Tư duy phản biện, "vũ khí" của giáo dục trong kỷ nguyên số
VOV.VN - Trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại toàn diện ngành giáo dục. Sở hữu dân số trẻ và khả năng thích ứng nhanh, Việt Nam nắm lợi thế lớn để đi đầu. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là phải bồi dưỡng tư duy phản biện, kiến thức nền và đào tạo lại giáo viên để làm chủ công nghệ.
Giáo dục Việt Nam trước làn sóng AI
Theo Tiến sĩ Willy A. Renandya - chuyên gia đào tạo giáo viên ngôn ngữ từ Viện Giáo dục Quốc gia (NIE), Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), AI đang giúp mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho giáo viên, giảm tải đáng kể áp lực công việc, đặc biệt là khâu chấm bài và nhận xét học sinh.
Song, sự hiện diện của AI trong giảng dạy cũng đặt ra vấn đề là khả năng thẩm định tính chính xác những dữ liệu mà AI cung cấp. Dưới góc nhìn của các chuyên gia quốc tế, Tiến sĩ Willy A. Renandya đánh giá rất cao sử chủ động của Việt Nam trong ứng dụng công nghệ AI vào giáo dục.
Đồng tình với quan điểm này, Giáo sư, Tiến sĩ Jeremy White - Tổng biên tập Tạp chí CALL-EJ (Scopus Q1), hiện công tác tại Đại học Ritsumeikan của Nhật Bản đánh giá, Việt Nam đang ngày càng trở nên năng động với tư duy đổi mới mạnh mẽ. Và đây là yếu tố để Việt Nam hoàn toàn có khả năng trở thành quốc gia đi đầu trong làn sóng ứng dụng AI trong trường học.
Theo GS.TS. White, sức mạnh của Việt Nam, chính là lực lượng "digital natives" (thế hệ bản địa số) rất lớn. Đây là thế hệ sinh ra đã quen thuộc với công nghệ và có khả năng tiếp cận nhanh các công cụ mới.
“Các bạn có một lực lượng lớn người trẻ thuộc thế hệ bản địa số, rất am hiểu công nghệ. Cùng với đó, Chính phủ dường như cũng đang tập trung tháo gỡ chính sách, nhanh chóng phê duyệt việc sử dụng AI. Đây thực sự là một lợi thế tuyệt vời”, ông White cho hay.
Vũ khí của người học trong kỷ nguyên số
Theo các chuyên gia, lợi thế ban đầu không đồng nghĩa với quá trình chuyển đổi số trong giáo dục diễn ra dễ dàng, bởi sự chênh lệch về tuổi tác, kỹ năng số của đội ngũ giáo viên. Đặc biệt là, sự xuất hiện của AI buộc những người làm giáo dục phải trả lời câu hỏi: Khi máy móc có thể viết, dịch, phân tích và giải toán trong vài giây, con người cần học gì?
Theo TS. Renandya, câu trả lời chính là "tư duy phản biện". Năng lực này cần được đưa vào chương trình giảng dạy một cách hệ thống, giúp người học đủ bản lĩnh để hoài nghi, đối chiếu và thẩm định thông tin do AI tạo ra.
“Tư duy phản biện chỉ xuất hiện khi bạn có nền tảng kiến thức phong phú. Nếu thiếu điều này, bạn sẽ rất khó, thậm chí không thể phản biện. Chẳng hạn, nếu yêu cầu tôi đánh giá một văn bản do AI viết về lĩnh vực mình am hiểu, việc đó rất dễ dàng, bởi tôi biết đâu là thông tin chính xác, hữu ích và đâu là điểm sai lệch”, TS. Renandya nhận định.
Hội thảo Khoa học Quốc tế ICTE thường niên lần thứ 6 với chủ đề “AI trong Nghiên cứu, Phát triển Giáo viên và Thực hành Nghề nghiệp” (AI in Research, Teacher Development, and Professional Practice) được tổ chức tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (IUH) trong hai ngày 15 và 16/8/2026. Hội thảo do Hiệp hội Quốc tế TESOL và Giáo dục (International Association of TESOL & Education - ICTE) tổ chức, quy tụ các nhà giáo dục, chuyên gia, giảng viên, giáo viên và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo vào dạy và học ngôn ngữ, tới từ 29 quốc gia và vùng lãnh thổ. Hội thảo tập trung vào các xu hướng hiện đại trong ứng dụng công nghệ vào giáo dục, đặc biệt là vai trò của trí tuệ nhân tạo trong việc cá nhân hóa, tối ưu hóa quá trình nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ của người dạy và chất lượng dạy học ngôn ngữ.
Khi AI chạm vào trái tim và lòng biết ơn của thế hệ trẻ
VOV.VN - Hướng tới kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, dự án "Nối màu áo lính" của nhóm sinh viên FPT Polytechnic phối hợp cùng công an và chính quyền địa phương xã Yên Mạc (Ninh Bình) mang đến một món quà tinh thần vô giá: phục dựng và trao tặng hàng loạt di ảnh liệt sĩ bị phai mờ bởi thời gian.
