Xung đột Trung Đông chưa hạ nhiệt: Khủng hoảng đa tầng, rủi ro lan rộng
VOV.VN - Cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran bước sang tuần thứ tư mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Những tuyên bố và động thái mới nhất của các bên cho thấy, xung đột đang dịch chuyển từ đối đầu quân sự trực tiếp sang một cuộc khủng hoảng đa tầng, với tác động lan rộng cả về an ninh, kinh tế, năng lượng và du lịch.
Lãnh tụ tối cao mới của Iran, Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei hôm qua (20/3) đã có thông điệp Năm mới đầu tiên, nhấn mạnh tinh thần đoàn kết dân tộc và quyết tâm bảo vệ an ninh quốc gia. Việc lựa chọn “kinh tế kháng chiến” và “đoàn kết quốc gia” làm thông điệp chủ đạo phản ánh ưu tiên chiến lược của Iran, vừa đối phó áp lực quân sự, vừa duy trì ổn định nội bộ trong bối cảnh xung đột và trừng phạt kéo dài.
Ông cũng lên án các vụ tấn công tại Thổ Nhĩ Kỳ và Oman, cáo buộc đây là chiến thuật “cờ giả” nhằm gây chia rẽ khu vực: “Các cuộc tấn công xảy ra tại Thổ Nhĩ Kỳ và Oman, hai quốc gia vẫn duy trì quan hệ tốt đẹp với chúng tôi hoàn toàn không phải do lực lượng vũ trang của Cộng hòa Hồi giáo Iran hay bất kỳ lực lượng nào thuộc mặt trận kháng chiến thực hiện. Đây là một âm mưu đánh lừa nhằm gây chia rẽ giữa Iran và các nước láng giềng. Những kịch bản tương tự hoàn toàn có thể tiếp tục xảy ra tại các quốc gia khác”.
Tuyên bố gây chú ý trong bối cảnh nhà lãnh đạo này chưa xuất hiện công khai kể từ khi lên nắm quyền, làm dấy lên những câu hỏi về tình trạng sức khỏe cũng như khả năng điều hành thực tế. Dù vậy, thông điệp cứng rắn cho thấy nỗ lực củng cố quyền lực và duy trì tính liên tục của hệ thống lãnh đạo.
Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này đang tiến gần tới các mục tiêu quân sự, đồng thời để ngỏ khả năng điều chỉnh mức độ can dự: “Tôi nghĩ chúng ta đã thắng rồi. Chúng ta đã đánh bại hải quân, không quân của họ. Chúng ta đã vô hiệu hóa hệ thống phòng không của họ. Chúng ta đã đánh bại tất cả mọi thứ. Chúng ta đang tự do hoạt động. Về mặt quân sự, tất cả những gì họ đang làm là làm tắc nghẽn eo biển”.
Tuy nhiên, trên thực địa, Mỹ vẫn tiếp tục gia tăng hiện diện quân sự tại khu vực, với việc triển khai thêm hàng nghìn lính thủy đánh bộ và nhiều tàu tấn công đổ bộ. Tổng số binh sĩ Mỹ tại Trung Đông hiện đã vượt 50.000 người. Trong khi đó, cường độ tấn công giữa Israel và Iran nhằm vao các mục tiêu chiến lược của nhau vẫn diễn ra dồn dập và có dấu hiệu mở rộng. Từ các cuộc không kích tại Tehran đến các vụ nổ gần Jerusalem và gần đây là các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng như cơ sở Ras Laffan của Qatar, xung đột đã lan sang các mục tiêu kinh tế chiến lược. Điều này làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng, đặc biệt khi Eo biển Hormuz tiếp tục bị đe dọa.
Thị trường toàn cầu đã phản ứng nhanh chóng. Giá khí đốt tại châu Âu tăng vọt, trong khi giá dầu có nguy cơ vượt mốc 120 USD/thùng. Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ gián đoạn nguồn cung kéo dài nếu hạ tầng năng lượng tiếp tục bị tấn công.
Với hơn 2.000 người thiệt mạng và hàng triệu người phải di dời, xung đột hiện không chỉ là vấn đề quân sự mà đã trở thành một cuộc khủng hoảng khu vực có tác động toàn cầu. Khi các mục tiêu dân sự và kinh tế ngày càng bị đặt trong tầm ngắm, nguy cơ lan rộng của cuộc chiến, cả về địa lý lẫn hệ lụy đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.