Xe chiến thuật bộ binh: “Nút tác chiến số” tương lai

Từ phương tiện cơ động thành nút tác chiến số

Chiến trường hiện đại không còn chỉ là cuộc cạnh tranh về độ dày của lớp vỏ giáp hay công suất động cơ. UAV có thể giám sát từ trên cao, tác chiến điện tử làm gián đoạn liên lạc, trong khi các mạng lưới cảm biến liên tục cung cấp dữ liệu cho sở chỉ huy. Thách thức ngày càng lớn đối với binh sĩ là xử lý lượng thông tin khổng lồ và đưa ra quyết định trong thời gian ngắn.

Trong bối cảnh đó, nhà sản xuất xe quân sự Anh Supacat và công ty công nghệ Phần Lan Distance Technologies đang hợp tác đưa công nghệ thực tế tăng cường (AR) vào các phương tiện chiến thuật. Theo thỏa thuận khung kéo dài 3 năm ký tháng 6/2026, hai công ty sẽ tích hợp hệ thống AR của Distance Technologies vào dòng xe cơ động cao High Mobility Transporter (HMT) của Supacat. Trước đó, từ năm 2025, hai bên đã hợp tác ứng dụng công nghệ này trên nền tảng xe Jackal.

Mục tiêu là biến xe chiến thuật thành các “nút tác chiến số”, có khả năng kết nối với hệ thống chỉ huy, cảm biến, UAV và các phương tiện tự hành, thay vì chỉ đảm nhiệm vận chuyển binh sĩ và trang thiết bị.

Phil Applegarth, Giám đốc Supacat, cho rằng điều quan trọng không nằm ở một công nghệ riêng lẻ, mà ở khả năng tích hợp phương tiện vào mạng lưới tác chiến rộng hơn. Xe quân sự tương lai cần đủ linh hoạt để tiếp nhận các công nghệ mới trong suốt vòng đời hoạt động, đồng thời duy trì những yêu cầu cốt lõi về cơ động, độ tin cậy, độ bền và khả năng sống sót trên chiến trường.

AR giúp giảm quá tải thông tin

Một trong những thay đổi đáng chú ý là cách thông tin được truyền tải đến người điều khiển phương tiện. Hiện nay, kíp xe có thể phải theo dõi nhiều màn hình và giao diện khác nhau để nắm thông tin định vị, tình trạng phương tiện, dữ liệu trinh sát, cảnh báo nguy cơ và mệnh lệnh tác chiến. Việc liên tục chuyển hướng nhìn giữa màn hình và môi trường bên ngoài có thể làm gián đoạn nhận thức tình huống.

Urho Konttori, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Distance Technologies, cho biết công nghệ AR của công ty hướng tới hiển thị thông tin cần thiết trực tiếp trong trường nhìn của người điều khiển, thông qua kính chắn gió hoặc tầm nhìn tự nhiên, mà không cần kính chuyên dụng hay màn hình bổ sung.

Thông tin về dẫn đường, trạng thái phương tiện, cập nhật nhiệm vụ và cảnh báo nguy cơ có thể xuất hiện ngay trong tầm mắt của người lái. Qua đó, họ có thể tiếp tục quan sát địa hình phía trước trong khi tiếp nhận dữ liệu cần thiết.

Tuy nhiên, theo Konttori, mục tiêu không phải hiển thị càng nhiều thông tin càng tốt, mà là lựa chọn đúng dữ liệu, đúng thời điểm và đúng ngữ cảnh. Một hệ thống hiệu quả cần giảm khối lượng xử lý thông tin của con người, thay vì tạo thêm một nhiệm vụ mới cho người vận hành.

Trong môi trường địa hình phức tạp, khi xe di chuyển tốc độ cao và có thể đối mặt với những mối đe dọa bất ngờ, việc duy trì sự tập trung vào bên ngoài phương tiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Dù vậy, hai công ty chưa đưa ra số liệu định lượng về mức độ giảm rủi ro hoặc cải thiện thời gian phản ứng nhờ công nghệ này.

UAV và tác chiến điện tử định hình thiết kế xe quân sự

Sự phổ biến của UAV đang làm thay đổi yêu cầu đối với phương tiện chiến thuật. Xe quân sự ngày nay có thể bị theo dõi liên tục từ trên không, trong khi các hệ thống tác chiến điện tử và cảm biến phân tán khiến môi trường hoạt động trở nên phức tạp hơn.

Theo Applegarth, những thay đổi này làm tăng yêu cầu về khả năng cơ động, tính linh hoạt và khả năng di chuyển nhanh trong khu vực có tranh chấp. Phương tiện cũng cần được thiết kế để hoạt động khi liên lạc suy giảm hoặc tín hiệu GPS không khả dụng. Điều đó đòi hỏi xe chiến thuật không chỉ có khả năng bảo vệ và cơ động tốt, mà còn phải sở hữu kiến trúc điện tử linh hoạt, đủ nguồn điện và không gian để tích hợp cảm biến, thiết bị nhiệm vụ và các công nghệ mới.

Applegarth cho rằng việc thích ứng với những mối đe dọa đang thay đổi nhanh chóng ngày càng quan trọng không kém khả năng bảo vệ hay cơ động của phương tiện.

Trong khi đó, hệ thống AR được kỳ vọng giúp binh sĩ xử lý hiệu quả hơn thông tin đến từ UAV, cảm biến, mạng chỉ huy và các hệ thống tự hành. Khi lượng dữ liệu tăng lên, lợi thế không nhất thiết thuộc về lực lượng thu thập được nhiều thông tin nhất, mà có thể thuộc về lực lượng xác định và sử dụng thông tin quan trọng nhanh hơn.

Con người vẫn là chủ thể trung tâm

Sự phát triển của các hệ thống tự hành đặt ra câu hỏi về mối quan hệ giữa tự động hóa và năng lực của con người trên chiến trường.

Giám đốc Supacat Phil Applegarth cho rằng, các hệ thống không người lái đã chứng minh giá trị trong trinh sát, hậu cần, giám sát và bảo vệ lực lượng. Vai trò này được dự báo tiếp tục được tăng cường, nhưng binh sĩ vẫn phải đưa ra những quyết định chiến thuật phức tạp trong môi trường biến động.

Vì vậy, cơ hội lớn nhất nằm ở việc giúp con người phối hợp hiệu quả với các hệ thống tự hành. Xe chiến thuật có thể trở thành đầu mối kết nối binh sĩ, phương tiện không người lái và mạng chỉ huy rộng hơn.

Cùng quan điểm này, Konttori nhấn mạnh rằng tự động hóa không nhất thiết đồng nghĩa với thay thế con người. Khi các hệ thống tự hành ngày càng tạo ra nhiều dữ liệu, giao diện thiếu trực quan có thể khiến người vận hành bị quá tải thay vì được hỗ trợ. Để thực hiện mục tiêu này, công nghệ cần hoạt động hiệu quả ở phía sau, giúp người điều khiển nhận được thông tin cần thiết mà không phải liên tục thao tác với nhiều hệ thống riêng biệt.

Tuy nhiên, để đạt được khả năng tích hợp thực sự, ngành công nghiệp quốc phòng vẫn phải giải quyết những thách thức về khả năng tương thích giữa các nền tảng, tiêu chuẩn chung, kiến trúc mở và khả năng hoạt động khi mạng lưới liên lạc bị gián đoạn. Đây là yêu cầu quan trọng bởi xe quân sự có thể phục vụ hàng chục năm, trong khi phần mềm và công nghệ số thay đổi nhanh hơn nhiều.

Sản phẩm của sự hợp tác giữa Supacat và Distance Technologies phản ánh một xu hướng rộng hơn trong phát triển phương tiện quân sự: lợi thế không chỉ đến từ sức mạnh cơ học, mà còn từ khả năng kết nối, xử lý và trình bày thông tin nhằm giúp binh sĩ ra quyết định trên chiến trường nhanh nhất, hiệu quả nhất.

Vì thế, trong chiến tranh hiện đại, khi UAV, cảm biến và các hệ thống tự hành ngày càng phổ biến, chiếc xe chiến thuật bộ binh hiệu quả không đơn thuần là phương tiện vận chuyển quân đến chiến trường. Nó còn phải giúp họ hiểu rõ hơn những gì đang diễn ra xung quanh, đưa ra quyết định nhanh hơn và phối hợp tốt hơn với toàn bộ lực lượng.

Ukraine trình làng xe chiến đấu bộ binh Pegas 35 tấn

VOV.VN - Xe chiến đấu bộ binh bánh xích Pegas của Ukraine nặng 35 tấn, được trang bị giáp chuẩn NATO, pháo 30 mm và hệ thống tác chiến điện tử chống UAV.