Lãi suất tăng trở lại: Quản lý tài sản thế nào để không bị bào mòn?

Lạm phát toàn cầu đang có dấu hiệu quay trở lại. Chiến sự ở Trung Đông khiến giá năng lượng tăng vọt, làm gia tăng lo ngại lạm phát sẽ còn kéo dài, kéo theo môi trường lãi suất cao cũng khó sớm hạ nhiệt. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng trung ương lớn cũng thận trọng hơn trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ. Đáng chú ý, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã 4 lần tăng lãi suất, từ 0,1% lên 1,0% kể từ tháng 7/2024, khiến nguồn vốn giá rẻ từng hỗ trợ dòng tiền đầu tư toàn cầu dần thu hẹp lại.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng cứng rắn hơn trước. Lo ngại lạm phát khiến kỳ vọng Fed sớm giảm lãi suất yếu đi nhiều, đồng nghĩa chi phí vốn tiếp tục neo ở mức cao và nhà đầu tư phải thận trọng hơn.

Một diễn biến đáng chú ý khác là dòng tiền toàn cầu đang dồn mạnh vào câu chuyện AI. Vốn tiếp tục chảy vào các doanh nghiệp công nghệ, bán dẫn, hạ tầng..., khiến thị trường ngày càng tập trung vào một số nhóm ngành nhất định.

Điều này tạo ra hai lực tác động ngược chiều. Một mặt, kỳ vọng vào AI tiếp tục kéo định giá tài sản lên cao. Mặt khác, lãi suất cao và rủi ro lạm phát khiến thị trường phản ứng nhạy cảm hơn trước những thay đổi về kỳ vọng tăng trưởng hay chính sách tiền tệ. Vì vậy, biến động trên thị trường cũng trở nên lớn hơn.

Việt Nam chịu áp lực từ bài toán chi phí vốn

Ông Lương Duy Phước, Giám đốc Nghiên cứu Thị trường, Công ty Cổ phần Chứng khoán Kafi đánh giá, Việt Nam cũng chịu tác động từ môi trường lãi suất cao toàn cầu, nhưng ở mức vừa phải.

"Hiện tại, Việt Nam có bị ảnh hưởng, nhưng ở mức vừa phải. Chúng ta cũng đang phải giải bài toán chi phí vốn, trong khi nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao và nhu cầu vốn cho sản xuất, đầu tư, hạ tầng thì ngày càng lớn", ông Phước nhận định.

Mặt bằng lãi suất trong nước cũng không còn thấp như trước. Từ đầu năm đến nay, nhiều ngân hàng đã tăng lãi suất huy động, kể cả nhóm ngân hàng quốc doanh. Theo ông Phước, điều này cho thấy áp lực thanh khoản và chi phí vốn trong hệ thống vẫn còn đó. Vì vậy, giữ mặt bằng lãi suất ở mức hợp lý đang là một trọng tâm điều hành. Từ đầu năm, nhiều chỉ đạo và biện pháp đã được triển khai nhằm ổn định thanh khoản, kiểm soát việc cạnh tranh lãi suất và hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí vốn.

"Vấn đề của Việt Nam bây giờ không phải là thiếu vốn, mà là làm sao huy động đủ vốn với chi phí hợp lý, mà vẫn giữ được tỷ giá, lạm phát và cả hệ thống tài chính ổn định", ông Phước nói.

Theo vị chuyên gia, với người dân, khi chi phí vốn tăng thì cả "chi phí sống" lẫn "chi phí tài chính" đều tăng theo. Tiền mặt để trong túi có thể bị lạm phát bào mòn sức mua, trong khi các khoản vay mua nhà, vay tiêu dùng hay vay kinh doanh phải chịu mức lãi suất cao hơn, tạo áp lực lớn lên dòng tiền mỗi tháng.

Chị Vũ Thanh Thanh, một nhà đầu tư cho biết, lãi suất tăng trở lại khiến người tiêu dùng cũng như nhà đầu tư phải thay đổi cách chi tiêu và quản lý tài sản.

"Lãi suất đang tăng trở lại nên thị trường cũng sẽ khó khăn hơn, người tiêu dùng cũng phải thắt chặt chi tiêu hơn. Ví dụ, 5 - 6 năm trước với khoảng 3 - 4 tỷ đồng là đã có thể sở hữu được một căn chung cư có diện tích khoảng 100 m2, trừ một số vị trí đắc địa, còn bây giờ với diện tích đó thì số tiền phải có để mua lên đến khoảng 7 - 8 tỷ đồng", chị Thanh nêu thực tế.

Bên cạnh đó, giá vàng cũng biến động mạnh. "Khoảng 4 năm trước, giá vàng khoảng 71.000.000 đồng/lượng, còn bây giờ giá vàng đã lên đến khoảng 150.000.000 đồng/lượng", chị Thanh nói.

Trong giai đoạn lãi suất thấp trước đây, chị từng sử dụng đòn bẩy tài chính để đầu tư. Tuy nhiên, khi lãi suất tăng trong khi thu nhập không tăng tương ứng và nhiều khoản chi tiêu khó cắt giảm, chị lựa chọn các phương án đầu tư an toàn hơn và tích sản.

"Ngày trước em từng đầu tư vào vàng và có những thời điểm giá vàng vọt lên đến hơn 180 triệu đồng/lượng, nhưng khi giá vàng đã quay đầu, em chỉ nghe ngóng xem giá vàng có giảm hay tăng nữa không và quay vào hướng tích sản nhiều hơn", chị Thanh chia sẻ.

Đòn bẩy chỉ có lợi khi lợi suất cao hơn chi phí vốn

Theo ông Lương Duy Phước, gửi tiết kiệm vẫn là cách bảo toàn vốn tốt. Tuy nhiên, nếu lãi suất tiền gửi thấp hơn tốc độ tăng giá của những khoản chi tiêu thiết yếu, giá trị thực của tài sản vẫn có thể bị hao hụt.

Với những người vay mua nhà hay vay tiêu dùng, rủi ro lớn nhất là thu nhập không tăng kịp nghĩa vụ trả nợ. Một khoản vay từng phù hợp khi lãi suất còn thấp có thể trở thành gánh nặng khi lãi suất tăng hoặc thu nhập giảm.

Đối với nhà đầu tư, chi phí margin hay vốn vay cao hơn đồng nghĩa tài sản phải tạo ra mức sinh lời cao hơn trước mới có thể hòa vốn. Nếu thị trường chỉ đi ngang, tiền lãi vay vẫn âm thầm bào mòn lợi nhuận.

"Đòn bẩy chỉ thực sự có lợi khi lợi suất kỳ vọng của tài sản cao hơn hẳn chi phí vốn, có một biên an toàn đủ lớn. Chứ nếu tài sản chỉ sinh lời khoảng 8% mà chi phí vay đã 7 - 8% thì coi như nhà đầu tư đang gánh rủi ro mà chẳng được trả công xứng đáng", ông Phước phân tích.

Khi thị trường đi xuống, đòn bẩy sẽ khuếch đại tổn thất. Giá trị tài sản giảm nhưng nghĩa vụ nợ không giảm, thậm chí nhà đầu tư có thể bị buộc phải bán tài sản đúng lúc bất lợi nhất để trả nợ hoặc đáp ứng margin call.

Theo ông Phước, dấu hiệu cho thấy đòn bẩy bắt đầu bào mòn tài sản là khi chi phí lãi vay chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong dòng tiền, phải lấy thu nhập mới để trả lãi cũ hoặc phải bán tài sản chỉ để giữ khoản vay không bị vỡ.

Người trẻ đổ tiền vào chứng khoán, crypto: Cơ hội lớn nhưng rủi ro không nhỏ

VOV.VN - Ngày càng nhiều người trẻ đổ tiền vào chứng khoán, quỹ ETF và tiền điện tử để tìm kiếm cơ hội gia tăng tài sản. Tuy nhiên, cùng với lợi nhuận hấp dẫn, không ít nhà đầu tư trẻ đối mặt rủi ro khi thiếu kế hoạch tài chính và đầu tư theo xu hướng.

"Đòn bẩy giúp khuếch đại lợi nhuận khi thị trường thuận lợi, nhưng khi chi phí vốn tăng lên, nó cũng khuếch đại luôn cả thời gian, chi phí và cả những sai lầm của nhà đầu tư", ông Phước nhận định.

Trong môi trường lãi suất không còn thấp, ông Phước cho rằng, người dân và nhà đầu tư cần ưu tiên những tài sản có dòng tiền, thay vì chỉ trông chờ vào việc tăng giá. Bên cạnh đó, mỗi người cần duy trì khả năng thanh khoản thông qua khoản dự phòng và tiết kiệm đủ để đáp ứng chi tiêu, nghĩa vụ tài chính cũng như những tình huống bất ngờ.

Một yêu cầu khác là chủ động quản lý nợ, thường xuyên rà soát các khoản vay và ưu tiên trả trước những khoản có lãi suất cao để tránh chi phí lãi vay bào mòn tài sản.

Với đòn bẩy tài chính, nguyên tắc quan trọng là không nên dùng vốn vay ngắn hạn để đầu tư vào những tài sản cần thời gian dài mới thu hồi được và chỉ nên vay ở mức phù hợp với khả năng tài chính.

"Nhưng quan trọng nhất, mỗi người cần xây dựng cho mình một cấu trúc tài chính đủ thanh khoản, đủ đa dạng và phù hợp với khả năng chịu rủi ro của bản thân. Như vậy, dù thị trường có diễn biến bất lợi, mình vẫn có thể duy trì cuộc sống, đáp ứng các nghĩa vụ tài chính và tài sản vẫn có khả năng phục hồi về lâu dài", ông Phước nhấn mạnh.