tín của chính liên minh cũng bị ảnh hưởng theo”.
Trong bối cảnh này, Tổng thư ký NATO Mark Rutte dường như đang đặt cược vào mối quan hệ cá nhân với Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng vấp phải không ít ý kiến trái chiều từ một số quan chức châu Âu cho rằng NATO cần thể hiện lập trường thống nhất và rõ ràng hơn thay vì phụ thuộc vào ngoại giao cá nhân.
Chuyến thăm lần này vì thế phản ánh một thực tế khó phủ nhận: NATO đang bước vào giai đoạn thử thách nghiêm trọng nhất trong nhiều năm. Khi lợi ích chiến lược giữa Mỹ và châu Âu ngày càng khác biệt, nhiệm vụ của ông Mark Rutte không chỉ dừng lại ở việc xoa dịu căng thẳng trước mắt, mà còn phải tái định hình nền tảng hợp tác lâu dài nhằm giúp liên minh thích ứng với một trật tự an ninh toàn cầu đang biến đổi nhanh chóng.
Ông Trump chỉ trích NATO trước thềm chuyến thăm của Tổng thư ký Mark Rutte
VOV.VN - Phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng ngày 6/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục chỉ trích NATO và các đồng minh lâu năm vì không hỗ trợ đủ trong chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran.
