Dân tộc Khmer là một trong những dân tộc thiểu số có dân số đông tại Việt Nam, với khoảng trên 1,3 triệu người, cư trú tập trung chủ yếu tại khu vực Nam Bộ, vùng đồng bằng sông Cửu Long. Đây là cộng đồng dân cư có lịch sử cư trú lâu đời, tạo dựng nên một không gian văn hóa đặc sắc, giàu bản sắc, đóng vai trò quan trọng trong nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng.

Trong tiến trình lịch sử, dân tộc Khmer đã sáng tạo, lưu giữ và trao truyền hệ giá trị văn hóa phong phú, thể hiện trên nhiều lĩnh vực như tiếng nói, chữ viết, tín ngưỡng, tôn giáo, lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn dân gian, tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống, kiến trúc, trang phục và ẩm thực dân tộc. Các giá trị văn hóa Khmer không chỉ phản ánh đời sống tinh thần, tâm thức cộng đồng mà còn chứa đựng nhiều giá trị nhân văn, giá trị lịch sử.

Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị được bảo tồn và phát huy, văn hóa dân tộc Khmer Nam Bộ hiện đang chịu tác động mạnh mẽ của quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số. Không gian văn hóa truyền thống có xu hướng thu hẹp; nhiều giá trị văn hóa đứng trước nguy cơ mai một; môi trường thực hành văn hóa cộng đồng thay đổi nhanh chóng, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa mạnh và địa bàn có tình trạng di cư lao động lớn…

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, việc tổ chức Hội nghị lần này có ý nghĩa hết sức quan trọng. Đây là dịp để ngành Văn hóa - Thể thao và Du lịch từ Trung ương đến địa phương cùng nhìn nhận, đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer trong thời gian qua; làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế, khó khăn và nguyên nhân.

Đồng thời, Hội nghị cũng là diễn đàn để các ban, bộ, ngành, địa phương, các nhà khoa học, nghệ nhân, chức sắc tôn giáo và đại diện đồng bào dân tộc Khmer trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất các mô hình, giải pháp phù hợp, gắn với thực tiễn công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Khmer. Qua đó, thống nhất nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị về vai trò, ý nghĩa của công tác bảo tồn văn hóa Khmer; xác định đây không chỉ là nhiệm vụ văn hóa mà còn là nhiệm vụ chính trị, xã hội quan trọng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát triển bền vững đất nước.

Tại hội nghị, các đại biểu đến từ các Bộ, ngành, trường, các địa phương khu vực Nam bộ đã có nhiều tham luận đề cập thực trạng công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Khmer trong giai đoạn hiện nay, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp bảo tồn, phát huy trong thời kỳ mới.

Nhiều ý kiến cho rằng, việc bảo tồn hiện nay không chỉ dừng ở lưu giữ di sản, mà cần gắn với phát triển du lịch, xây dựng đời sống văn hoá cơ sở và tạo sinh kế cho người dân; cần nhiều giải pháp như bảo tồn nghệ thuật biểu diễn truyền thống, đào tạo nguồn nhân lực kế thừa, phát huy giá trị các di tích văn hoá Khmer, cũng như ứng dụng công nghệ số trong lưu trữ và quảng bá di sản...

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp - Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ, địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, trong đó, đồng bào dân tộc Khmer là 543.266 người, chiếm 14,11% dân số thành phố. Những năm qua, cấp ủy, chính quyền các cấp trên địa bàn thành phố đã triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc và chính sách dân tộc, nhất là các Chương trình mục tiêu quốc gia, trọng điểm là Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số; chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số,… đồng thời, quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, tạo việc làm và điều kiện thuận lợi cho đồng bào các dân tộc thiểu số nói chung, đồng bào Khmer nói riêng yên tâm lao động sản xuất, phát triển kinh tế gia đình, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh - trật tự trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh.

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer được thành phố quan tâm và đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều di sản văn hóa được gìn giữ, nhiều lễ hội truyền thống được phục dựng và tổ chức trang trọng; đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào Khmer ngày càng được nâng cao. Đặc biệt, vai trò của các vị chức sắc, nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng tiếp tục được phát huy mạnh mẽ trong việc truyền dạy, gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Hội nghị “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Khmer” đã góp phần làm rõ thực trạng, đề xuất nhiều giải pháp thiết thực nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer trong giai đoạn mới. Qua đó, tiếp tục khẳng định trách nhiệm của các cấp, các ngành và cộng đồng trong gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát triển bền vững đất nước.

Độc đáo nghi thức “Phong áo Phật” tại Lễ hội làng Keo, Hà Nội

VOV.VN - Diễn ra vào đầu tháng 4 Âm lịch hằng năm, Lễ hội làng Keo (xã Thuận An, Hà Nội) không chỉ là không gian sinh hoạt tâm linh giàu bản sắc, mà còn là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp của vùng đất Kinh Bắc xưa. Năm 2024, lễ hội được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.